การคัดเลือก ศึกษาพันธุ์ และทดสอบผลผลิตของสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิแดง ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเจ้าหอม ต้านทานต่อโรคแมลงที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ในปัจจุบันกระแสของความนิยมข้าวที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงหรือข้าวที่มีคุณลักษณะพิเศษมีเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงควรมีการศึกษาพันธุ์ข้าวลักษณะดังกล่าว เลือกมาเพาะปลูกเพิ่มผลผลิตเพื่อการส่งออกโดยนากลยุทธ์ในด้านการตลาดและคุณลักษณะพิเศษตลอดจนบรรจุภัณฑ์มาประกอบการประชาสัมพันธ์ ดังนั้นโครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือก ศึกษาพันธุ์ และทดสอบผลผลิตของสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิแดง ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเจ้าหอม ต้านทานต่อโรคแมลงที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง จากการดาเนินงานในปีงบประมาณปี 2563 ฤดูที่ 1 (ฤดูนาปี 2562) ปลูกศึกษาพันธุ์ขั้นต้น 2 แถว ต้น F7 ของประชากรหอมมะลิแดง ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเจ้าหอม ต้านทานต่อโรคแมลง จานวน 50 สายพันธุ์ สามารถคัดเลือกสายพันธุ์ที่มีศักยภาพให้ผลผลิตมากที่สุดได้ 16 เบอร์ พบว่ามีผลผลิตอยู่ระหว่าง 341-775 กิโลกรัมต่อไร่ จากนั้นคัดเลือกต้นที่มีลักษณะทางการเกษตรที่ดีได้ทั้งหมด 298 ต้น ปล่อยให้ผสมตัวเอง ได้เมล็ด F8 นาเมล็ด F8 ตรวจด้วยเครื่องหมายโมเลกุล Bph3, xa5, qBL1, qBL11 เลือกต้นที่มียีโนไทป์เป็น homozygous ของตาแหน่งยีน Bph3, xa5, qBL1, qBL11 มากที่สุด ได้จานวน 105 ต้น ที่มีอายุวันออกดอก 75% อยู่ระหว่าง 86-111 วัน สาหรับ ฤดูที่ 2 (ฤดูนาปรัง 2563) ปลูกศึกษาพันธุ์ 4 แถว ต้น F8 ของประชากรหอมมะลิแดง ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเจ้าหอม ต้านทานต่อโรคแมลง จานวน 35 สายพันธุ์ พบว่าสายพันธุ์ที่มีศักยภาพให้ผลผลิตจานวน 16 เบอร์ มีผลผลิตอยู่ระหว่าง 748-1,082 กิโลกรัมต่อไร่ มีอายุวันออกดอก 75% อยู่ระหว่าง 89-131 วัน จากนั้นคัดเลือกต้นที่มีลักษณะทางการเกษตรที่ดีได้ทั้งหมด 186 ต้น แล้วเลือกสายพันธุ์ข้าว หอมมะลิแดง ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ข้าวเจ้า ต้านทานต่อโรค จานวน 16 สายพันธุ์ ที่มีศักยภาพให้ผลผลิต ผสมตัวเองได้เมล็ด F9 จากนั้นนาเมล็ด F9 ตรวจด้วยเครื่องหมายโมเลกุล qBL1, qBL11, fgr, Wx/wx, Wxa/Wxb, SSIIa, Rc, OsB1 marker พบว่าทั้ง 16 สายพันธุ์ มียีโนไทป์เป็น homozygous ของตาแหน่งยีน qBL1, qBL11, fgr, Waxy, SSIIa, Rc, OsB1 ทั้งหมด โดยมียีน qBL1 และ qBL11 ที่ควบคุมให้ข้าวมีความต้านทานต่อโรคไหม้ ยีน fgr ควบคุมให้ข้าวหอม ยีน Waxy ควบคุมความเป็นข้าวเจ้า/ข้าวเหนียว ซึ่งทั้ง 16 สายพันธุ์ เป็นข้าวเจ้าทั้งหมด ยีน SSIIa ควบคุมให้ข้าวมีอุณหภูมิแป้งสุกต่า ยีน Rc ความคุมให้ข้าวเป็น สีแดง และ ยีน OsB1 ควบคุมให้ข้าวเป็นสีดา ซึ่งการศึกษาการตรวจยีโนไทป์ดังกล่าวทาให้สามารถคัดเลือกข้าวที่มีคุณลักษณะเป็นข้าวเจ้าหอม มีอุณหภูมิแป้งสุกต่า เป็นข้าวสีแดง และสีดา ที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง ดังนั้นสามารถนาไปปลูกทดสอบผลผลิตภายในสถานีต่อไป