การวิจัยและพัฒนาการผลิตข้าวลูกผสม
บทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนาการผลิตข้าวลูกผสม ดําเนินงานวิจัยใน ระบบ 3 สายพันธุ์ (ThreeLine Hybrid Rice Breeding) มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสายพันธุ์สําหรับใช้ในการผลิตข้าวลูกผสมที่เหมาะสม สําหรับปลูกในสภาพแวดล้อมของการทํานาในประเทศไทยและให้ผลผลิตมากกว่า 1200 กิโลกรัมต่อไร่ค้นหาข้าว ลูกผสมที่ให้ผลผลิตสูงกว่าข้าวพันธุ์ดีทั่ว ๆ ไป ประมาณ 15-20 เปอร์เซ็นต์และศึกษาวิธีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ลูกผสมให้ได้ผลผลิตของเมล็ดพันธุ์ 200-350 กิโลกรัมต่อไร่ และคัดเลือกให้ได้ข้าวลูกผสมที่เหมาะสมพร้อม ชุดเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์สําหรับส่งเสริมให้แก่เกษตรกรในเขตชลประทานใช้เป็นพันธุ์ปลูกต่อไปดําเนินงาน ในศูนย์วิจัยข้าวต่างๆ ของกรมการข้าวและแปลงนาเกษตรกร ผลการดําเนินงานในรอบปีที่ผ่านมาสรุปได้ดังนี้ 1) พัฒนาสายพันธุ์เรณูเป็นหมันใหม่จํานวน 7 คู่สายพันธุ์คือ SPR06186A/B (IR58025A/7*SPR98015-59-1-2-2-2) SPR06187A/B (IR58025A/7*SPR92007-84-PTT-3-1-1-1) SPR06188A/B (IR58025A/7*SPR98009-54-1-2) SPR06189A/B (IR73328A/7*SPR98015-59-1-2-2-2) SPR08082A/B (IR68897A/*7SPR92007), SPR08083A/B (IR68897A/7*SPR89113) และ SPR08084A/B (LP05001A/*7SPR92007) 2) ค้นพบลูกผสมดีเด่น จํานวน 4 ลูกผสมคือ PTT06001H PTT6008H PTT06022H และ PTT06029H, โดยข้าวลูกผสมเหล่านี้ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1008-1137 กิโลกรัมต่อไร่ สูงกว่าพันธุ์มาตรฐาน (สุพรรณบุรี 1 พิษณุโลก 2 และกข31) 10 - 30 เปอร์เซ็นต์ซึ่งจะได้จัดทํารายละเอียดเพื่อเสนอเป็นพันธุ์รับรอง ต่อไป 3) การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสม สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์สายพันธุ์เรณูเป็นหมัน ให้ผลผลิตระหว่าง 184-495 กิโลกรัมต่อไร่มีเปอร์เซ็นต์การติดเมล็ด 22.26-58.20 เปอร์เซ็นต์และผลผลิตเมล็ด พันธุ์ลูกผสมชั่วที่ 1 ใช้อัตราส่วนแถว A : R = 6 : 2 ให้ผลผลิต 310 กิโลกรัมต่อไร่และเปอร์เซ็นต์ การ ติดเมล็ด 36 เปอร์เซ็นต์และในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสม PTT06001H , PTT06029H , PTT0608H และ PTT06022H ควรปลูกสายพันธุ์พ่อ หรือ R ก่อนผสมพันธุ์แม่ หรือ A ประมาณ 3-20 วัน หรือควรตกกล้าสายพันธุ์ A เมื่อ สายพันธุ์ R มีการสร้างใบ 2.0-6.1 ใบ 4) การศึกษาผลด้านเศรษฐศาสตร์การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสม ผลการทดลองเบื้องต้น การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสม มีค่าใช้จ่าย 84.32 บาท/กิโลกรัม และผลิตเมล็ดพันธุ์สายพันธุ์เรณูเป็นหมัน มี ค่าใช้จ่าย 66.70 บาท/กิโลกรัม 5) เทคโนโลยีการผลิตข้าวลูกผสม การปลูกข้าวลูกผสมด้วยวิธีการหว่านน้ําตม อัตรา เมล็ดพันธุ์ 6 กิโลกรัมต่อไร่ ใช้ปุ๋ยไนโตรเจน อัตรา 12-18 กิโลกรัมไนโตรเจนต่อไร่ และปุ๋ยโพแทสเซียม อัตรา 6 กิโลกรัมต่อไร่ ให้ผลผลิตดีที่สุดและคุ้มค่ามากที่สุด คําสําคัญ : ข้าวลูกผสม, Hybrid rice , สายพันธุ์เรณูเป็นหมัน Cytoplasmic genetic male sterile Line: A Line., สายพันธุ์รักษาพันธุ์เรณูเป็นหมัน Maintainer Line: B Line., สายพันธุ์แก้ความเป็นหมัน Restorer Line: R Line., ผลผลิต, เทคโนโลยีการผลิต