โครงการศึกษาวิจัย เรื่อง "การนำประเพณีในการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขมาใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยคดีรัฐรัฐธรรมนูญ"
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
รายงานวิจัยฉบับนี้กล่าวถึงการนำประเพณีในการปกครองระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขมาใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญ โดยมีขอบเขตและวัตถุประสงค์สำคัญในการศีกษา 3 ประการ กล่าวคือ (1) ศึกษาแนวคดิ และความเป็นมาเกี่ยวกับประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธปิไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (2) ศึกษาเกี่ยวกับแนวคำวินิจฉัยของศาลไทย ที่เกี่ยวข้องกับการนำประเพณีทางรัฐธรรมนูญมาใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยคดี โดยเปรียบเทียบกับต่างประเทศ และ (3) ศึกษาตัวอย่างของประเพณีทางรัฐธรรมนญู ทั้งของประเทศไทยและต่างประเทศ โดยมีวัตถุประสงค์สำคัญในการวางกรอบการ นำประเพณีในการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็น ประมุขมาใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญของประเทศไทย ววิฒันาการของรัฐธรรมนูญที่ตกผลึกเป็นมาตรา 5 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกัร ไทย พ.ศ. 2560 ปรากฏเป็นครั้งแรกในธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2502 และตั้งแต่มีการบัญญัติเรื่องประเพณีการปกครองดังกล่าวมีเพียง 3 คดี ที่กล่าวถึงประเพณีการปกครองฯ ได้แก่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 912/2536 คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 6/2543 และคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 3/2559 แต่ยังเป็นจำนวนน้อยเกินว่าจะตกผลึกเป็นหลักการทางกฎหมายในตัวเอง รายงาน วิจัยฉบับนี้ได้วิเคราะห์ถึงประเพณีทางรัฐธรรมนูญของไทยและต่างประเทศพบว่า ประเพณีทางรัฐธรรมนูญของไทยมีความคล้ายคลึงและแตกต่างกับกรณีศึกษาของ ต่างประเทศ ซึ่งสรุปได้ดังนี้ (1) การสืบราชสมบัติซึ่งเป็นประเพณีที่เป็นหลักการ พื้นฐานของทุกประเทศที่มีการปกครองในระบอบกษัตริย์ (2) ประเพณีทาง รัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับสถานะและความสัมพันธ์ของพระมหากษัตริย์กับสถาบันทาง การเมือง กษัตริย์ทรงเป็นผู้แต่งตั้งตำแหน่งสำคัญๆ อาทินายกรฐัมนตรีซึ่งอาจเกิดกรณี การพระราชทานนายกรัฐมนตรีดังกรณีที่เคยปรากฏในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2516 หรือในออสเตรเลียปี ค.ศ. 1975 (3) ประเพณทีางรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับมารยาททาง การเมืองซงไมป่รากฎในประเทศไทย (4) ประเพณทีางรฐัธรรมนญูทเี่กยี่วกบัหลกัการ แบ่งแยกอ?านาจ อาทิ ศาลอังกฤษซึ่งไม่แทรกแซงึ่อำนาจนิติบัญญัติที่แสดงให้เห็นถึง การเคารพอำนาจอธิปไตยของประชาชน (5) ประเพณทีางรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับการ เสนอร่างกฎหมาย และการกำหนดนโยบายในอังกฤษ ซึ่งรัฐสภามีบทบาทเป็นอย่าง มากในการวางกรอบการดำเนินงานหรือการบริหารราชการแผ่นดินของฝ่ายบริหาร ข้อเสนอแนะที่ได้จากการวิจัยในครั้งนี้ แบ่งเป็น 3 แนวทาง กล่าวคือ (1) ข้อเสนอแนะนิติวิธีการนำประเพณีในการปกครองระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขมาใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญ (2) ข้อเสนอแนะแนวทางสำหรับศาลรัฐธรรมนูญไทยในการนำประเพณีทาง รัฐธรรมนูญมาปรับใช้ โดยอาจเลือกรับปรับใช้จากบทเรียนที่ได้จากการศึกษา ประเพณีทางรัฐธรรมนูญของต่างประเทศที่เป็นประเพณีปฏิบัติที่ดี และ (3) การบัญญัติประเพณีทางรัฐธรรมนูญให้เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อสร้าง ความชัดเจนในการปรับใช้และจะส่งเสริมให้การใช้และการตีความเรื่องประเพณี ทางรัฐธรรมนูญของประเทศไทยมีความสอดคล้องกับหลักการแห่งกฎหมาย และความเที่ยงธรรมต่อไป