การวิจัยใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวลเหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวลเหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพ ผลิตภัณฑ์ชุมชน ภายใต้แผนงานวิจัยและพัฒนาการใช้ประโยชน์ไม้สวนป่าเชิงพาณิชย์และอุตสาหกรรม เป็นโครงการวิจัยที่เริ่มดำเนินการ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 ถึงปี พ.ศ. 2556 เป็นระยะเวลา 4 ปี มีวัตถุประสงค์การศึกษาวิจัยโดยมุ่งเน้นการใช้ประโยชน์ไม้ขนาดเล็กและเศษเหลือทิ้งจากการแปรรูปไม้ ตลอดจนเศษเหลือทิ้งทางการเกษตร นำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบและนำไปถ่ายทอดองค์ความรู้ และเทคโนโลยีที่ได้แก่ประชาชนและชุมชน โดยเริ่มดำเนินการออกสำรวจความต้องการของชุมชนทั้งสิ้น จำนวน 3 ครั้ง ได้แก่ ชุมชนในจังหวัดสุพรรณบุรี จำนวน 2 ครั้ง ชุมชนในจังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 2 ครั้ง ชุมชนในจังหวัดลพบุรี จำนวน 2 ครั้ง ชุมชนในเขตกรุงเทพและพื้นที่ใกล้เคียง จำนวน 2 ครั้ง ชุมชน ในจังหวัดหวัดสระแก้ว จำนวน 1 ครั้ง ชุมชนในจังหวัดลำปาง จำนวน 1 คร้ง ชุมชนใน จังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 1 ครั้ง ชุมชนในจังหวัดเชียงราย จำนวน 1 ครั้ง ชุมชนในจังหวัด นครราชสีมา จำนวน 1 ครั้ง ซึ่งคณะผู้วิจัยฯ ได้นำผลการสำรวจมาศึกษาและทดลองพัฒนาเป็น ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ จำนวน 12 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ 1.เก้าอี้ม้านั่งยาวจากไม้ยูคาลิปตัส 2.โต๊ะขันโตกจาก ขี้กบไม้ยางพาราและเศษไม้ยางพารา 3.โต๊ะครัว จำนวน 3 แบบ 4.เตียงนอนจากไม้ท่อนกลมจาก ไม้ยูคาลิปตัส 5.โต๊ะแทปเล็ตจากไม้สัก (แบบถอดประกอบได้) 6.โต๊ะแท๊ปเลตจากวัสดุทดแทนไม้ ผสมไม้จริง (แบบถอดประกอบได้) 7.โต๊ะแท๊ปเลตจากไม้ไผ่ประสาน (แบบถอดประกอบได้) 8.เก้าอี้ไม้ไผ่ ดัดโค้ง (แบบถอดประกอบได้) 9.สุขาฉุกเฉินต้นแบบสีเขียว จำนวน 3 ประเภท ประเภทตั้งวางบน พื้นดินแบบแห้ง ประเภทตั้งวางบนพื้นดินแบบเปียก (มีถังบำบัด) ประเภทลอยน้ำ (มีถังบำบัด) 10.ชั้นวางของอเนกประสงค์ 11.เก้าอี้พับ 12.ผลิตภัณฑ์จากวัสดุทดแทนไม้ (กรอบรูป, กล่องเอนกประสงค์) อีกทั้งยังออกแบบเครื่องมือและอุปกรณ์ต้นแบบ ได้แก่ กล่องสำหรับจับยึดเราท์เตอร์สำหรับทำเดือยไม้ท่อนกลม ภายหลังจากคณะผู้วิจัยฯ ได้ออกแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบ และได้ดำเนินการศึกษา ขั้นตอนกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ต้นแบบทั้ง 12 ผลิตภัณฑ์เป็นที่เรียบร้อยแล้ว จึงได้ดำเนินการออก ถ่ายทอดเทคโนโลยี ให้ความรู้กับชุมชนตั้งแต่ปี 2553-2556 แล้วทั้งสิ้น จำนวน 13 ครั้ง โดยมีผู้เข้า รับารถ่ายทอดเทคโนโลยีร่วมทั้งสิ้น จำนวน 652 คน ซึ่งรูปแบบการถ่ายทอดเทคโนโลยีจะแบ่งออกเป็น ภาคทฤษฎีเป็นการบรรยายให้ความรู้ตามหลักวิชาการ และภาคปฏิบัติเพื่อให้ผู้เข้ารับรับการถ่ายทอด เทคโนโลยีได้ฝึกปฏิบัติ และมีความเข้าใจในกระบวนการผลิตที่ถูกต้องยิ่งขึ้น สามารถนำองค์ความรู้ที่ ได้รับไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ โดยมีรายละเอียดการฝึกอบรมในแต่ละครั้ง ดังนี้ ครั้งที่ 1 ปี 2553 รุ่นที่ 1 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:ผลิตเก้าอี้ม้านั่งยาวจากไม้ยูคาลิปตัส ระหว่างวันที่ 25-27 กุมภาพันธ์ 2553 ณ ศูนย์ผลิตกล้าไม้เศรษฐกิจ ชุมชนบ้านทรัพย์ศิลา วิสาหกิจชุมชนด่านช้าง อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 84 คน ครั้งที่ 2 ปี 2553 รุ่นที่ 2 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:การผลิตโต๊ะขันโตกระหว่างวันที่ 28-30 เมษายน 2553 ณ ห้องประชุม 1 ชั้น 2 อาคารเทียมคมกฤส