ลวดลายและลวดลายผ้าล้านนาเพื่อพัฒนาการใช้อัตลักษณ์ในการออกแบบลวดลายผ้า

บทคัดย่อ

การวิจัยลวดลาย และลวดลายผ้าล้านนาเพื่อพัฒนาการใช้อัตลักษณ์ในการออกแบบ ลวดลายผ้าครั้งนี้มีขึ้นเนื่องจากการส่งเสริม และแข่งขันทางธุรกิจด้านต่างๆ ที่จำเป็นต้องนำเอาวิถีทาง เอกลักษณ์มาใช้โดยมีหน่วยงานของทั้งรัฐ และเอกชนเป็นแรงขับเคลื่อน ดังนั้นลวดลาย สีสัน จึงเป็น สิ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ในการนำมาใช้ประกอบการตกแต่งสินค้า และบริการต่างๆ การนำข้อมูลมูลวดลาย และลวดลายผ้าล้านนามาประมวลให้เป็นองค์ความรู้เพื่อนำกลับไปใช้กับสังคมอย่างเหมาะสม ด้วย การศึกษารวบรวม วิเคราะห์ สังเคราะห์ ถึงแนวคิด ภูมิปัญญาในการใช้ลวดลาย และลวดลายผ้าของ ล้านนา เพื่อใช้เป็นแนวทางในการนำไปประยุกต์ใช้กับการออกแบบสินค้า และบริการกับชุมชนให้ สามารถออกแบบสินค้าสิ่งทอและผลิตภัณฑ์อื่นๆ ให้มีอัตลักษณ์ของล้านนาได้อย่างถูกต้อง วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ก็เพื่อศึกษา และรวบรวมลวตลาย และลวดลายม้า แล้วนำมาสร้างสื่อความรู้ด้านการออกแบบลวดลายล้านนา โดยสามารถนำไปปรับใช้กับการออกแบบ และพัฒนาสินค้าสิ่งทอ และสินค้า หรือบริการอื่นๆ ให้มีอัตลักษณ์ล้านนา และนำองค์ความรู้ที่ได้ได้ไป เผยแพร่ และให้ความรู้กับนักออกแบบ และนักศึกษาทางด้านการออกแบบใช้เป็นแนวทางในการ ออกแบบลวดลาย หรือพัฒนาสินค้า การดำเนินงานวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่องราว รูปแบบ สีสัน องค์ประกอบ ของลวดลายล้านนา ในเขต 8 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัด เชียงใหม่ เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ผลิต หรือผู้ประกอบการ และผู้บริโภคที่เกี่ยวข้องกับลวดลายล้านนา ใน 8 จังหวัด ลวดลายล้านนามักใช้สีในกลุ่มสีตัดกันเป็นส่วนใหญ่ หรือสิในกลุ่มสีธรรมชาติ และจะใช้สีที่สุดใส หลากหลาย เพื่อแสดงความสนุกสนาน รื่นเริง หรือในงานประเพณีต่างๆ นอกจากนี้ยังใช้สีเพื่อแสดง ฐานะ ชนชั้น ทางสังคม เช่นสีทอง สีเงิน นักออกแบบที่จะออกเบบสวตลายอัตลักษณ์ล้านนา และน้าใช้กับผลิตภัตภัตภัตภัตภัคาร นำส่วนผสมอันได้แก่ อัตลักษณ์ของลวดลายล้านนา (Lanna Style Identity) จินตนาการ (Imagination) ความต้องการทางการตลาด (Market Need) และข้อคำนึงด้านความเหมาะสม (Tradition Suitability) มาวิเคราะห์เพื่อสร้างเป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบลวดลาย (Concept of