ความหลากหลายทางรากวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์สู่การอนุรักษ์อย่างยั่งยืน : กรณีศึกษาวัดสำคัญในตัวเมืองจังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสารวจความหลากหลายของรากวัฒนธรรม “ของดีบ้านฉัน” และภูมิปัญ ญาท้องถิ่นเพื่อจัดทาฐานข้อมูลระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ พื้นที่วิจัยที่ทาการศึกษา คือ วัดสาคัญในตัวเมืองพิษณุโลก ซึ่งจัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่สาคัญของภาคเหนือในประเทศไทย มีจานวนทั้งหมด 8 วัด โดยวัดที่อยู่ในเขตกาแพงเมืองโบราณ ได้แก่ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ วัดราชบูรณะ วัดนางพญาและวัดใหม่อภัยยาราม ส่วนวัดที่อยู่นอกกาแพงเมืองโบราณ ได้แก่ วัดจุฬามณี วัดอรัญญิก วัดธรรมจักร และวัดท่ามะปราง โดยการจัดสนทนากลุ่มและสัมภาษณ์รายบุคคลโดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือจากกลุ่มตัวอย่างจานวน 30 คน สถิติที่ใช้สาหรับการวิเคราะห์ข้อมูลแบบพรรณนา ผลการความหลากหลายด้านรากวัฒนธรรม พบว่า ความหลากหลายทางรากวัฒนธรรม อันประกอบด้วย แหล่งเรียนรู้ด้านศาสนสถาน ด้านประเพณี และด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น และสามารถต่อยอดนวัตกรรมจากทรัพยากรท้องถิ่นที่มีศักยภาพในการนาไปสู่การพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในชุมชนได้ ผลการศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมท้องถิ่นของคนในจังหวัดพิษณุโลก พบว่า ประชาชนส่วนใหญ่ไม่มีการจดบันทึกองค์ความรู้ที่เกิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยจะอาศัยการบอกเล่าเรื่องราวด้วยการจดจาความชานาญ ทาให้เกิดความเสี่ยงต่อการทาให้ข้อมูลสูญหาย รวมทั้งขาดเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานด้านวัฒนธรรมโดยตรง และการประชาสัมพันธ์ยังไม่ทั่วถึงและไม่น่าสนใจ และงบประมาณไม่เพียงพอในการบริการจัดการ ควรส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และส่งเสริมวัฒนธรรมในท้องถิ่น ผลการจัดทาฐานข้อมูลด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ พบว่า ข้อมูลที่ได้จากการรวบรวมสามารถนามาจัดทาแผนที่ท่องเที่ยวด้วยโปรแกรมระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (10.2) จากนั้นทาการวิเคราะห์จัดทาเส้นทางการท่องเที่ยววัดด้วยคาสั่งการวิเคราะห์โครงข่าย ได้แบ่งออกเป็น 3 เส้นทาง โดยในเส้นทางที่ 1 มีระยะทางรวม 2.00 กิโลเมตร เส้นทางที่ 2 มีระยะทางรวม 9.55 กิโลเมตร และเส้นทางที่ 3 มีระยะทางรวม 14.97 กิโลเมตร

คำสำคัญ