รายงานฉบับสมบูรณ์พ.ศ. 2559
ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้สมุนไพรเพื่อป้องกันและรักษาโรคของกระบือปลักในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
นิราวรรณ กุนัน มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี พ.ศ. 2559 ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อส ารวจข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้สมุนไพรเพื่อป้องกัน
และรักษาโรคของกระบือปลักในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ท าการออกส ารวจข้อมูลเกี่ยวกับภูมิปัญญา
ท้องถิ่นในการใช้สมุนไพรเพื่อป้องกันและรักษาโรคของกระบือปลัก จ านวน 11 ฟาร์ม โดยใช้
แบบสอบถามร่วมกับการสัมภาษณ์จากการส ารวจข้อมูลพบว่ามีปราชญ์ชาวบ้าน และเกษตรกรผู้เลี้ยง
กระบือประสบความส าเร็จในการใช้สมุนไพรในการรักษาอาการบาดเจ็บ รักษาโรค รวมทั้งการบ ารุง
ร่างกายสัตว์ให้แข็งแรง ต ารับสมุนไพรที่ใช้ประกอบด้วยต ารับสมุนไพรกลุ่มบ ารุงร่างกายสัตว์ได้แก่ การ
ใช้บอระเพ็ดเป็นส่วนประกอบหลักในการปรุงต ารับสมุนไพรที่หลากหลาย เช่น การใช้บอระเพ็ดกับ
เกลือ การใช้บอระเพ็ดหมักในน้ าปัสสาวะ เป็นต้น ส าหรับต ารับสมุนไพรที่ใช้ส าหรับรักษาอาการ
บาดเจ็บและโรค พบว่ามีการใช้สมุนไพรหลายต ารับเพื่อรักษาอาการเจ็บตา เจ็บขา รักษาบาดแผลต่างๆ
ยาแก้อาการท้องอืด ยาระบาย และยาถ่ายพยาธิ จากการศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าสมุนไพรมี
ศักยภาพในการรักษาโรคและอาการเจ็บป่วย รวมทั้งมีสรรพคุณในการบ ารุงร่างกาย ท าให้สัตว์มีปริมาณ
การกินได้เพิ่มขึ้น มีสุขภาพดีขึ้น และสามารถน ามาใช้เป็นยาบ ารุงและต ารับยาส าหรับกระบือหรือสัตว์
เคี้ยวเอื้องอื่นๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คำสำคัญ
ภูมิปัญญาท้องถิ่นสมุนไพรHerbIndigenous knowledgeDiseaseSwamp buffaloโรคกระบือปลัก
งานวิจัยในหัวข้อใกล้เคียง
ภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพเบื้องต้นในชุมชนพื้นที่ป่าชุมชนบ้านหินฮาว อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น
นวพรรษ ผลดี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม พ.ศ. 2559 การบูรณาการความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นของพืชสมุนไพรประจำถิ่น
สุรางค์รัตน์ พันแสง มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ พ.ศ. 2559 การพัฒนาภูมิปัญญาสมุนไพรพื้นบ้านสู่นวัตกรรมชุมชน กรณีศึกษา อำเภอบุณฑริกและอำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี
ศิริวรรณ ประสพสุข มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี พ.ศ. 2564 นวัตกรรมชุดการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นจากฐานทรัพยากรชุมชน
กมลฉัตร กล่อมอิ่ม มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ พ.ศ. 2560 การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรพื้นบ้านของชนเผ่าบรูในจังหวัดกาฬสินธุ์
ธันวา ใจเที่ยง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ พ.ศ. 2559 การอนุรักษ์ความหลากหลายพืชสมุนไพรพื้นบ้านของชนพื้นเมืองในจังหวัดกาฬสินธุ์
ธันวา ใจเที่ยง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ พ.ศ. 2559 การคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นในการนำมาปรับใช้กับสมุนไพรไทย
กรกมล โสตะจินดา สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ พ.ศ. 2561 การพัฒนาระบบผู้เชี่ยวชาญการใช้สมุนไพรรักษาโรคบนฐานความรู้ภูมิปัญญาสุขภาพโดยปราชญ์ชาวบ้าน ในเขตพื้นที่อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์
อัจฉรา สุมังเกษตร มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ พ.ศ. 2562 การตรวจสอบสมุนไพรในโคเนื้อทางวิทยาศาสตร์ โดยสืบสานจากภูมิปัญญาท้องถิ่น สำหรับเกษตรกรกลุ่มผู้เลี้ยงโคเนื้อ เพื่อการประกอบอาชีพตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงกรณีศึกษา บ้านสี่เหลี่ยมเจริญ ตำบลแสลงพัน อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
นายจรัส สว่างทัพ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ พ.ศ. 2558 ระบบสารสนเทศเพื่อการวิเคราะห์และเชื่อมโยงตัวยาสมุนไพรจากภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการดูแลรักษาสุขภาพ จังหวัดศรีสะเกษ
พิศาล สุขขี มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ พ.ศ. 2559