การศึกษาปริมาณฟอสฟอรัสจากมูลสัตว์

บทคัดย่อ

การเกษตรกรรมในอดีต เป็นเพียงการผลิตเพื่ออุปโภค บริโภค เฉพาะในครัวเรือน แต่ในปัจจุบัน ได้มีการพัฒนาเพื่อวัตถุประสงค์ที่แตกต่างออกไป นั่นคือ ผลิตเพื่ออุปโภค บริโภคภายในประเทศ และเพื่อส่งออก ทั้งนี้มีการนำเข้าปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศในปริมาณสูงถึง 5 ล้านตัน เพื่อใช้ในการเพาะปลูก สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ฟอสฟอรัสที่เป็นส่วนประกอบในปุ๋ยเคมี มีกระบวนการผลิตโดยใช้หินฟอสเฟต ซึ่งมีการคาดคะเนว่า ในอีก 30-50 ปีข้างหน้าแหล่งหินฟอสเฟตที่มีอยู่ในปัจจุบัน จะหมดสิ้นไป ในขณะที่ประชากรโลกมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงทำให้ความต้องการในพืชอาหารเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย จึงเป็นที่น่ากังวลอย่างมากต่อความมั่นคงทางอาหารของโลก ในการศึกษาครั้งนี้จึงได้ทำการวิเคราะห์การเคลื่อนที่ของฟอสฟอรัสในกระบวนการเพาะปลูกเพื่อบ่งชี้ถึงปริมาณ และอัตราการนำกลับมาใช้ประโยชน์ของฟอสฟอรัส นอกจากนี้ การปศุสัตว์เป็นอีกหนึ่งกระบวนการที่มีความสำคัญเช่นกัน ที่ซึ่งฟอสฟอรัสในมูลสัตว์สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ในกระบวนการเพาะปลูก ดังนั้น จึงได้ทำการวิเคราะห์ ข้อมูลทรัพยากรที่ใช้ ผลิตผล รวมทั้งของเสีย จากฟาร์มวัวนม หมู ไก่ไข่และไก่ใช้ในการอธิบายการเคลื่อนที่ของฟอสฟอรัสในกิจกรรมทางการเกษตร โดยพบว่า ปริมาณฟอสฟอรัสในอาหารสัตว์ มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 159,051 ตันฟอสฟอรัสต่อปี ซึ่งจำนวนฟอสฟอรัสทั้งหมดนี้ จะถูกกระจายไปอยู่ในแต่ละส่วนของผลผลิต นั่นคือ (1) 82% เป็นส่วนประกอบในมูลสัตว์ โดยที่ 99% ของมูลสัตว์จะถูกนำกลับมาใช้ในกระบวนการเพาะปลูก (2) 4.6% อยู่ในผลิตภัณฑ์ นั่นคือ นม เนื้อสัตว์ และไข่ไก่ (3) 12.8% สูญเสียไประหว่างกิจกรรมการเลี้ยงสัตว์ซึ่งไม่สามารถระบุได้ (4) 0.4% สูญเสียจากกระบวนการผลิตและการเลี้ยงสัตว์ และ (5) ส่วนที่เป็นผลพลอยได้จากกระบวนการ จำนวน 0.2% อาทิ เลี้ยงปลาด้วยมูลสัตว์ จากการศึกษาพบว่า ในกระบวนการเพาะปลูกของไทย มีการสูญเสียปริมาณฟอสฟอรัสทั้งหมด 35,844 ตันต่อปี ซึ่งคิดเป็น 14.5% ของฟอสฟอรัสนำเข้าทั้งหมด ดังนั้น สามารถสรุปได้ว่า กระบวนการทางการเกษตร ไม่ใช่สาเหตุหลักของการสูญเสียฟอสฟอรัส แต่มีผลกระทบต่อการนำฟอสฟอรัสกลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามจากการสูญเสียที่ได้กล่าวมาทั้งหมดนี้ ซึ่งรวมถึงการสูญเสียจากของเสียในชุมชนเมือง จะไปสะสมในพื้นที่สันดอนปากแม่น้ำ

คำสำคัญ