การศึกษาเปรียบเทียบการปลูกกัญชงทดแทนข้าวโพดในเขตพื้นที่สูงภาคเหนือตอนบน

บทคัดย่อ

ปัญหาหมอกควันภาคเหนือตอนบนของไทย ถือเป็นวาระแห่งชาติที่ทุกฝ่ายกำลังพยายาม แก้ไขปัญหานี้อยู่ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงด้านสุขภาพแก่ประชาชนทุกคน โดยผลที่ได้จากงานวิจัย นี้จะเป็นอีกทรงเลือกหนึ่งในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาถึงบริบทชุมชน ความพร้อมและความต้องการปลูกกัญชงทดแทนข้าวโพดของเกษตรกร รวมถึงเปรียบเทียบระบบ การปลูกระหว่างกัญชงและข้าวโพด และสรุปความเป็นไปได้ในการปลูกกัญชงทดแทนข้าวโพด เก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่มอย่างไม่เป็นทางการกับเกษตรกรจำนวน 185 รายใน 42 อำเภอ 7 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ที่ได้รับการส่งเสริมการปลูกกัญชงจากสถาบันวิจัย และพัฒนาพื้นที่สูง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เนื้อหาจาก ข้อมูลเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรใน 7 จังหวัดภาคเหนือตอนบนเคยมีการปลูกกัญชงมา ก่อนด้วยวิธีดั้งเดิม เพื่อใช้ในงานศพตามประเพณีของชาวม้ง โดยปัจจุบันเกษตรยกเลิกการปลูก เนื่องจากวิธีการปลูกและแปรรูปมีกระบวนการยุ่งยากซับซ้อน โดยปัจจุบันเกษตรกรประมาณสอง ในสาม (ร้อยละ 66.04) มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปลูกกัญชงในระดับปานกลาง มีความ พร้อมด้านการจัดการศัตรูพืช (ร้อยละ 55.78) และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวมากที่สุด (ร้อยละ 55.42) และมีความต้องการปลูกกัญชงทดแทนข้าวโพดในระดับสูง (ค่าเฉลี่ย 4.12) โดยปัจจัยที่มีผล ต่อความต้องการปลูกกัญชงบนพื้นที่สูงของเกษตกร ได้แก่ อาชีพหลัก และประสบการณ์ทางการ เกษตร โดยภาพรวมมีความเป็นไปได้เชิงพาณิชย์ เชิงกฎหมาย และมีความเป็นไปได้ในการปลูก กัญชงทดแทนข้าวโพดบนพื้นที่สูง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของปัญหาหมอกควันของภาคเหนือตอนบน

คำสำคัญ