การศึกษาองค์ความรู้ การส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น กรณีศึกษาพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็กในพื้นที่จังหวัดตรังและจังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

งานวิจัย เรื่อง การศึกษาองค์ความรู้ การส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น กรณีศึกษา พิธีกรรมการขึ้นเปลเด็กในพื้นที่จังหวัดตรังและจังหวัดนครศรีธรรมราช มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา องค์ความรู้ในการประกอบพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็ก ศึกษาสภาพการดำรงอยู่ และปัจจัยที่ส่งผล ต่อการดำรงอยู่หรือการเปลี่ยนแปลงของพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็กท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคมในปัจจุบัน และศึกษาแนวทางการส่งเสริมและการอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่นด้านพิธีกรรม การขึ้นเปลเด็ก เพื่อให้มีการถ่ายทอด และดำรงไว้ซึ่งค่านิยม พิธีกรรมที่ดีงามของชาติไทย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยภาคสนามที่ใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ผู้วิจัยกำหนดพื้นที่ในการทำวิจัย คือ ศึกษาจากกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาพุทธและกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาอิสลาม โดยในพื้นที่จังหวัดตรัง ประกอบด้วย การศึกษาจากกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาพุทธในพื้นที่อำเภอวังวิเศษ ในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ประกอบด้วย การศึกษาจากกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาพุทธในพื้นที่อำเภอนบพิตำ อำเภอช้างกลาง อำเภอทุ่งสง อำเภอชะอวด อำเภอฉวาง และอำเภอเมือง และกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาอิสลามในพื้นที่อำเภอท่าศาลาและอำเภอทุ่งใหญ่ รวมทั้งการศึกษาจากผู้รู้ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องผู้ที่เข้าร่วมในการประกอบพิธีกรรมและการศึกษาจากนักวิชาการและตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่มีองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมและมีบทบาทหน้าที่ในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม ผลการวิจัยพบว่า องค์ความรู้ในการประกอบพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็ก ประกอบด้วย ประวัติความเป็นมาของการประกอบพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็กของกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาพุทธ ได้เกิดขึ้นมายาวนานตั้งแต่ครั้งสมัยบรรพบุรุษและมีการสืบต่อกันมาจนถึงรุ่นปัจจุบัน และกลุ่มผู้ที่นับถือศาสนาอิสลาม เป็นการปฏิบัติตามหลักการทางศาสนา สำหรับบทบาทของพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็ก ประกอบด้วย บทบาทในการรับขวัญสมาชิกที่เกิดใหม่ การแสดงออกถึงความรัก การให้การสั่งสอน อบรมจากผู้ประกอบพิธีกรรมสู่เด็ก การดูแลรักษาสุขภาพกายและจิตใจ การสื่อสาร กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การแสดงความรัก ความสัมพันธ์ของคนในชุมชน สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้ และขั้นตอนในการประกอบพิธีกรรมการขึ้นเปลเด็ก พบว่า มีทั้งที่คล้ายคลึงกันและแตกต่างกัน สภาพการดำรงอยู่ และปัจจัยที่ส่งผลต่อการดำรงอยู่หรือการเปลี่ยนแปลงของพิธีกรรม การขึ้นเปลเด็ก ประกอบด้วย ความเปลี่ยนแปลงที่ลดน้อยลงจากในอดีตและการคงอยู่ในลักษณะ ที่ซบเซา และการที่พิธีกรรมการขึ้นเปลเด็กยังคงมีการประกอบพิธีกรรมอยู่ในปัจจุบัน สำหรับปัจจัยที่อาจส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลง ประกอบด้วย ความสัมพันธ์ของคนในสังคม เทคโนโลยีและความทันสมัยของสังคมในปัจจุบัน และแนวทางการส่งเสริมและการอนุรักษ์พิธีกรรมการขึ้นเปลเด็ก ประกอบด้วย การอนุรักษ์ การถ่ายทอด และการส่งเสริมกิจกรรม

คำสำคัญ