และโรงปฏิบัติการวัสดุทดแทนไม้และกาวติดไม้ สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 40 คน ครั้งที่ 3 ปี 2553 รุ่นที่ 3 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:การผลิตโต๊ะครัว ระหว่างวันที่ 20-22 สิงหาคม 2553 ณ โรงแรมต้นปาล์มอินน์และสวนป่าเทิดดำริ ตำบลศิลาทิพย์ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 50 คน ครั้งที่ 4 ปี 2554 รุ่นที่ 1 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:การผลิตเตียงจากไม้ยูคาลิปตัสท่อนกลมขนาดเล็ก ระหว่างวันที่ 17-19 มีนาคม 2554 ณ ศูนย์ผลิตกล้าไม้เศรษฐกิจชุมชนบ้านทรัพย์ศิลา วิสาหกิจชุมชนไม้ เศรษฐกิจโตเร็วด่านช้าง อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 60 คน ครั้งที่ 5 ปี 2554 รุ่นที่ 2 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:การผลิตเตียงจากไม้ท่อนกลม และผลิตภัณฑ์ต่างๆจาก วัสดุทดแทนไม้ ระหว่างวันที่ 15–19 สิงหาคม 2554 ณ ห้องประชุมสวนพฤกษศาสตร์ 100 ปี กรมป่าไม้ ตำบลทุ่งมหาเจริญ อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมจำนวน 20 คน ครั้งที่ 6 ปี 2555 รุ่นที่ 1 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:การผลิตสุขาฉุกเฉินเอนกประสงค์ระหว่างวันที่ 26-27 มีนาคม 2555 ณ วัดไลย์ ตำบลเขาสมอคอน อำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี โดยมีผู้เข้าร่วมฝึกอบรมทั้งหมด 60 คน ครั้งที่ 7 ปี 2555 รุ่นที่ 2 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:ผลิตโต๊ะวางแทปเล็ตจากเศษไม้และเศษวัสดุ ระหว่างวันที่ 30 กรกฎาคม-1 สิงหาคม 2555 ณ ห้องประชุม ชั้น 3 อาคารกริต สามะพุทธิ ห้องประชุม ชั้น 4 อาคารสหกรณ์กรมป่าไม้ และโรงปฏิบัติการงานอุตสาหกรรมวัสดุทดแทนไม้และกาวติดไม้ โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 22 คน ครั้งที่ 8 ปี 2556 รุ่นที่ 1 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:กระบวนการผลิตแผ่นชิ้นอัดจากทางใบปาล์มน้ำมัน ระหว่างวันที่ 12-14 กุมภาพันธ์ 2556 ณ ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงโครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดำริบ้านยางยวน ตำบลดอนตรอ อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยมีผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 60 คน ครั้งที่ 9 ปี 2556 รุ่นที่ 2 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:ผลิตเฟอร์นิเจอร์ไม้สักทอง (เตียงไม้ท่อนกลมและชั้นวางของ) ระหว่างวันที่ 20-23 กุมภาพันธ์ 2556 ณ สวนป่าพิบูลมังสาหาร ตำบลช่องเม็ก อำเภอสิรินทร จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 88 คน ครั้งที่ 10 ปี 2556 รุ่นที่ 3 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:โต๊ะแทปเล็ตไม้ไผ่ประสานและเก้าอี้ไม้ไผ่ดัดโค้ง ระหว่างวันที่ 20-22 มีนาคม 2556 ณ ที่ว่าการองค์การบริหารส่วนตำบลปงเตา หมู่ 8 ตำบลปงเตา อำเภองาว จังหวัดลำปาง โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 30 คน ครั้งที่ 11 ปี 2556 รุ่นที่ 4 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:ผลิตโต๊ะแทปเล็ตและเก้าอี้ไม้ไผ่คัดโค้ง ระหว่างวันที่ 27-29 พฤษภาคม 2556 ณ ไร่เชิญตะวัน ตำบลห้วยสัก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย โดยผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 57 คน ครั้งที่ 12 ปี 2556 รุ่นที่ 5 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน:ผลิตโต๊ะแทปเล็ตและเก้าอี้คัดโค้งไม้ไผ่ ระหว่างวันที่ 10-12 กรกฎาคม 2556 ณ องค์การบริหารส่วนตำบลช่องเม็ก ตำบลช่องเม็ก อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี