การจัดการความรู้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านเพื่อการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม : กรณีศึกษาเมืองนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง การจัดการความรู้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านเพื่อการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม : กรณีศึกษา เมืองนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ผู้วิจัย ธนิดา ผาติเสนะ จิรัญญา บุรีมาศ และปาริชาติ วงษ์วริศรา หน่วยงาน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ปี พ.ศ. ๒๕๖๑ บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑.ศึกษาบริบทชุมชนและองค์ความรู้ในการดูแลรักษาโรคของหมอพื้นบ้าน ๒.ศึกษากระบวนการจัดการความรู้ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านในการดูแลสุขภาพแบบ องค์รวม ในประเทศ สปป.ลาว และในประเทศไทย การดำเนินการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบด้วย ๑) หมอพื้นบ้านด้านสมุนไพรที่รักษาโรคมะเร็ง ในนครหลวงเวียงจันทน์ ประเทศ สปป.ลาว จำนวน ๑ คน และหมอพื้นบ้านด้านสมุนไพรที่รักษาโรคมะเร็ง ในจังหวัดบุรีรัมย์ ประเทศไทย จำนวน ๑ คน ๒) กลุ่มผู้เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย ผู้ป่วยโรคมะเร็ง และญาติผู้ป่วยเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสำรวจข้อมูล แบบสังเกต และแบบสัมภาษณ์ การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้การสำรวจ การสังเกต และการสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยมีดังนี้ ๑. ผลการศึกษาบริบทของหมอพื้นบ้านในประเทศสปป.ลาว พบว่า ผู้ให้ข้อมูลคือหมอคำผิว ผาลีขัน อายุ ๖๘ ปี มีบุตรชาย ๑ คน ความเชี่ยวชาญในการรักษาโรค คือ โรคมะเร็ง เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรครูมะตอยด์ มีการให้บริการรักษาทั้งแบบผู้ป่วยใน คือมีที่พักรักษาในสถานบริการ และแบบผู้ป่วยนอก ส่วนบริบทของหมอพื้นบ้านในประเทศไทย พบว่า ผู้ให้ข้อมูลคือนายฮุย การัมย์ อายุ ๘๓ ปี มีบุตรชาย ๑ คน หญิง ๕ คน ความเชี่ยวชาญในการรักษาโรค คือ โรคมะเร็ง มีการให้บริการรักษาทั้งแบบผู้ป่วยนอกเท่านั้น ๒. ผลการศึกษากระบวนการจัดการความรู้ของหมอพื้นบ้าน พบว่าหมอพื้นบ้านลาวมีการแสวงหาความรู้ โดยได้เรียนรู้วิชาการรักษาโรคจากหมอจีน แรงบันดาลใจเกิดจากเคยป่วยเป็นโรคเบาหวานแล้วได้รับการรักษาจากแพทย์จีนจนหาย จึงมีความต้องการที่จะรักษาผู้อื่นบ้าง กระบวนการรักษาโรคของ หมอพื้นบ้านลาวมีขั้นตอนการรักษาโรค คือ ๑) ซักประวัติ ๒) ตรวจร่างกาย โดยใช้มือคลำ และ ใช้เครื่องมือตรวจวัดค่าความดันโลหิต และระดับไขมันในเลือด ๓) วินิจฉัยโรค ๔) จ่ายยาสมุนไพรเป็นห่อๆให้ไปต้มรับประทานต่อไป สำหรับการถ่ายทอดองค์ความรู้นั้นหมอคำผิวมีบุตรชายเป็นผู้สืบทอดหมอยาพื้นบ้านต่อจากตนเอง ในส่วนหมอพื้นบ้านไทยพบว่า มีแรงบันดาลใจในการศึกษา เรื่องพืชสมุนไพรมาจากเคยป่วยเป็นโรคไซนัสเรื้อรังมาหลายปี ได้กินยาสมุนไพรแล้วอาการของโรคหายไป กระบวนการรักษาโรคมีขั้นตอนดังนี้ ๑) ลงทะเบียน ซักประวัติ ๒) ขึ้นครู ๓) สวดวิชาเป่ามะเร็ง ๔) เป่า ๕) ให้ยาไปกินสำหรับการถ่ายทอดองค์ความรู้การแพทย์ แผนไทยด้วยสมุนไพรพื้นบ้านมีดังนี้คือเป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ให้กับนักเรียนของโรงเรียนในพื้นที่ตามหลักสูตรวิชาสมุนไพรพื้นบ้านไทย และถ่ายทอดความรู้ให้กับประชาชนทั่วไปที่มาสอบถาม เรียนรู้ที่บ้านซึ่งจัดเป็นศูนย์การเรียนรู้สมุนไพรครบวงจรสามารถนำความรู้ทักษะไปปฏิบัติด้วยตนเองได้ คำสำคัญ : การจัดการความรู้ ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม