การกระจายตัวและความหลากหลายทางชนิดของแมลงวันคอกสัตว์ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การสำรวจแมลงวันคอกสัตว์โดยใช้กับดักแมลงวันชนิดวาวัวสำรวจแมลงวันคอกสัตว์ในสิบพื้นที่ของประเทศไทย โดยจัดแบ่งพื้นที่เก็บแมลงวันคอกสัตว์เป็นสี่กลุ่ม ดังนี้ ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดเล็ก ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดใหญ่แบบอุตสาหกรรม อุทยานแห่งชาติ และฟาร์มอนุรักษ์ช้างไทย จากการศึกษาพบแมลงวันคอกสัตว์จำนวนหกชนิดคือ Stomoxys calcitrans (91.5%), S. bengalensis (4.7%), S. uruma (2%), S. indicus (1%), S. sitiens (0.6%) and S. pullus (0.2%) และพบว่ามีความแตกต่างในจำนวนของแมลงวันคอกสัตว์ระหว่างพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ แมลงวันคอกสัตว์จากฟาร์มเลี้ยงโคนมมีมากกว่าอุทยานแห่งชาติและฟาร์มอนุรักษ์ช้างไทย ต่อมาได้มีการศึกษา diurnal activity ของ S. calcitrans ในช่วงเวลาหนึ่งปีจากสองพื้นที่คือ ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดใหญ่แบบอุตสาหกรรมและสวนสัตว์เปิดเขาเขียว พบว่ามีแมลงวันคอกสัตว์ชนิด S. calcitrans มากที่สุดและพบในช่วงหน้าฝน (March-July) และพบตัวผู้ ได้มากในช่วงเช้า (08:00-10:00) และ บ่าย (14:00-16:00) ในขณะที่ S. calcitrans ตัวเมียไม่มีความชัดเจนในช่วงเวลาของวัน ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาการเคลื่อนย้ายยีนส์ระหว่างประชากรทั้งเก้าของ Stomoxys calcitrans โดยศึกษาเอนไซม์จากเทคนิค starch gel electrophoresis พบว่ามี 10 polymorphic สามารถนำมาใช้เป็น markers ในการตรวจหาการเคลื่อนย้ายของยีนส์และความแตกต่างทางพันธุกรรม จากการศึกษาพบว่า แมลงวันคอกสัตว์ทั้งเก้าประชากรมีความแตกต่างทางพันธุกรรมน้อยมาก และพบว่าประชากรจากจังหวัดตราดและเชียงใหม่มี polymorphism สูงมาก (69.2%) ในขณะที่ประชากรจากจังหวัดสุราษฎร์ธาณีมีค่า polymorphism ตำสุด (23.1%) การเคลื่อนย้ายยีนส์ระหว่างประชากรอยูระหว่าง 3.32 to 27.53 reproductive migrants ต่อรุ่น การสำรวจแมลงวันคอกสัตว์โดยใช้กับดักแมลงวันชนิดวาวัวสำรวจแมลงวันคอกสัตว์ในสิบพื้นที่ของประเทศไทย โดยจัดแบ่งพื้นที่เก็บแมลงวันคอกสัตว์เป็นสี่กลุ่ม ดังนี้ ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดเล็ก ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดใหญ่แบบอุตสาหกรรม อุทยานแห่งชาติ และฟาร์มอนุรักษ์ช้างไทย จากการศึกษาพบแมลงวันคอกสัตว์จำนวนหกชนิดคือ Stomoxys calcitrans (91.5%), S. bengalensis (4.7%), S. uruma (2%), S. indicus (1%), S. sitiens (0.6%) and S. pullus (0.2%) และพบว่ามีความแตกต่างในจำนวนของแมลงวันคอกสัตว์ระหว่างพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ แมลงวันคอกสัตว์จากฟาร์มเลี้ยงโคนมมีมากกว่าอุทยานแห่งชาติและฟาร์มอนุรักษ์ช้างไทย ต่อมาได้มีการศึกษา diurnal activity ของ S. calcitrans ในช่วงเวลาหนึ่งปีจากสองพื้นที่คือ ฟาร์มเลี้ยงโคนมขนาดใหญ่แบบอุตสาหกรรมและสวนสัตว์เปิดเขาเขียว พบว่ามีแมลงวันคอกสัตว์ชนิด S. calcitrans มากที่สุดและพบในช่วงหน้าฝน (March-July) และพบตัวผู้ ได้มากในช่วงเช้า (08:00-10:00) และ บ่าย (14:00-16:00) ในขณะที่ S. calcitrans ตัวเมียไม่มีความชัดเจนในช่วงเวลาของวัน ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาการเคลื่อนย้ายยีนส์ระหว่างประชากรทั้งเก้าของ Stomoxys calcitrans โดยศึกษาเอนไซม์จากเทคนิค starch gel electrophoresis พบว่ามี 10 polymorphic สามารถนำมาใช้เป็น markers ในการตรวจหาการเคลื่อนย้ายของยีนส์และความแตกต่างทางพันธุกรรม จากการศึกษาพบว่า แมลงวันคอกสัตว์ทั้งเก้าประชากรมีความแตกต่างทางพันธุกรรมน้อยมาก และพบว่าประชากรจากจังหวัดตราดและเชียงใหม่มี polymorphism สูงมาก (69.2%) ในขณะที่ประชากรจากจังหวัดสุราษฎร์ธาณีมีค่า polymorphism ตำสุด (23.1%) การเคลื่อนย้ายยีนส์ระหว่างประชากรอยูระหว่าง 3.32 to 27.53 reproductive migrants ต่อรุ่น

คำสำคัญ