ความหลากชนิดของนก ในเส้นทางศึกษาธรรมชาติ พื้นที่อุทยานธรรมชาติวิทยา ตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสํารวจ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชนิดนก อุปนิสัยการหากิน สถานภาพของนก ปริมาณความชุกชุม ความคล้ายคลึงของนก และลักษณะกิจกรรมของนกที่เข้ามาใช้ประโยชน์ในเส้นทางศึกษาธรรมชาติ และใช้เป็นฐานข้อมูลชนิดนก ในการจัดทําสื่อการเรียนรู้ที่นํามาใช้ประโยชน์ด้านแหล่งเรียนรู้ และส่งเสริมกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ในเส้นทางศึกษาธรรมชาติ การวิจัยครั้งนี้ใช้การเก็บรวบรวมด้วยการสํารวจภาคสนามเกี่ยวกับชนิดนก และลักษณะกิจกรรมที่นกเข้าไปใช้ประโยชน์ในเส้นทางศึกษาธรรมชาติจํานวน 3 เส้นทาง คือ เส้นทางที่ 1 ศาลาข้อมูลธรรมชาติวิทยา - สวนสมุนไพร เส้นทางที่ 2 สวนสมุนไพร - น้ําตกเก้าชั้น และเส้นทางที่ 3 บริเวณโดยรอบสํานักงานโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาฯ โดยทําการสํารวจตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2558 - เดือนกรกฎาคม 2559 เดือนละ ๒ ครั้ง และวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อหาปริมาณความชุกชุม และความคล้ายคลึงของนก ผลการศึกษาจากการสํารวจชนิดนกทั้ง 3 เส้นทาง พบนกจํานวน 14 อันดับ 45 วงศ์ 110 ชนิดโดยโดยในเส้นทางที่ 1 พบนกจํานวน 92 ชนิด เส้นทางที่ 2 พบนกจํานวน 50 ชนิด และเส้นทางที่ 3 พบนก จํานวน 88 ชนิด ด้านอุปนิสัยการหากิน พบนกใน กลุ่มนกกินผลไม่เป็นหลัก 11 ชนิด กลุ่มนกกินเมล็ดพืชเป็นหลัก 8 ชนิด กลุ่มนกกินน้ำหวานจากดอกไม้เป็นหลัก 7 ชนิด กลุ่มนกกินแมลงเป็นหลัก 66 ชนิด กลุ่มนกกินลูกปลา กุ้งตัวเล็กเป็นหลัก 12 ชนิด กลุ่มนกกินสัตว์บกขนาดเล็กเป็นหลัก 4 ชนิด และกลุ่มนกกินทั้งพืช และสัตว์เป็นหลัก 2 ชนิด ด้านสถานภาพของนก พบนกประจําถิ่น 80 ชนิด นกประจําถิ่นและนกอพยพ 17 ชนิด และนกอพยพ 13 ชนิด ส่วนด้านปริมาณความชุกชุม นกที่ถูกจัดอยู่ในระดับความชุกชุมระดับ 5 มี 12 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 10.91 ของชนิดนกที่พบทั้งหมด ด้านลักษณะกิจกรรมของนกที่เข้ามาใช้ประโยชน์ในพื้นที่ศึกษา ได้แก่ การหาอาหาร การทํารังวางไข่ และการเลี้ยงลูก ดังนั้น จึงประชาชนในพื้นที่จึงควรร่วมมือกันรักษาฐานข้อมูลความหลากชนิดของนกในพื้นที่ศึกษา เพื่อใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ และส่งเสริมกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เนื่องจากนกเป็นตัวชี้วัดความสมดุลธรรมชาติและความอุดมสมบูรณ์ของแหล่งอาหารในระบบนิเวศ

คำสำคัญ