ฤทธิ์ต้านมาลาเรียและฤทธ์ต้านเบาหวานของพืชสกุลหญ้าขัดจากพืชสมุนไพรไทย

บทคัดย่อ

สมุนไพรไทยหลายชนิดมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่สามารถพัฒนาเพื่อนำใช้ในการรักษาโรค งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ต้านมาลาเรียและฤทธ์ต้านเบาหวานของพืชสกุลหญ้าขัด (Sida acuta) จากพืชสมุนไพรไทย ผลการทดลองพบว่า สารสกัดเอทธานอลจาก S. acuta สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิพารัมในหลอดทดลองได้ สารสกัดเอทธานอลจาก S. acuta ส่วนก้าน มีความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อได้ร้อยล่ะ 50 (IC50) ในสายพันธุ์ K1 (chloroquine resistance) 25.43?4.19 ug/ml และสารสกัดเอทธานอลจาก S. acuta ส่วนราก มีความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อ 3D7 (chloroquine sensitive) ด้วยค่า IC50 =24.83?4.81 ug/ml สำหรับฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์อัลฟาอะไมเลสและอัลฟากลูโคซิเดสซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ทำหน้าที่ย่อยแป้งและคาร์โบไฮเดรตให้เป็นน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยว พบว่าสารสกัดเอทธานอลของ S. acuta ส่วนลำต้น สามารถยับยั้งเอนไซม์ Yeast alpha glucosidase ในหลอดทดลองได้ดีที่สุด มีค่า IC50 6.24 mg/ml ในขณะที่สารสกัดเอทธานอลของ S. acuta ส่วนใบ สามารถยับยั้งเอนไซม์ rat alpha glucosidaseในหลอดทดลองได้ดีที่สุด มีค่า IC50 = 5.8 mg/ml เมื่อเปรียบเทียบกับ Acarbose ซึ่งเป็นยารักษาเบาหวาน IC50= 17.14 และ 0.32 mg/ml ตามลำดับ จากผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า สารสกัดจาก S. acuta มีฤทธิ์ต้านมาลาเรียปานกลาง แต่มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ม์อัลฟากลูโคซิเดสดี สารสกัดจาก S. acuta อาจจะสามารถพัฒนาเป็นสารสกัดสมุนไพรที่ช่วยลดระดับน้ำตาลสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน และอาจนำไปใช้ในการควบคุมน้ำหนัก

คำสำคัญ