การพัฒนาเครื่องหมายดีเอ็นเอที่เฉพาะกับยีนแก้ความเป็นหมันของเรณูในข้าวไทยเพื่อใช้ในการผลิตข้าวลูกผสม

บทคัดย่อ

ระบบแก้ความเป็นหมันของเรณูโดยยีนในไซโทพลาซึม (wild abortive/ WA cytoplasmic male sterility or WA-CMS) ควบคุมด้วยยีนแก้ความเป็นหมันของเรณู (pollen fertility-restoring gene: Rf) ในงานวิจัยนี้ได้ศึกษาความต่างของยีนเครื่องหมายแก้ความเป็นหมันตำแหน่ง Rf4 และ Rf3 ที่ตั้งอยู่บนโครโมโซมแท่งที่ 10 และ 1 ตามลำดับ ในข้าวบางพันธุ์โดยสามารถแยกยีน เครื่องหมายที่ตำแหน่ง Rf4 3 ยีน และตำแหน่ง Rf3 4 ยีน จากข้าวไทย จากการเปรียบเทียบลำดับ เบสของยีนเครื่องหมายทั้ง 7 ยีน ดังกล่าว พบบริเวณที่ต่างกัน เพื่อนามาจำแนกกลุ่มพันธุ์ข้าวที่ สามารถแก้ความเป็นหมัน 2 บริเวณ คือ บริเวณลำดับเบสเพิ่มขึ้นหรือลดลง 105 คู่เบส ในยีน เครื่องหมายโมเลกุล PPR9 (pentatricopeptide_repeat) และบริเวณเปลี่ยนแปลงลำดับเบสเพียง 1 เบส (SNP) ที่เบส 1,392 ในยีนเครื่องหมาย PPR10 ซึ่งเป็นยีนเครื่องหมายที่ตำแหน่ง Rf4 จึงได้ ออกแบบเป็นเครื่องหมาย InDel_PPR9 และ SNP_PPR10 เมื่อทดสอบยีนเครื่องหมายจาเพาะกับยีน PPR9 3 เครื่องหมาย คือ InDel_PPR9, RMS_PPR9_1 และ RMS_PPR9_4 พบว่าแต่ละเครื่องหมาย มีความถูกต้องในการจาแนกตามกลุ่มของพันธุ์ข้าวที่สามารถแก้ความเป็นหมัน 81, 88 และ 94 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ ส่วนเครื่องหมาย SNP_PPR10 มีความถูกต้องในการจาแนกพันธุ์ตามกลุ่ม ของข้าวที่มีความสามารถในการแก้ความเป็นหมันเรณู 87 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้พบยีนเครื่องหมาย RM3148 มีความถูกต้องในการจำแนกพันธุ์ตามกลุ่มของข้าวที่มีความสามารถในการแก้ความเป็น หมันเรณูตำแหน่ง Rf3 สูงที่สุด คือ 75 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้นยีนเครื่องหมายที่เป็นประโยชน์ใน การศึกษาการแก้ความเป็นหมันเรณูโดยยีนในไซโทพลาซึมของข้าวไทยและในการปรับปรุงข้าวไทยพันธุ์ดีให้มีความสามารถในการแก้ความเป็นหมันเรณูในยีนทั้ง 2 ตำแหน่ง คือ ยีนเครื่องหมาย จำเพาะกับยีน RMS_PPR9_4 และ เครื่องหมาย RM3148

คำสำคัญ