การพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรในการแปรรูปผลผลิตมังคุด

บทคัดย่อ

การศึกษา มาตรฐานการพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรในการแปรรูปผลผลิตมังคุด บรรลุวัตถุประสงค์ของการวิจัยทั้ง 2 ประการได้แก่ ประการแรก เพื่อศึกษาสถานภาพของเกษตรกรในการแปรรูปผลผลิตมังคุด ประการที่สอง เพื่อหาแนวทางการพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรในการแปรรูปผลผลิตมังคุด โดยสรุปผลการศึกษา ประชากร คือ เกษตรกร ในพื้นที่ภาคตะวันออก จังหวัดจันทบุรี จังหวัดระยอง จังหวัดตราด และจังหวัดปราจีนบุรีจํานวน 15,125 คน กลุ่มตัวอย่าง คือ เกษตรกร ในพื้นที่ภาคตะวันออก จังหวัดจันทบุรีจังหวัดระยอง จังหวัดตราด และจังหวัดปราจีนบุรีกําหนดจํานวนกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตร ทาโร่ ยามาเน่ (Yamane, 1960,1088-1089) กําหนดระดับความเชื่อมั่นที่ 95% และความคลาดเคลื่อนที่ยอมรับได้ไม่เกิน 5% ได้กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาจํานวน 392 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบอาศัยความสะดวก (Convenience sampling) ผู้ให้ข้อมูลสําคัญ คือ ผู้เชี่ยวชาญ ใช้ในการตรวจสอบคุณภาพ ประเมิน และพัฒนาแนวทางในการพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรในการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร คือ 1) เกษตรกรผู้ประกอบการธุรกิจ 2) นักวิชาการด้านการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร 3) ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการหน่วยงานเกษตร 4) นักพัฒนาชุมชน 5) คณะอนุกรรมการ 1 ตําบล 1 ผลิตภัณฑ์ 6) ผู้แทนองค์กรวิชาชีพด้าน อุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย เครื่องมือวิจัยเชิงปริมาณ คือแบบสอบถาม เครื่องมือวิจัยเชิงคุณภาพ คือ การสัมมนากลุ่ม (Focus Group Discussion) โดยใช้วิธีการอิงผู้ทรงคุณวุฒิ (Connoisseurship Model) ผลการวิจัย ผลสํารวจข้อมูลทั่วไป และข้อมูลเกี่ยวกับสภาพการจัดการความรู้วิชาชีพผลผลิตเกษตรแปรรูป เป็นเพศหญิงคิดเป็นร้อยละ 70.41 และเป็นชาย ร้อยละ 29.59 มีอายุระหว่าง 36-45 ปีคิดเป็นร้อยละ 40.56 และมีอายุระหว่าง 46-55 ปีคิดเป็นร้อยละ 29.59 ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่มีสถานภาพสมรส คิดเป็นร้อยละ 83.93 และโสด คิดเป็นร้อยละ 11.99 มีประสบการณ์ 5-9 ปีคิดเป็นร้อยละ 32.40 และประสบการณ์มากกว่า 9-15 คิดเป็นร้อยละ 34.18 วุฒิการศึกษา ส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับประถมศึกษาหรือต่ํากว่า คิดเป็นร้อยละ 42.60 และระดับมัธยมศึกษา/ ปวช.หรือต่ํากว่า คิดเป็นร้อยละ 39.80 แนวทางการพัฒนาศักยภาพวิชาชีพผลผลิตมังคุดแปรรูป ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรผู้ตอบ แบบสอบถามได้ให้ข้อมูลแนวทางการพัฒนาศักยภาพวิชาชีพผลผลิตมังคุดแปรรูปในแต่ละด้าน ดังนี้ 1) คุณค่าทางโภชนาการของมังคุด เกษตรกรมมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 59.69 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.18 S.D. = .650) 2) เทคนิคการแปรรูปมังคุดเกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 65.82 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.84 S.D. = .658) 3) น้ำมังคุด เกษตรกรมมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 43.11 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.55 S.D. = .986) 4) มังคุดกวน เกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 53.82 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.84 S.D. = .853) 5) แยมมังคุด เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 42.09 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.37 S.D. = .904) 6) แยลลี่มังคุด เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 38.78 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.34 S.D. = .954) 7) น้ําส้มสายชูมังคุด เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 39.03 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.28 S.D. = .942) 8) มังคุดไซเดอร์ เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 33.16 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.21 S.D. = 1.010) 9) มังคุดสําเร็จรูปชนิดเกล็ด เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 36.48 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.27S.D. = 1.023) 10) ยามังคุด เกษตรกรมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 43.11 รองลงมาคือระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 27.04 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.73 S.D. = .934) 11) ท็อฟฟี่มังคุด เกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 58.16 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.99 S.D. = .765) 12) สบู่มังคุดเกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 55.87 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.99 S.D. = .766) 13) เครื่องสําอางจากมังคุด เกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก คิดเป็นร้อยละ 58.42 ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.98 S.D. = .729) จากการศึกษาการจัดการความรู้ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับผลผลิตมังคุดแปรรูป จากผู้เชี่ยวชาญ จํานวน 10 ท่าน ประกอบด้วย เกษตรกรผู้ประกอบการธุรกิจนักวิชาการด้านการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ปราชญ์ชาวบ้าน นักวิชาการหน่วยงานเกษตรนักพัฒนาชุมชน คณะอนุกรรมการ 1 ตําบล 1 ผลิตภัณฑ์ ผู้แทนองค์กรวิชาชีพด้านอุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป เพื่อร่วมกันถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับวิธีการแปรรูปมังคุด โดยนําความต้องการของ เกษตรกรประกอบกับองค์ความรู้ที่มีอยู่ในชุมชนมาจัดทําแนวทางวิธีการ/คู่มือในการแปรรูปผลผลิตมังคุด จํานวน 4 วิธีการประกอบด้วย 1) วิธีการทําสบู่มังคุด 2) วิธีการทําน้ำมังคุด 3) วิธีการทําท๊อฟฟี่มังคุด และ 4) วิธีการทํามังคุดกวน

คำสำคัญ