ความหลากหลาย และลักษณะทางพันธุกรรมของเชื้อฟาล์ว อะดีโนไวรัส สาเหตุของโรค อินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติส ในประเทศไทย และการพัฒนาเทคนิคอิมมูโนฮิสโตเคมีสำหรับการตรวจสอบหาเชื้อจากเนื้อเยื่อ

บทคัดย่อ

เชื้อฟาล์ว อะดีโนไวรัส (Fowl adenoviruses, FAdV) ถูกแบ่งออกเป็น 5 สปีชี่ส์ได้แก่สปีชี่ส์ A ถึงสปีชี่ส์ E ตามการวิเคราะห์รูปแบบของชิ้นดีเอ็นเอที่ได้จากการตัดด้วยเอ็นไซม์ตัดจำเพาะและสามารถแบ่งออกได้อย่างน้อย 12 ซีโรไทป์ ได้แก่ ซีโรไทป์ 1 ถึงซีโรไทป์ 8a และซีโรไทป์ 8b ถึงซีโรไทป์ 11 จากการทดสอบด้วยเทคนิค neutralization test และการวิเคราะห์ลำดับในส่วนที่มีความเปลี่ยนแปลงสูงของยีน hexon ไวรัสที่อยู่ในสปีชี่ส์ D และ E ได้แก่ไวรัสซีโรไทป์ 2, 3, 6, 7, 8a, 8b, 9, และ 11 พบเป็นสาเหตุในของการระบาดของโรคอินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติส (inclusion body hepatitis, IBH) ในหลายประเทศ โรคอินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติสเป็นโรคหนึ่งที่มีผลกระทบต่อธุรกิจการเลี้ยงไก่ของประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 ในการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาลักษณะทางพันธุกรรมของเชื้อสาเหตุของโรคอินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติสในประเทศไทย และพัฒนาเทคนิคอิมมูโนฮิสโตเคมีเพื่อตรวจหาไวรัสในตัวอย่างเนื้อเยื่อ จากการศึกษาครั้งนี้ตรวจพบไวรัสอย่างน้อย 4 ซีโรไทป์ ได้แก่ซีโรไทป์2, 8a, 8b และ 11 จากตัวอย่างเนื้อเยื่อที่เก็บระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562 ไวรัสจ านวน 3 ตัวอย่างจากซีโรไทป์2 ซึ่งตรวจพบตัวอย่างใน พ.ศ. 2557 พ.ศ. 2558 และ พ.ศ. 2560 โดย 2 ตัวอย่างที่พบในปีพ.ศ. 2557 และ พ.ศ. 2558 มีลำดับนิวคลีโอไทด์เหมือนกับไวรัสที่ แยกได้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 ในประเทศไทย ขณะที่ 1 ตัวอย่างที่เก็บจากปี พ.ศ. 2560 มีลำดับนิวคลีโอไทด์ และกรดอะมิโนต่างกับเชื้อก่อนหน้า สำหรับไวรัสซีโรไทป์ 11 มีการตรวจพบในทุกปีของการศึกษาครั้งนี้ ยกเว้น ปีพ.ศ. 2558 ที่ไม่มีการตรวจพบ โดยไวรัสทั้งหมดมีนิวคลีโอไทด์ และลำดับกรดอะมิโนที่เหมือนกัน และในปี พ.ศ. 2662 เป็นครั้งแรกที่ตรวจพบไวรัสซีโรไทป์ 8a และ 8b จากตัวอย่างไก่ที่เป็นโรคอินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติส ส่วนการพัฒนาเทคนิคอิมมูโนฮิสโตเคมีจากการใช้โพลิโคลนอลแอนติบอดีของหนูที่ถูกกระตุ้นภูมิคุ้มกันด้วยรีคอมบิแนนท์เฮกซอนโปรตีนสามารถตรวจสอบหาไวรัสในเซลล์ของเนื้อเยื่อตับของไก่ที่ติดเชื้อโดยไม่พบปฏิกิริยากับเนื้อเยื่อไก่ปกติที่มีการตรวจสอบด้วยปฏิกิริยาลูกโซ่โพลีเมอร์เรส ผลการศึกษาลักษณะทางพันธุกรรมของไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคอินคลูชั่นบอดี เฮปาไตติสเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการตัดสินใจในการพัฒนาวัคซีนที่มีประสิทธิภาพ และเทคนิคการวินิจฉัยแบบใหม่ในประเทศไทย และในส่วนเทคนิคอิมมูโนฮิสโตเคมีที่พัฒนาขึ้นเป็นเทคนิคที่สามารถใช้สำหรับการวินิจฉัยโรคที่ สามารถตรวจหาไวรัสภายในเนื้อเยื่อได้ ซึ่งเทคนิคนี้สามารถนำไปใช้ในการศึกษากระบวนการก่อโรคของไวรัสต่อไปได้ในอนาคต

คำสำคัญ