Design) และนำไปใช้กับผลิตภัณฑ์เพื่อให้เกิดผลิตภัณฑ์ที่มีอัตลักษณ์ (Identity Product) ผลการพดลองงานวิจัยกับนักออกแบบ และผู้บริโภคสินค้าโดยกำหนดให้ออกแบบ ลวดลายเพื่อใช้กับเครื่องแต่งกาย ชาย 1 ชุด หญิง 1 ชุด และลวดลายใช้กับผลิตภัณฑ์สิ่งทอ รูปแบบ กระเป้า และหมอนจากนั้นจึงนำลวดลายไปทำการพัฒนาลวตลายด้วยเครื่องคอมฟิวเตอร์ ได้ผลดังนี้ ด้านนักออกแบบสามารถศึกษาข้อมูลจากสื่อ และนำไปออกแบบลวดลายผ้าที่มีอัตลักษณ์ล้านนาโดยมี ความข้าใจมาที่มอยู่ในระดับดี แต่ยังไม่เต้นขัดในเรื่องของกรถไปที่เราเป็นสายที่มีที่ยที่มีสีท้ายที่มีที่ ของลวดลายยุคใหม่ที่ทันสมัยแต่ยังคงความรู้สึกของความเป็นล้านนา ทั้งนี้อาจเนื่องจากมีระยะเวลาที่ จำกัด และขาดตัวอย่างของงานเพื่อให้เกิดแนวทาง และความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง ด้านความคิดเห็นของผู้บรีโภคที่มีต่อตัวอย่างต้นต้นแบบเหมือนจริงครื่องแต่งกาย ชาย หญิง และผลิตภัณฑ์สิ่งทอประเภทหมอนอิง และกระเป้าถือ ที่ใช้ลวดลายผ้าอัตลักษณ์ล้านนา มีความ คิดเห็นว่าลวดลายที่ออกแบบสามารถนำไปใช้ใช้ในชีวิตประจำวันได้ ลวดลายมีความสอดคล้องกับ ผลิตภัณฑ์ และมีความเป็นไปได้ในการจำหน่ายในท้องตลาด ซึ่งจะมีเกณฑ์ในการตัดสินใจซื้อในระดับ ปานกลาง ส่วนด้านความรู้สึกถึงอัตลักษณ์ล้านนาที่มีในลวดลาย สีสัน และ เนื้อหา ภูมิปัญญา สามารถรู้สึกได้แต่ยังไม่เด่นชัดแปลกตาดูเป็นสมัยใหม่มากนัก ผลของการทำวิจัยครั้งนี้ จากการสรุปการสัมภาษณ์ผู้เรื่ยวชาญ นักออกแบบ นักศึกษา และผู้บริโภค เกี่ยวกับผลงานวิจัย และการออกแบบลวดลายด้วยข้อมูลจาก สื่อข้อมูลอัตลักษณ์ ลวดลาย และลวดลายผ้าล้านนาที่จัดทำขึ้น ทำให้สามารถได้แนวทางของลักษณะข้อมูลอัตลักษณ์ สวดลายที่แสงหวานเป็นล้านมา สามกรถทำหน้าที่สืบสานรักษ์ความเป็นร้านมาเป็นท ของลวดลายที่ทันสมัยในยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับผลิตภัณฑ์ประเภท ต่างๆ เพื่อทำให้เกิดความถูกต้องเหมาะสมในการออกแบบผลิตภัณฑ์ หรือสินค้า บริการต่างๆ เพื่อให้ เกิดควานรู้สึก และบรรยากาศของควานล้านนา รวมทั้งทั้งชื่อให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจ เป้าหมาย แบ่งออกเป็นสองกลุ่มได้แก่ กลุ่มลวดลายเพื่อการตกแต่งผลิตภัณฑ์ และกลุ่มลวดลายผ้า กำหนดกลุ่มตัวอย่างเพื่อใช้ในการวิจัยคือ กลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เพื่อใช้ ในการสัมภาษณ์รวบรวมข้อมูลเพื่อวิเคราะห์ สังเคราะห์ ความเป็นเอกลักษณ์ของลวดลายล้านนา ประทอบด้วย ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 8 ราย ผู้ผลิด หรือผู้ประกอบการ จำนวน 8 ราย ในจัด เป้าหมาย กลุ่มตัวอย่างตามสมดวก (Convenience Sampling เพื่อใช้ใช้ใช้ใช้เนเตรมเถทามเมามม ความพึงพอใจ และทัศนคติ ที่มีต่อผลิตภัณฑ์ที่ได้ทดลองออกแบบ เป็นกลุ่มผู้บริโภคสินค้าสิ่งทอ จำนวน 100 ราย เครื่องมือการวิจัยใช้แบบสัมภาษณ์เพื่อวิเคราะห์ความเป็นเอกลักษณ์ และใช้ เครื่องมือเป็นแบบสอบถามความคิดเห็นด้านต่างๆ การวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์ ใช้การพินิจ เทียบเคียง ถึงลักษณะทางกายภาพ และเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง จากนั้นจึงนำมาจัดหมวดหมู่ ทำการ สังเคราะห์ แล้วสรุปเป็นหัวข้อเชิงพรรณนา ข้อมูลที่ได้จากแบบสอบถามความคิดเห็นของผู้บริโภค สินค้า ใช้มาตรการวัดของ Likert Rating Scale แบบ 5 ช่วง จากนั้นจึงนำมาหาค่าเฉลี่ย และค่า เบี่ยงเบนมาตรธาน (Standard devation) จากนั้นจึงนั้งน้ำผลที่ได้ไปสรูป และบรรยาย ผลการวิจัยที่ได้พบว่าการนำลาดลายล้านนาใจใช้กับการออกแบบรวดลายลายผ้าในยุคสมัย ปัจจุบันผู้ออกแบบต้องมีความเข้าใจ และศึกษาลึกซึ้งในธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ตลอดจน รูปแบบของลวดลายจากแหล่งข้อมูลเป็นพื้นฐาน แล้วจึงใช้จินตนาการถ่ายทอดออกมาเป็นลวดลาย หรือสี โดยไม่ขัดกับความเชื่อศรัทธา จารีต (Tradition Suitability) และต้องคำนึงถึงการนำไปใช้งาน ให้เหมาะสมกับแนวรสนิยม (Trend) สถานที่ เพศ วัย โอกาส สถานะ วิถีชีวิต (Life Style) และ ประโยชน์ใช้สอย (Function) ของผลิตภัณฑ์ ไมด้านอัตลักษณ์ (เdentty) ของลวดลายล้านนา ประกอบด้วยลักษณะหลักๆ ได้เป็น 4 ด้านใหญ่ๆ ได้แก่ 1. ด้านเรื่องราวที่ใช้ผูกเป็นลวดลาย พบว่าลวดลายล้านนาจะมีเรื่องราวส่วนใหญ่ แสดงถึงธรรมชาติ และสภาวะแวดล้อม แสดงคติธรรมทางศาสนา วิถีชีวิต วัฒนธรรม รวมทั้งชนชั้นชั้น ฐานะทางสังคม 2. ด้านรูปแบบหรือลักษณะจำเพาะของลวดลาย พบว่าลวดลายล้านนามีรูปแบบเป็น ลายเครือเถา พรรณพฤกษา มนุษย์ และสัตว์ ลวดลายจะมีลักษณะเป็นลายโค้ง กลม เลื่อนไหลอ่อน ช้อยพลิ้วไหว และมักวางลายอยู่ในกรอบ 3. ด้านองค์ประกอบ และวิธีจัดวางลวดลาย พบว่าส่วนมาก จะจัดองค์ประกอบแบบสมมาตร หรือจัดองค์ประกอบแบบต่อเนื่องเป็นแถว หรือลายแถบ และพบว่า มีบางส่วนที่จัดองค์ประกอบแบบจำเพาะ หรือไม่สมมาตร 4. ด้านการใช้สีสันในลวดลาย พบว่าซาบซึ้ง ในอัตลักษณ์ และบรรยากาศของความเป็นล้านนา ซึ่งเป็นแนวทางของการพัฒนาอย่างยั่งยืน จากวัฒนธรรมของตน.

คำสำคัญ