การพัฒนาและประยุกต์ใช้รูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

บทคัดย่อ

การพัฒนาและประยุกต์ใช้รูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อประเมินสถานการณ์ปัญหาความเสี่ยงของโรคไข้เลือดออกในพื้นที่มหาวิทยาลัย 2) เพื่อพัฒนาและประยุกต์ใช้รูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของมหาวิทยาลัย และ 3) เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีรูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก วิธีการ ดำเนินการวิจัยโดยใช้รูปแบบเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนมหาวิทยาลัย แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ 1) ระยะ เตรียมความพร้อมของกลุ่มผู้เกี่ยวข้อง 2) ระยะดำเนินการพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก 4 ขั้นตอน ได้แก่ (1) ขั้นประเมินสถานการณ์ปัญหา (2) ขั้นวางแผน (3) ขั้นดำเนินการพัฒนารูปแบบ และ (4) ขั้นติดตามประเมินผล และ 3) ระยะถ่ายทอดเทคโนโลยี ผลการดำเนินการ รูปแบบการดำเนินการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในมหาวิทยาลัยมีผลการดำเนินการพัฒนาที่สำคัญ 3 ระยะ คือ 1. ระยะความพร้อมของกลุ่มผู้เกี่ยวข้อง ได้แก่ 1) กลุ่มนักศึกษาแกนนำชมรมเครือข่ายวลัยลักษณ์ร่วมใจป้องกันภัยโรคไข้เลือดออก 60 คน 2) กลุ่มพนักงานทำความสะอาดจำนวน 80 คน 3) กลุ่มที่ปรึกษาหอพัก 20 คน 4) คณะทำงานป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์จำนวน 14 คน และ 5) ศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการโรคไข้เลือดออก 2. ระยะดำเนินการพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ขั้นประเมินสถานการณ์ปัญหาได้แก่ (1) วิเคราะห์ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขจากที่ปรึกษาหอพัก 20 คนและ นักศึกษา 463 คน และ (2) ประเมิน ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของนักศึกษาของนักศึกษาจำนวน 1,235 คน (3) สำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ยุง ผลพบว่าพื้นที่โดยรวมมีความเสี่ยงต่อการระบาดโรคไข้เลือดออกจากค่าดัชนีลูกน้ำที่สูง และประเด็นพฤติกรรมของนักศึกษาที่ขาดความตระหนักและความร่วมมือ 2)ขั้นวางแผน ประชุมคณะทำงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องวางแผนและกำหนดกิจกรรม 3) ขั้นดำเนินการด้วย 7 กิจกรรม ได้แก่ (1) ระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลาย (2) การอบรมให้ความรู้ต่อพนักงานทำความสะอาด (3) การสื่อสารเพื่อสร้างความตระหนักแก่นักศึกษา (4) การติดตามการจัดสิ่งแวดล้อมในหอพักโดยที่ปรึกษาหอพัก (5) การจัดการสิ่งแวดล้อมของหอพักร่วมกับโครงการ 5 ส. (6) การพัฒนามาตรฐานการรักษาพยาบาล และ (7) จัดตั้งหน่วยเคลื่อนที่เร็วในการควบคุมโรค 4) ขั้นประเมินผล การดำเนินการ (1) ประชุมเพื่อติดตามและประเมินผลทุก 2 เดือน (2) การประเมินสถานการณ์หลังดำเนินการพบว่าพื้นที่มหาวิทยาลัยยังมีความเสี่ยงต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกจากค่าดัชนีลูกน้ำที่สูง นักศึกษาขาดความตระหนักและ พฤติกรรมในการป้องกันการเกิดโรค และการจัดการในการป้องกันโรคของมหาวิทยาลัย และ (3) ผลการประเมินหลังดำเนินการ พบว่า นักศึกษาส่วนใหญ่มีคะแนนความรู้ ความคิดเห็น และการปฏิบัติในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกลดลง ขณะที่พนักงานทำความสะอาดมีคะแนนเพิ่มขึ้นในแต่ละด้านเป็นส่วนใหญ่ 3. ระยะถ่ายทอดเทคโนโลยี นำผลการวิจัยถ่ายทอดฯ ทั้งในการป้องกัน การควบคุม การพัฒนาแนวทางในการรักษาพยาบาล และระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลาย แก่กลุ่มนักศึกษาที่เข้าเรียนในภาคการศึกษาที่ 1/2560 จำนวน 607 คน ถ่ายทอดฯ จัดนิทรรศการให้ประชาชนอำเภอลานสกาจำนวน 200 คน และ แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาและครูจาก 20 โรงเรียนของอำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช รวมจำนวน 150 คน โดยสรุปจากการวิจัยครั้งนี้ รูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ต้องการความต่อเนื่องในการสนับสนุนทั้งด้านนโยบาย บูรณาการให้เป็นงานประจำของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งส่วนกิจการนักศึกษา และโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

คำสำคัญ