การพัฒนาพันธุ์ข้าวรูปลักษณ์ใหม่ผลผลิตสูง และคุณภาพดี

บทคัดย่อ

การทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้พันธุ์ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสงรูปลักษณ์ใหม่ผลผลิตสูง และมีคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของเกษตรกรและผู้ประกอบการ ดำเนินการวิจัยในปี 2564 ที่ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท ศูนย์วิจัยข้าวพิษณุโลก ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี และสถาบันวิทยาศาสตร์ข้าวแห่งชาติ โดยปลูกศึกษาพันธุ์ จำนวน 127 สายพันธุ์ สายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสุด คือ สายพันธุ์ CNT17184-58-2-1-1-2 ให้ผลผลิต 1,211 กิโลกรัมต่อไร่ มีอายุเก็บเกี่ยว 124 วัน จำนวนรวงต่อกอเท่ากับ 10 รวง ทำการคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวที่มีลักษณะทรงต้นรูปลักษณ์ใหม่ให้ผลผลิตสูงมาปลูกเปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี ที่ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท พบว่าสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสุดคือ สายพันธุ์ CNT17227-41-1-2-1 ให้ผลผลิต 810 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์เปรียบเทียบ กข49 และ กข57 ร้อยละ 13 และ 6 ตามลำดับ ที่ศูนย์วิจัยข้าวพิษณุโลก พบว่าสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสุดคือ สายพันธุ์ PSL16183-26-1-2-2 ให้ผลผลิต 863 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์เปรียบเทียบ กข49 ร้อยละ 3 และที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี พบว่าสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสุดคือ สายพันธุ์ PTT16017-1-6-1-1-1-1-2 ให้ผลผลิต 792 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์เปรียบเทียบ กข57 ร้อยละ 3 การเปรียบเทียบผลผลิตระหว่างสถานี พบว่าสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงสุดจากผลผลิตเฉลี่ย 4 สถานที่ทดสอบ ได้แก่สายพันธุ์ CNT15504-100-3-1-2-1 ให้ผลผลิตเฉลี่ย 877 กิโลกรัมต่อไร่ สูงกว่าพันธุ์เปรียบเทียบ กข49 กข41 กข57 และ กข85 คิดเป็นร้อยละ 23 22 13 และ 5 ตามลำดับ ซึ่งมีลักษณะทรงกอตั้ง ต้นแข็งไม่หักล้ม สูง 120 เซนติเมตร ใบธงตั้ง คอรวงสั้น ระแง้ถี่ อายุเก็บเกี่ยว 114 วัน มีจำนวนรวงต่อกอเท่ากับ 11 รวง เปลือกเมล็ดสีฟาง ข้าวกล้องยาว 7.84 มิลลิเมตร รูปร่างเรียว ท้องไข่น้อย อมิโลสสูง 28.38 เปอร์เซ็นต์ อุณหภูมิแป้งสุกปานกลางถึงสูง ข้าวสุกยืดตัวปกติ 1.43 เท่า ไม่มีกลิ่นหอม นอกจากนี้ยังมีการตรวจสอบลายพิมพ์ DNA ที่ควบคุมลักษณะต่างๆ ที่สำคัญทางการเกษตรของสายข้าวทรงต้นรูปลักษณ์ใหม่ที่ให้ผลผลิตสูง โดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอ จำนวน 10 เครื่องหมาย ได้แก่ ยีนที่ควบคุมคุณสมบัติการหุงต้ม ยีนควบคุมองค์ประกอบของผลผลิต และยีนควบคุมการต้านทานโรคและแมลงศัตรูข้าว ที่ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ โดยทดสอบในสายพันธุ์ข้าวทรงต้นรูปลักษณ์ใหม่ให้ผลผลิตสูง จำนวน 74 สายพันธุ์ พบว่าสายพันธุ์ข้าวทดสอบส่วนใหญ่มี positive allele ต่อลักษณะต่างๆ ที่สำคัญทางการเกษตรเหมือนกับข้าวสายพันธุ์เปรียบเทียบมาตรฐาน เช่น ผลจีโนไทป์เครื่องหมาย Ghd7-05SNP (วันออกดอก ความสูง และจำนวนเมล็ดต่อรวง) พบ Positive allele ทุกสายพันธุ์ ผลจีโนไทป์เครื่องหมาย Bph32 (ต้านทานโรคเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล) พบ Positive allele จำนวน 41 สายพันธุ์ และผลจีโนไทป์เครื่องหมาย Pi5 (ต้านทานโรคไหม้) พบ Positive allele จำนวน 19 สายพันธุ์เป็นต้น

คำสำคัญ