การสำรวจความหลากหลาย การอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ของข้าวพื้นเมืองในจังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

ความหลากหลายของพันธุ์ข้าวพื้นเมืองในจังหวัดอุตรดิตถ์ จากการสํารวจ 9 อําเภอ รวบรวมได้จํานวน 17 พันธุ์ ได้แก่ เจ้าไร่เด่นชาติ ปลาซิวคํา ปลาบู่ กํ่าเปลือกขาว กํ่าเด่นชาติ เจ้าไร่ห้วยก้านเหลือง หอมดอย ข้าวปีก ข้าวแดง ปลาซิว หางปลาไหล กํ่าเฉลิมราชย์ ลาวแดง กํ่าเปลือกขาวต้นขนุน ปลาซิวขาว ซิวแม่จันทร์ และข้าวลาว เป็นข้าวเจ้า 2 พันธุ์ และข้าวเหนียว 15 พันธุ์ ซึ่งเป็นข้าวขาว 11 พันธุ์ และข้าวกํ่า 4 พันธุ์ การเจริญเติบโตที่คล้ายคลึงกัน และเป็นไปในทํานองเดียวกัน พันธุ์หางปลาไหลมีการแตกกอของต้นข้าว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของกอ และขนาดความสูงของต้นน้อยที่สุด ส่วนค่าที่มากที่สุดของแต่ละค่า ได้แก่ พันธุ์กํ่าเปลือกขาวต้นขนุน ข้าวลาว และ หอมดอย ตามลําดับ เมื่อพิจารณาลักษณะประจําพันธุ์ข้าว พบว่ามีลักษณะสัณฐานวิทยาที่คล้ายคลึงกัน ได้แก่ สีของหูใบ สีของข้อต่อใบกับกาบใบ และทรงกอ และลักษณะอื่น ๆ ที่แตกต่างกันตามแต่ละพันธุ์ ได้แก่ การมีขนบนแผ่นใบ สีของแผ่นใบ สีของกาบใบ มุมของยอดแผ่นใบ สีของลิ้นใบ รูปร่างของลิ้นใบ และสีของปล้อง

คำสำคัญ