วิถีท้องถิ่นและผังกายภาพของตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน กรณีศึกษา จังหวัดสุพรรณบุรีและจังหวัดนครปฐม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ (1) เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมาของการตั้งถิ่นฐาน (2) การเปลี่ยนแปลงของสภาพทางกายภาพและโครงสร้างทางสังคมของตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน (3) การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างผังกายภาพ วิถีชีวิตแบบท้องถิ่น รูปแบบสถาปัตยกรรม และระบบกิจกรรมของตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน เพื่อนำไปสู่ (4) การศึกษาและคาดการณ์สภาพของตลาดชุมชนริมน้ำในอนาคตที่สัมพันธ์กับการพัฒนาโดยรวมของพื้นที่และพื้นที่โดยรอบที่เกี่ยวเนื่อง เพื่อสร้างความรู้และความเข้าใจต่อตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน ประกอบกับการนำข้อมูลดังกล่าวไปพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้เพื่อการอนุรักษ์และการพัฒนาตลาดชุมชนริมน้ำในรูปแบบต่างๆ ตามความเหมาะสมของพื้นที่ ด้วยการใช้แบบสำรวจพื้นที่ภาคสนามและการสัมภาษณ์บุคคลสำคัญ ทั้งหมด 24 ตลาด ตามการพิจารณาคัดเลือกตามเกณฑ์การคัดเลือกอาสาสมัครด้วยการการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive sampling) เป็นการเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยพิจารณาจากการตัดสินใจของผู้วิจัยเองจากการกำหนดคุณลักษณะของประชากรที่ต้องการ ส่วนขนาดตัวอย่างในการสัมภาษณ์โดยทั่วไปเป็นการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบไม่อาศัยทฤษฎีความน่าจะเป็น (Non-Probability sampling) ด้วยตลาดชุมชนริมน้ำมีจำนวนประชากรไม่แน่นอน จึงไม่สามารถประมาณขนาดของประชากรได้ ผลการศึกษาพบว่า วิถีท้องถิ่นและผังกายภาพของตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีนในจังหวัดสุพรรณบุรีและนครปฐม มีความแตกต่างกันตามแต่ละพื้นที่ทั้งทางด้านภูมิศาสตร์ สิ่งแวดล้อม วิถีชีวิต ประเพณี ขนบธรรมเนียมและวัฒนธรรม ทั้งนี้ ได้เลือกศึกษาวิถีท้องถิ่นและผังกายภาพของตลาดชุมชนริมน้ำจากตัวแปรสำคัญของความสัมพันธ์ระหว่าง (1) บริบทที่ตั้งและรูปแบบการตั้งถิ่นฐาน ที่สามารถจำแนกบริบทที่ตั้งของตลาดชุมชนริมน้ำได้เป็น 3 รูปแบบ คือ ตลาดชุมชนริมน้ำในบริเวณที่นาที่มีเส้นทางเกวียนบรรจบกับแม่น้ำ ตลาดชุมชนริมน้ำในบริเวณสวนหรือที่นาที่มีเส้นทางคลองบรรจบกับแม่น้ำ และตลาดชุมชนริมน้ำในบริเวณสวนหรือที่นาที่มีเส้นทางคลองบรรจบกับคลอง และรูปแบบการตั้งถิ่นฐานที่สามารถแบ่งได้เป็นรูปแบบการตั้งถิ่นฐานแบบกลุ่มและรูปแบบการตั้งถิ่นฐานแบบกลุ่มแบบแนวเส้นตรง (2) วิถีชีวิต ความเชื่อ และการใช้พื้นที่ สามารถจำแนกรูปแบบการใช้พื้นที่ตามลักษณะของกิจกรรมในตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน จังหวัดสุพรรณบุรีและนครปฐมได้เป็น 3 รูปแบบ คือ การใช้พื้นที่เพื่ออยู่อาศัย การใช้พื้นที่เพื่อพาณิชยกรรม และการใช้พื้นที่เพื่ออยู่อาศัยกึ่งพาณิชยกรรม รวมถึงลักษณะกิจกรรมทางเศรษฐกิจสังคมของตลาดชุมชนริมน้ำที่สามารถจำแนกได้เป็น 3 ลักษณะสำคัญ คือ ลักษณะทางเศรษฐกิจสังคมของชุมชนชนบท ลักษณะทางเศรษฐกิจสังคมของชุมชนเมือง และลักษณะทางเศรษฐกิจสังคมของชุมชนชนบทกึ่งชุมชนเมือง และ (3) สถาปัตยกรรมของอาคารและภูมิปัญญาท้องถิ่น อันเกิดจากการออกแบบเพื่อตอบสนองต่อการใช้พื้นที่เพื่ออยู่อาศัยและพาณิชยกรรมควบคู่กันอย่างลงตัว ทั้งนี้ การวิเคราะห์จากตัวแปรสำคัญดังกล่าวล้วนมีความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกันและหลอมรวมกันออกมาเป็นวิถีท้องถิ่นและผังกายภาพของตลาดชุมชนริมน้ำกรณีศึกษาที่สะท้อนถึงลักษณะที่เป็นอัตลักษณ์ ดังนั้นการฟื้นฟูและการอนุรักษ์ตลาดชุมชนริมน้ำจึงเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นต้องคำนึงถึงสภาพภูมิศาสตร์และสังคมศาสตร์ตามแนวคิดหลักเศรษฐกิจพอเพียงที่ยึดหลักภูมิสังคมที่มีวิธีคิดอย่างองค์รวม