การศึกษาประเพณีตั้งธรรมหลวงในจังหวัดลำปางเพื่อการธำรงรักษาและพัฒนาอย่างยั่งยืน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการธำรงรักษาและการเปลี่ยนแปลงประเพณีตั้งธรรมหลวงในจังหวัดลำปาง ผลการศึกษาเรื่องประเพณีตั้งธรรมหลวงในท้องถิ่นจังหวัดลำปางพบว่าชาวจังหวัดลำปางยังสืบสานและธำรงรักษาประเพณีตั้งธรรมหลวงไว้ แต่มีการปรับเปลี่ยนรายละเอียดของพิธีการให้กระชับมากยิ่งขึ้น เพื่อให้สอดคล้องวิถีชีวิตและกระแสสังคมในปัจจุบัน ด้วยกระบวนการปรับเปลี่ยนด้านเนื้อหาและด้านสังคมวัฒนธรรมที่ปรากฏในเรื่องมหาชาติ ผลการศึกษาเปรียบเทียบเรื่องมหาชาติ สำนวนสร้อยสังกร กับเรื่องเวสสันดรชาดก ในอรรถกถามหานิบาตชาดกพบว่ากวีใช้กลวิธีปรับเปลี่ยนเนื้อหา 3 กลวิธี ได้แก่ การเพิ่ม การเปลี่ยนแปลงและการตัด การเพิ่มเป็นกลวิธีที่กวีใช้มากที่สุด เพื่อสอดแทรกความเป็นท้องถิ่นล้านนา นอกจากนี้กลวิธีการเพิ่มและการเปลี่ยนแปลง ยังทำให้เนื้อหามีความสมเหตุสมผล มีความสมจริง แสดงให้เห็นถึงภูมิหลัง ให้ภาพของตัวละคร เน้นให้เห็นอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครและช่วยเสริมคุณลักษณะของตัวละครได้ชัดเจนขึ้น ส่วนกลวิธีการตัด เป็นการตัดรายละเอียดที่ไม่สำคัญออกโดยยังไม่เสียเนื้อความ ผลการศึกษาเรื่องนี้ชี้ให้เห็นว่า แม้ประเพณีตั้งธรรมหลวงจะต้องปรับเปลี่ยนไปท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของกระแสสังคม แต่วรรณกรรมเรื่องมหาชาติ สำนวนสร้อยสังกรยังคงมีบทบาทและความสำคัญต่อประเพณีตั้งธรรมหลวง และยิ่งกว่านั้นยังแสดงให้เห็นถึงความสามารถด้านการประพันธ์ของกวีล้านนาที่มีชั้นเชิงวรรณศิลป์อันเป็นลักษณะเฉพาะตนอีกด้วย