กลยุทธ์เพื่อลดการทำประมงปูม้า (Portunus pelagicus Linnaeus, 1758) ที่มีไข่นอกกระดองจากชาวประมงขนาดเล็ก กรณีศึกษาจังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

การทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดองส่งผลให้ทรัพยากรปูม้าลตลง จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้อง ทำการศึกษาแนวทางการลดการทำประมงปูม้าในการทำประมงขนาดเล็ก ดำเนินการศึกษาในจังหวัดตรัง แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ประกอบด้วย 1) ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากการไม่ทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง ด้วยการเก็บข้อมูลจากแพรับซื้อปูม้าในจังหวัดตรังจำนวน 6 แพ ในบ้านทุ่งทอง และบ้านแหลมไทร อำเภอ สิเกา บ้านท่าขยง บ้านมดตะนอย อำเภอกัตัง บ้านทุ่งเปลว อำเภอหาดสำราญ และบ้านหยงสตาร์ อำเภอ ปะเหลียน จังหวัดตรัง ข้อมูลที่เก็บประกอบด้วย ผลผลิตปูม้า มูลค่าปูม้าที่ชาวประมงขนาดเล็กจับได้ รวมทั้งสุ่มปูม้าที่มีไข่นอกกระดองมาทำการนับไข่ นำข้อมูลที่ได้มาคำนวณปริมาณ จำนวน และมูลค่าของปู ม้าที่มีไข่นอกกระดองจากการทำประมงขนาดเล็ก และประเมินปูม้าที่จะเกิดขึ้นในอนาคตจากปริมาณไข่ ของปูม้าที่มีไข่นอกกระดองที่ชาวประมงจับได้ เก็บข้อมูลเดือนละ 4 ครั้ง ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2558 ถึง ตุลาคม พ.ศ.2559 ผลการศึกษาพบว่า มูลค่าของปูม้าที่เกิดขึ้นในอนาคตที่เกิดจากการไม่จับปูม้า ที่มีไข่นอกกระดองสูงกว่ามูลค่ของปูม้าที่มีไข่นอกกระดองที่ชาวประมงจับในปัจจุบันเท่ากับ 260.71 บาท ต่อการทำประมงในแต่ละเที่ยว โดยกลุ่มประมงทขยงมีมูลค่าความแตกต่างสูงที่สุดคือ 487.01 บาท เนื่องจากเป็นกลุ่มที่ทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดองทั้งขนาดใหญ่และเล็กมากที่สุด รองลงมาคือ กลุ่ม ประมงทุ่งเปลวซึ่งทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดองขนาดกลางมากที่สุด และเมื่อจำแนกมูลค่าที่เพิ่มขึ้นใน แต่ละเดือนพบว่าเดือนเมษายนมีมูลค่าที่เพิ่มขึ้นมากที่สุด เท่ากับ 4274.39 บาทต่อเที่ยวประมง 2) ความคิดเห็นของชาวประมงขนาดเล็กที่ทำประมงปูม้าในจังหวัดตรังที่มีต่อแนวทางลดการทำ ประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง ดำเนินการโดยใช้แบบสัมภาษณ์ที่ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ สัมภาษณ์ชาวประมงจำนวน 162 ราย ผลการศึกษาพบว่า ชาวประมงรู้ว่าการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอก กระดองส่งผลให้ปูม้าลดลง โดยเห็นด้วยกับการไม่ควรจับปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง และไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง กับการหักตับปิ้งปูม้าที่มีไข่นอกกระดองแล้วนำมาจำหน่าย โดยชาวประมงเห็นด้วยอย่างยิ่งกับแนวทางที่ ชาวประมงไม่เสียประโยชน์มากนัก เช่น การนำแม่ปูม้าที่มีไข่นอกกระดองฟักแล้วปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ และการปล่อยปูม้าที่มีไข่นอกกระดองสีดำ แต่เมื่อเป็นแนวทางที่ต้องเสียผลประโยชน์เพิ่มขึ้นแต่จะได้รับ ผลประโยชน์ในอนาคตก็จะเห็นด้วยในระดับเห็นด้วยเท่านั้น เช่น การปล่อยปูม้าที่มีไข่นอกกระดองบริเวณ ใกล้ที่พัก แต่หากเป็นแนวทางที่ชาวประมงต้องเสียผลประโยชน์มากขึ้นก็จะเห็นด้วยในระดับปานกลาง เช่น การห้ามจับปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง การปล่อยปูม้าที่มีไข่นอกกระดองสีเหลืองและส้ม ความคิดเห็นใน ความร่วมมือของตัวชาวประมงเองต่อแนวทางต่างๆ สูงกว่าโอกาสที่แนวทางนั้นๆ จะเกิดขึ้นในชุมชนใน หลายแนวทาง โดยความคิดเห็นของชาวประมงในแต่ละอำเภอมีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง (P<0.01) โดยชาวประมงปูม้าในอำเภอปะเหลียนเห็นด้วยต่อแนวทางลดการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอก กระดองสูงกว่าในอำเภออื่นหลายแนวทาง และกลุ่มในอำเภอกันตังต่ำกว่าในอำเภออื่น กลยุทธ์ในการดำเนินมาตรการงดจับปูม้าที่มีไข่นอกกระดองในจังหวัดตรังที่เหมาะสม ดำเนินการโดยจัดประชุมร่วมกับชาวประมง 5 กลุ่ม โดยมีเป้าหมายเพื่อกำหนดวิธีการดำเนินมาตรการงด จับปูม้าที่มีไข่นอกกระต่องที่เหมาะสมกับชาวประมงขนาดเล็กในจังหวัดตรังจากผู้มีส่วนได้เสีย การศึกษาพบว่า การลดการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง แบ่งออกเป็น 4 ยุทธศาสตร์ ประกอบด้วย ประกอบด้วย 3.1) การลดการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดอง ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะสั้น ควรดำเนินการในกลุ่มประมงที่มีไข่ปูม้าที่เกิดจากการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดองมาก และการกำหนด ฤดูกาลห้ามทำประมงปูม้าที่มีไข่นอกกระดองมากในเดือนมีนาคมถึงเมษายน ระยะยาวควรดำเนินงานใน ทุกกลุ่มประมงให้เป็นมาตรการของจังหวัด 3.2) การชดเชยการสูญเสียจากการทำประมงปูม้าที่มีไข่นอก กระดอง 3.3) การเพิ่มมูลค่าของปูม้าที่จับได้ในการจำหน่ายในรูปแบบที่มีชีวิตเพื่อลดกำลังลงแรงประมงปู ม้า และการเสริมรายได้พิเศษด้วยการจัดการท่องเที่ยวชุมชนแบบอนุรักษ์ปูม้า และ 3.4) การปลูกจิตสำนึก ในการอนุรักษ์ทรัพยากรปูม้าทั้งในชุมชน และเยาวชน

คำสำคัญ