การศึกษาและทดลองวัสดุผสมจากมูลช้างเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาและทดลองการผลิตวัสดุผสม ( Composites) ระหว่าง วัสดุหลัก (Matrix) กับ วัสดุเสริมแรง ( Reinfocement) จากมูลช้าง เพื่อทดสอบวัสดุผสมมูลช้าง ด้าน การอัดขึ้นรูปชิ้นงานลงในแม่พิมพ์และการดูดซึมน้ า และ เพื่อทดลองการออกแบบงานหัตถกรรมของ ใช้ ของที่ระลึกและสร้างผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากวัสดุผสมมูลช้าง ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ 1) วัสดุหลัก ได้แก่ กาวลาเท็กซ์ และ ปูน ปลาสเตอร์ วัสดุเสริมแรง ได้แก่ มูลช้างจากปางช้าง 2) กระบวนการผลิตวัสดุผสมจากมูลช้าง (การเตรียม วัสดุมูลช้าง การผสมวัสดุหลักกับวัสดุเสริมแรงและการขึ้นรูปวัสดุผสมมูลช้าง) 3) นักท่องเที่ยวผู้ซื้องาน หัตถกรรมของใช้ของที่ระลึกจากปางช้างแม่ตะมาน จังหวัดเชียงใหม่ และศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย จังหวัด ล าปาง จ านวน 60 คน เครื่องมือในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบบันทึกผลการทดลอง การผลิตวัสดุผสม จากมูลช้าง 2) แบบสอบถามผู้ซื้องานหัตถกรรม 3) แบบประเมินผลผลิตภัณฑ์ต้นแบบ การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ 5 ส่วน ดังนี้1. ผลการเตรียมวัสดุมูลช้างเพื่อน ามาทดลอง การผลิตวัสดุผสม พบว่า 1) ได้สูตรการต้มเยื่อมูล ช้าง EDB 2 สัดส่วนการต้มเยื่อ (กรัม) 1 : 19 : 0.20 (มูลช้างแห้ง : น้ าสะอาด : โซเดียมไฮดรอกไซด์ ) 2) สูตรปั่นเยื่อมูลช้าง EDS 3 สัดส่วนการปั่นเยื่อ (กรัม) 1 : 40 (มูลช้างต้ม EDB 2 (แห้ง) : น้ าสะอาด) 2. ผลการทดลองการ ผลิตวัสดุผสม พบว่า การทดลองวัสดุผสมระหว่างวัสดุหลัก กับ วัสดุ เสริมแรงจากมูลช้าง โดยผลการทดลองมีส่วนส าคัญที่พบจ าแนกเป็น 4 ประเด็น คือ 1) ได้สูตรวัสดุผสม จ านวน 3 สูตร ได้แก่ วัสดุผสมสูตร EDC 1 EDC 2 และ EDC 4 (กาวลาเท็กซ์ : ปูนปลาสเตอร์ : เยื่อมูล ช้าง : น้ า : สีฝุ่น) 2) ผลการทดสอบน าสูตรวัสดุผสมมูลช้างอัดขึ้นรูปชิ้นงานลงในแม่พิมพ์ยางซิลิโคน พบว่า วัสดุผสม สูตร EDC 1 ( ? =3.71) และ สูตร EDC 2 ( ? =3.57) โดยภาพรวมผลการทดสอบอยู่ในระดับ ดี รองลงมา สูตร EDC 4 ( ? =3.42) โดยภาพรวมผลการทดสอบอยู่ในระดับ ปานกลาง 3) ผลการทดสอบ การดูดซึมน้ าของวัสดุผสมมูลช้าง พบว่า สูตร EDC 2 มีการดูดซึมน้ าหรือความชื้นมากที่สุด รองลงมา สูตร EDC 4 และ สูตร EDC 1 ตามล าดับ 4) ผลการประมาณราคาต้นทุนวัสดุในการผลิตชิ้นงานวัสดุผสม พบว่า ชิ้นงานขนาด 9x9x15 ซม. วัสดุผสมสูตร EDC 4 มีราคาต้นทุนวัสดุในการผลิต 12.24 บาท สูตร EDC 1 ราคาต้นทุน 14.23 บาท และ สูตร EDC 2 ราคาต้นทุน 18.90 บาท ตามล าดับ 3. ผลการวิเคราะห์ข้อมูลความต้องการของผู้ซื้องานหัตถกรรม พบว่า ผู้ซื้อเลือกซื้องานหัตถกรรม ประเภทของตกแต่งบ้าน ท าจากวัสดุไม้/ไม้ไผ่/หวาย และ น าไปตกแต่งบริเวณพื้นที่ห้องรับแขก ต้องการ จุดเด่นงานหัตถกรรมด้านลวดลายประณีตสวยงาม ใช้วัสดุจากธรรมชาติและสีธรรมชาติลวดลายบนงาน หัตถกรรมเป็นแบบลวดลายไทยและรูปแบบมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น4. ขั้นตอนการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากวัสดุผสมมูลช้าง พบว่า 1) ด้านการสร้างกรอบ แนวคิดการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ จะต้องค านึงถึงปัจจัยที่มีผลต่องานออกแบบ 2) ด้านวัสดุและ กรรมวิธีการผลิต จะต้องเข้าใจคุณสมบัติและ ลักษณะ ทางด้านกายภาพของวัสดุผสมมูลช้าง ที่จะน ามา ออกแบบและผลิตเป็นชิ้นงานผลิตภัณฑ์ โดยกรรมวิธีการอัดขึ้นรูปชิ้นงานจากแม่พิมพ์ยางซิลิโคน 3) ด้าน ข้อมูลความต้องการของนักท่องเที่ยวผู้ซื้องานหัตถกรรมในปางช้าง เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการออกแบบและ พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ซื้อ 5. ผลการประเมินผลิตภัณฑ์ต้นแบบ พบว่า ความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบ ผลิตภัณฑ์ ผู้ผลิต และ ผู้จ าหน่ายงานหัตถกรรมของปางช้าง ที่มีต่อผลิตภัณฑ์ต้นแบบ มีค่าเฉลี่ยโดยรวมมี ความพึงพอใจอยู่ในระดับดี รายการข้อที่ประเมินความพึงพอใจอยู่ในระดับดีมาก คือ การน าวัสดุเหลือใช้ มาเพิ่มมูลค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และ ความเหมาะสมในการน าวัสดุมูลช้างมาผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้รายการข้อที่ประเมินผลทุกข้อมีความพึงพอใจอยู่ในระดับ ดีถึงดีมาก ซึ่งจะเป็นแนวทางในการ ออกแบบและพัฒนางานหัตถกรรมจากวัสดุผสมมูลช้างต่อไป

คำสำคัญ