กระบวนการปลูกฝังจิตอาสาเพื่อสังคมสำหรับเยาวชนตามแนวพุทธ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษากระบวนการปลูกฝังจิตอาสาเพื่อสังคมของกลุ่มจิตอาสาในจังหวัดลำพูน ๒) เพื่อพัฒนาหลักสูตรการปลูกฝังจิตอาสาเพื่อสังคมสำหรับเยาวชนในจังหวัดลำพูน ๓) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของผู้ที่เข้ารับการฝึกอบรม และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการปลูกฝังจิตอาสาสำหรับเยาวชนในจังหวัดลำพูน เป็นงานวิจัยและพัฒนา (Research and Development : R&D) โดยเก็บข้อมูลวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และเชิงปริมาณ (Quantitative data) ประกอบด้วย ๔ ระยะ คือ ระยะที่ ๑ การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน ระยะที่ ๒ การจัดทำร่างหลักสูตรกระบวนการปลูกฝังจิตอาสา ระยะที่ ๓ การพัฒนาหลักสูตรกระบวนการปลูกฝังจิตอาสา และระยะที่ ๔ การประเมิน แก้ไข และปรับปรุงหลักสูตร ซึ่งมีประชากรที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลจำนวน ๑๒๐ คน วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และตีความ (Interpretation) ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่ต่างกัน และเชิงปริมาณมาวิเคราะห์สถิติพื้นฐานได้แก่ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และ เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ย ๒ กลุ่ม กรณีกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระแก่กัน ผลการวิจัยพบว่า คุณลักษณะและแนวทางการปลูกฝังจิตอาสาเพื่อสังคมของกลุ่มจิตอาสาในจังหวัดลำพูน พบว่า คุณลักษณะของการปลูกฝังจิตอาสา ได้แก่ คุณลักษณะการรับรู้ ตระหนัก และกระทำการอันเป็นประโยชน์แก่ส่วนรวม สำหรับแนวทางการเสริมสร้างจิตอาสา พบว่า การปรับพฤติกรรมด้วยกระบวนการทางปัญญาที่เน้นการจัดประสบการณ์เรียนรู้ ด้วยกระบวนการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และยังมีแนวทางการจัดโครงการ และ/หรือ กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การจัดตั้งชมรวมต่าง คือ ชมรมเพื่อนช่วยเพื่อน ชมรมสร้างสรรค์สังคมชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ชมรมพัฒนาชุมชน ชมรมเพื่อนช่วยเพื่อน ชมรมพัฒนาชุมชน ชมรมสร้างสรรค์สังคม ชมรมนิติอาสาพัฒนาสังคม ชมรมเพื่อนช่วยเพื่อน และชมรมคนดีศรีสังคม การพัฒนาหลักสูตรการปลูกฝังจิตอาสาเพื่อสังคมสำหรับเยาวชนในจังหวัดลำพูน พบว่า โครงสร้างหลักสูตรเสริมสร้างจิตอาสา สำหรับนิสิตระดับปริญญาตรี วิทยาลัยสงฆ์ลำพูน ประกอบด้วยหน่วยการเรียนรู้ จำนวน ๔ หน่วย ๘ กิจกรรม ใช้เวลาในการจัดกิจกรรมตลอดหลักสูตรรวม ๔๐ ชั่วโมง และการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ จำแนกเป็น ๔ ขั้นตอน ตามกระบวนการพัฒนาจิตอาสา ได้แก่ ขั้นที่ ๑ ขั้นการรับรู้ ขั้นที่ ๒ ขั้นการตอบสนอง ขั้นที่ ๔ ขั้นการจัดระบบและสร้างอุปนิสัย และขั้นที่ ๓ ขั้นการเห็นคุณค่า ซึ่งความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญในการประเมินความเหมาะสมของหลักสูตรเสริมสร้างจิตอาสาโดยรวมมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก และเมื่อพิจารณารายองค์ประกอบของหลักสูตร ๖ ด้าน ได้แก่ ด้านกรอบแนวคิดและหลักการของหลักสูตรเสริม ด้านวัตถุประสงค์ของหลักสูตรเสริม ด้านโครงสร้างเนื้อหาของหลักสูตรเสริม ด้านการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ด้านสื่อการเรียนรู้ และด้านการวัดและประเมินผล พบว่า ทุกด้านมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ความพึงพอใจของผู้ที่เข้ารับการฝึกอบรม และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการปลูกฝังจิตอาสาสำหรับเยาวชนในจังหวัดลำพูน พบว่า ในภาพรวมและรายด้านทุกด้าน ได้แก่ ด้านเจตคติต่อหลักสูตรเสริม ด้านเนื้อหาหลักสูตรเสริม ด้านกระบวนการจัดการเรียนรู้ด้านความสามารถของวิทยากรดำเนินการด้านสื่อการเรียนรู้ และ ด้านการวัดและประเมินผลในระดับมาก ข้อเสนอแนะที่ทางด้านสถาบันอุดมศึกษาที่สนใจนำหลักสูตรนี้ไปใช้ ควรปรับปรุงเนื้อหา สาระ และรูปแบบกิจกรรม ให้เหมาะสมและสอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการพัฒนา และบริบทของสถาบัน แต่ทั้งนี้การจัดประสบการณ์การเรียนรู้จะต้องเป็นไปตามลำดับขั้นตอนของกระบวนการพัฒนาจิตอาสาทั้ง ๔ ขั้นตอน เพื่อให้นิสิตนักศึกษาเกิดการพัฒนาจิตอาสาอย่างเป็นระบบ