โดยผู้เข้าร่วมทำการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 41 คน ครั้งที่ 13 ปี 2556 รุ่นที่ 6 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์เนื้อไม้และเศษชีวมวล เหลือทิ้งเพื่อพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน: ไม้ไผ่(ผลิตโต๊ะแทปเล็ตและเก้าอี้คัดโค้งไม้ไผ่)ระหว่างวันที่ 11-13 กันยายน 2556 ณ โรงเรียนมัธยมพุทธเกษตรวัดโนนเมือง ตำบลโนนเมือง อำเภอขามสะแกแสง จังหวัดนครราชสีมา โดยมีผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีจำนวนทั้งหมด 40 คน เมื่อได้ดำเนินการฝึกอบรมเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ทางคณะผู้วิจัยได้เก็บข้อมูลผลการ ฝึกอบรมในครั้งนั้นๆ โดยใช้แบบประเมินเพื่อนำข้อมูลที่ได้มาพัฒนาและปรับปรุงการถ่ายทอด เทคโนโลยีให้มีความเหมาะสมมากยิ่งขึ้น ซึ่งมีผลการประเมินเป็นดังนี้ ข้อมูลทั่วไปของผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมพบว่าโดยส่วนใหญ่ ผู้เข้าอบรมเป็นเพศชาย มากกว่าเพศหญิง โดยมีอายุอยู่ตั้งแต่ต่ำกว่า 20 ปี จนถึงมากกว่า 60 ปี ระดับการศึกษาส่วนใหญ่อยู่ในระดับต่ำกว่าปริญญาตรี มีตั้งแต่ระดับ ประถมศึกษา จนถึงระดับปริญญาโท การประกอบอาชีพส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและ อาชีพรับจ้าง มีอาชีพข้าราชการและธุรกิจส่วนตัว ในด้านความคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดโครงการ ถ่ายทอดเทคโนโลยีฯ ด้านความเหมาะสมและการจัดสถานที่ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึง พอใจอยู่ในระดับดีมาก ด้านระยะเวลา ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับดี ด้านหัวข้อเรื่องการบรรยาย ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับดีมาก ด้านความเหมาะสมของวิทยากรในการบรรยาย ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ใน ระดับดีมาก ด้านจำนวนผู้เข้าร่วมโครงการฯ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับ ดีมาก ด้านเอกสารประกอบการจัดโครงการฯ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ใน ระดับดีมาก ด้านการติดต่อแจ้งข่าวสารในการจัดโครงการฯ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับดีมาก ด้านการดำเนินงานและประสานงานของผู้จัดโครงการฯ ผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับดีมาก ด้านความรู้ก่อนการเข้าร่วมโครงการฯ ผู้เข้ารับ การฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความรู้อยู่ในระดับปานกลาง และภายหลังการเข้าร่วมโครงการฯ ผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความรู้อยู่ในระดับมากที่สุด ด้านโอกาสได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือ ประสบการณ์กับผู้เข้าร่วมโครงการฯมากน้อยเพียงใด ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีการแลกเปลี่ยน ความคิดเห็นอยู่ในระดับดี ด้านการนำความรู้ที่ได้รับไปปรับใช้ในการประกอบอาชีพ ผู้เข้ารับการ ฝึกอบรมส่วนใหญ่นำความรู้ที่ได้รับไปปรับใช้ในการประกอบอาชีพ และในภาพร่วมของการจัด โครงการฯ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับดีที่สุด ในด้านปัญหาและอุปสรรค ผู้เข้ารับการอบรมฝึกอบรมต้องการให้ทางคณะผู้วิจัยฯ กลับมาถ่ายทอดการอบรมและเพิ่มองค์ความรู้และเทคโนโลยีต่อเนื่องต่อไป ต้องการให้ขยายระยะเวลา การอบรมเพิ่มออกไป เป็นระยะเวลาประมาณ 5-7 วัน และต้องการให้ช่วยสนับสนุนในเรื่องเงินทุน การลงทุนซื้อเครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณ์ที่จำเป็นที่ใช้ในการผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ ซึ่งจากความ คิดเห็นและปัญหาทั้งหมด ทางคณะผู้วิจัยฯ จะนำไปทบทวน ปรับปรุง และดำเนินการจัดหาวิธีการ สนับสนุนเพิ่มเติมต่อไป

คำสำคัญ