การประยุกต์ใช้ผ้าทอจันเสนร่วมกับงานจักสานเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเชิงพาณิชย์ จังหวัดนครสวรรค์

บทคัดย่อ

การประยุกต์ใช้ผ้าทอจันเสนร่วมกับงานจักสานเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเชิงพาณิชย์จังหวัดนครสวรรค์ มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาผลิตภัณฑ์จักสานที่เหมาะสมในการนำมาสร้างสรรค์ร่วมกับผ้าทอ จันเสนให้มีรูปแบบสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค ๒) เพื่อศึกษาลวดลายผ้าทอจันเสนสำหรับออกแบบผลิตภัณฑ์จักสานใบตองกล้วย และ ๓) เพื่อสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์จักสานใบตองกล้วยลวดลายผ้าทอจันเสน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ๑) กลุ่มผู้รู้ จำนวน ๕ คน คือ นักออกแบบผลิตภัณฑ์ ผู้ประกอบการ จักสานใบกล้วย ประธานกลุ่มสตรีผ้าทอจันเสน พัฒนาชุมชนอำเภอบรรพตพิสัย นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการจังหวัดนครสวรรค์ ๒) กลุ่มผู้ปฏิบัติ จำนวน ๔ คน คือ ช่างสานลายและฟั่นเชือก ช่างเย็บลายประดับและถักเปีย ช่างเย็บกระเป๋า และ ๓) กลุ่มผู้เกี่ยวข้อง คือ ผู้บริโภคทั่วไปที่สนใจผลิตภัณฑ์จักสาน จำนวน ๕๐ คน ผลิตภัณฑ์จักสานใบกล้วย จำนวน ๘ ประเภท และผ้าทอมือจันเสน จำนวน ๔ ลาย ได้แก่ ลายปลาเสือตอ ลายจันทวารวดี ลายผักกูด และลายลูกแก้ว เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบคัดเลือกลาย แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบสังเกต การสนทนากลุ่ม แบบประเมินความพึงพอใจ และแบบร่างผลิตภัณฑ์จักสาน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการสร้างข้อสรุป ตีความแบบพรรณนาจากแบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ ตารางวิเคราะห์ และหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยของความพึงพอใจรูปแบบผลิตภัณฑ์จักสานร่วมกับผ้าทอจันเสน ผลการวิจัย พบว่า การศึกษาผลิตภัณฑ์จักสานที่เหมาะสมในการนำมาสร้างสรรค์ร่วมกับผ้าทอ จันเสนให้มีรูปแบบสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคควรเป็นรูปแบบที่สามารถใช้สอยได้ทั่วไปและมีรูปแบบการสานลายแบบเรียบง่าย โดยผู้บริโภคเลือกอันดับ ๑ คือลายพื้นฐานประเภทลายสอง อันดับ ๒ คือลายขัดแตะ จึงได้นำลายสองและลายขัดแตะมาใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์จักสานร่วมกับผ้าทอจันเสน ส่วนการศึกษาลวดลายผ้าทอจันเสนสำหรับออกแบบผลิตภัณฑ์จักสานใบตองกล้วย พบว่าลายปลาเสือตอได้รับความนิยมจากผู้บริโภคมากที่สุด รองลงมาคือลายจันทวารวดี และลายผักกูด และการสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์จักสานใบตองกล้วยลวดลายผ้าทอจันเสน จึงได้นำผลสรุปจากลายสานและลายผ้าทอจันเสน มาใช้ร่วมกันในขั้นตอนการออกแบบผลิตภัณฑ์และการสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ได้รูปแบบผลิตภัณฑ์ที่มีรูปแบบสวยงามเหมาะสมในการใช้สอยในชีวิตประจำวัน โดยผลการประเมินความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อผลิตภัณฑ์ สานใบกล้วยร่วมกับผ้าทอจันเสน ประเภทกระเป๋าสะพาย ด้วยค่าร้อยละ ๙๙.๖๐ กระเป๋าสตางค์ ค่าร้อยละ ๙๘.๑๖ กล่องกระดาษทิชชู ค่าร้อยละ ๙๘.๑๒ สมุดบันทึก ค่าร้อยละ ๙๗.๘๐ กระเป๋าถือหิ้ว ค่าร้อยละ ๙๗.๕๒ หมวก ค่าร้อยละ ๙๖.๖๘ และ กรอบรูป ค่าร้อยละ ๙๕.๖๐ จึงมีความเหมาะสมทั้งในด้านความงาม การผสมผสานวัสดุ และประโยชน์ใช้สอยร่วมกัน ได้อย่างกลมกลืน และมีความเหมาะสมกับการพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนเชิงพาณิชย์ของจังหวัดนครสวรรค์ต่อไป

คำสำคัญ