แนวทางการสร้างเสริมสุขภาพของสตรีวัยทองและผู้สูงวัยในชาวเขา จังหวัดเชียงราย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ เพื่อศึกษาปัญหาเพศสัมพันธ์ คุณภาพชีวิต และหารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพของวัยทองและผู้สูงวัยชาวเขาจังหวัดเชียงราย ระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2559 – กรกฏาคม พ.ศ. 2560 กลุ่มตัวอย่างเป็นสตรีวัยทองและผู้สูงวัยชาวเขาในจังหวัดเชียงราย จำนวน 453 คน เครื่องมือที่ใช้รวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณโดย แบบบันทึกข้อมูลทั่วไป แบบประเมินคุณภาพชีวิต และแบบประเมินภาวะสุขภาพของวัยทอง จากนั้นนำมาหาความเที่ยงหาค่าความความเชื่อมั่นของเนื้อหาเท่ากับ .78 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา รวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสนทนากลุ่มเจาะลึก และนำมารวบรวมข้อมูลเพื่อนำเสนอรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพที่เหมาะสมกับสตรีวัยทองและผู้สูงวัยชาวเขา การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาบริบทของปัญหาเพศสัมพันธ์และคุณภาพชีวิตของวัยทองและผู้สูงวัย ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงจำนวน 347 คนคิดเป็นร้อยละ 76.6 ส่วนใหญ่อายุระหว่าง 51 – 60 ปี จำนวน 159 คน คิดเป็นร้อยละ 35.1 ส่วนใหญ่ไม่มีอาการและอาการแสดงของวัยทอง แต่พบว่าอาการปวดเมื่อยตามร่างกายเป็นประจำ จำนวน 428 คน คิดเป็นร้อยละ 94.5 คุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลางจำนวน 383 คน คิดเป็นร้อยละ 85.5 เมื่อดูรายด้านพบว่าด้านร่างกาย จิตใจ และสัมพันธภาพทางสังคม อยู่ในระดับปานกลาง และด้านสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับดี ระยะที่ 2 ศึกษาความเชื่อและวัฒนธรรมที่ส่งผลถึงปัญหาเพศสัมพันธ์และคุณภาพชีวิตของวัยและผู้สูงวัย จากการสนทนากลุ่มพบว่าพบว่ากลุ่มตัวอย่างยังคงมีเพศสัมพันธ์กับคู่สมรสอยู่ โดยกลุ่มตัวอย่างมีการรับรู้เกี่ยวกับการดูแลภาวะสุขภาพค่อนข้างน้อย การดูแลตนเองจึงเป็นการดูแลตนเองตามอาการ สตรีวัยมีความรู้เกี่ยวกับอาการเมื่อเข้าสู่วัยทองค่อนข้างน้อย จึงไม่ได้มีการเตรียมตัวเมื่อเข้าสู่วัยทอง แต่อาการดังกล่าวไม่มีผลต่อสัมพันธภาพกับสามีและการดำเนินชีวิต ระยะที่ 3 นำเสนอรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพของวัยและผู้สูงวัยสำหรับรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพ แนวคิดของวอล์คเกอร์ ชีคริสท์และเพนเดอร์ (1987) มาประยุกต์ใช้ตามบริบทของชุมชน เน้นให้เกิดพฤติกรรมที่คงไว้ซึ่งสุขภาพที่ดี ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ ด้านความรับผิดชอบต่อสุขภาพ กิจกรรมทางกาย ภาวะโภชนาการ การมีสัมพันธภาพระหว่างบุคคล การพัฒนาทางด้านจิตวิญญาณ และการจัดการกับความเครียด ผลการศึกษาดังกล่าว สามารถนำมาใช้ในการวางแผนการดูแลในกลุ่มวัยทองและผู้สูงวัยในการสร้างเสริมสุขภาพ เพื่อให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน