ผู้หญิงกับศาสนา: ทัศนะทางสังคมต่อการบวชภิกษุณีเถรวาทในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง “ผู้หญิงกับศาสนา : ทัศนะทางสังคมต่อการจัดกิจกรรมทางศาสนา ของภิกษุณี เถรวาทในประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักการและพัฒนาการบวชภิกษุณีพุทธ เถรวาท เพื่อศึกษาทัศนะทางสังคมต่อกิจกรรมทางศาสนาของภิกษุณีเถรวาท และเพื่อวิเคราะห์ทัศนะ ทางสังคมที่มีต่อกิจกรรมทางศาสนาของภิกษุณีเถรวาทในประเทศไทย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็น แบบสัมภาษณ์ เป็นการสัมภาษณ์เชิงลึก สำหรับผู้นำภิกษุณี คือ เจ้าสำนักภิกษุณีธรรมสถาน อำเภอสิง หนคร จังหวัดสงขลา ผู้บวชภิกษุณีและสามเณรี ตามโครงการต่าง ๆ ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูล โดย การรวบรวมข้อมูล จัดหมวดหมู่ตามจุดประสงค์ในการวิจัย ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูล และสรุปเชิง วิเคราะห์ และนำเสนอตามวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการวิจัยพบว่า ๑. หลักการและพัฒนาการบวชภิกษุณีพุทธเถรวาทในประเทศไทย สตรีไทยส่วนใหญ่ ไปบวชเป็นภิกษุณีเถรวาทในประเทศศรีลังกา เป็นการบวชโดยสงฆ์ ๒ ฝ่าย คือฝ่ายภิกษุณีสงฆ์และ ภิกษุสงฆ์ ส่วนภิกษุณีที่บวชในประเทศไทยเป็นการบวชผสมผสานระหว่างสงฆ์ ๒ ฝ่าย และ ๒ นิกาย ได้แก่ นิกายเถรวาทและมหายาน โดยมีสถานภาพของภิกษุณีกับคณะสงฆ์ไทย คือ มหาเถรสมาคมไม่ ยอมรับการบวชภิกษุณีฝ่ายเถรวาท สถานภาพของภิกษุณีกับรัฐบาล รัฐให้สิทธิในการถือหรือนับถือ ศาสนาอย่างสมบูรณ์ รัฐวางตนเป็นกลาง และสถานภาพของภิกษุณีกับสังคม แบ่งออกเป็น ๒ กลุ่ม ใหญ่ ได้แก่ กลุ่มที่มีความคิดเชิงอนุรักษ์ มีความคิดแบบเถรวาท ไม่เห็นด้วย และกลุ่มที่ความคิดเชิง ปฏิรูป มีความเห็นสนับสนุน ๒. ทัศนะทางสังคมต่อกิจกรรมทางศาสนาของภิกษุณีเถรวาทในประเทศ ไทย ประกอบด้วย บทบาทผู้รักษาพระธรรมวินัย และความสามารถในการบรรลุธรรม บทบาทผู้เผยแผ่ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา บทบาทการเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณทางสังคม บทบาทการเป็น ผู้นำทางศาสนา และบทบาทความสามารถในการบรรลุธรรม ๓. วิเคราะห์ทัศนะทางสังคมต่อการจัดกิจกรรมทางศาสนาของภิกษุณีเถรวาทใน ประเทศไทย การบวชภิกษุณีเถรวาทในประเทศไทย สามารถบวชได้ทั้งการบวช ๒ ฝ่าย คือฝ่ายภิกษุณี สงฆ์ และภิกษุสงฆ์และการบวชฝ่ายเดียว บวชกับภิกษุณีสงฆ์ หรือบวชกับพระสงฆ์เพราะเป็นไปนาม พระธรรมวินัย ในกรณีที่บวชผสมผสานทั้ง ๒ นิกายสามารถบวชได้ เนื่องจากไม่มีข้อห้ามของพุทธ บัญญัติ ส าหรับกรณีที่มีการบวชภิกษุณีทุกปี และบวชครั้งละจำนวนหลายรูป ถือว่าผิดอาบัติปาจิตตีย์ แต่ต้องดูเจตนารมณ์ เนื่องจากในสมัยพุทธกาลมีสตรีเข้ามาบวชในพระพุทธศาสนาจำนวนมาก ทำให้ ไม่มีที่พักและการปกครองดูแลไม่ทั่วถึง ในด้านทัศนะทางสังคมต่อการจัดกิจกรรมทางศาสนาของ ภิกษุณีเถรวาท ภิกษุณีสามารถดำเนินกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาได้ และมีความเหมาะสม ทั้ง บทบาทหลัก ได้แก่ การปฏิบัติตามพระธรรมวินัย การประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา และการ เผยแผ่พระพุทธศาสนา และบทบาทรอง ได้แก่ การสังคมสงเคราะห์การส่งเสริมและอนุรักษ์ ศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม

คำสำคัญ