ฟ้อนลำเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร นาฏศิลป์พื้นบ้านสร้างสรรค์เพื่อใช้ในการประชาสัมพันธ์จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1.เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของประเพณีบุญเบิกฟ้า จังหวัดมหาสารคาม 2.เพื่อประดิษฐ์การแสดงพื้นเมืองสร้างสรรค์ ชุดลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานครเพื่อใช้ในการประชาสัมพันธ์จังหวัดมหาสารคาม ผู้วิจัยได้เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง และใช้เครื่องมือในการเก็บข้อมูลประกอบด้วยแบบสารวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และแนวทางการสนทนากลุ่ม ผลการวิจัยมีดังนี้ จากการศึกษาประวัติความเป็นมาของการก่อตั้งเมืองมหาสารคามนั้น ตามประวัติที่ผู้วิจัยได้ศึกษาและได้ทาเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้รู้ในจังหวัดมหาสารคามเล่าว่าจังหวัดมหาสารคามเป็นเมืองที่อยู่กึ่งกลางภาคตะวันออกเฉียงเหนือและมีประเพณีสาคัญคือประเพณีบุญเบิกฟ้า เป็นประเพณีที่จัดขึ้นทุกปีในช่วงเดือน 3 ชาวจังหวัดมหาสารคามรุ่นก่อนให้ความสาคัญกับประเพณีบุญเบิกฟ้าเนื่องจากเป็นประเพณีที่แสดงการทดแทนบุญคุญของพื้นดิน ซึ่งให้ชาวมหาสารคามได้อาศัยสร้างอาชีพ มีการบูชาบวงสรวงเจ้าเมือง พระแม่ธรณี และพระแม่โภสพ ถึงผลการเสี่ยงทายเกี่ยวความความอุดมสมบูรณ์ของพืชเศรษฐกิจในปีนั้นๆ เมื่อโลกในยุคปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไป มีความทันสมัยมากขึ้นจึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทาให้ประวัติและประเพณีบุญเบิกฟ้าได้รับความสนใจลดลง ปัจจุบันเยาวชนรุ่นหลังไม่ค่อยรู้จักประวัติความเป็นมาของการก่อตั้งเมืองมหาสารคามและประเพณีบุญเบิกฟ้า เนื่องจากเยาวชนบางส่วนมาจากจังหวัดอื่น และส่วนเยาวชนที่เกิดในจังหวัดมหาสารคามไม่ได้สนใจศึกษาประวัติความเป็นมาของจังหวัดและประเพณีอย่างลึกซึ้ง ผู้วิจัยจึงได้นาความคิดสร้างสรรค์ในการประดิษฐ์ชุดการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้าน ลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร แล้วนามาถ่ายทอดให้กับเยาวชนรุ่นใหม่ในจังหวัดมหาสารคามโดยเป็นการบริการวิชาการด้านนาฏศิลป์ให้กับโรงเรียนต่างๆในจังหวัดมหาสารคาม เพื่อเยาวชนรุ่นใหม่จะได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์และตระหนักถึงคุณค่าความสาคัญของจังหวัดมหาสารคามผ่านรูปแบบการแสดงที่อธิบายถึงประวัติความเป็นมาของจังหวัดเพื่อนามาใช้ประชาสัมพันธ์ในงานทั่วไปที่จังหวัดมหาสารคามจัดขึ้น เช่น งานประเพณีบุญเบิกฟ้าเป็นต้น นอกจากนี้จังหวัดมหาสารคามยังมีศิลปวัฒนธรรมการทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดที่ได้รับการสนับสนุนให้เป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งตาบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ คือผ้าลายสร้อยดอกหมากที่ผู้วิจัยได้นามาใช้เป็นเครื่องแต่งกายประกอบการแสดงชุดนี้ด้วยเพื่อเป็นเอกลักษณ์ด้านการแต่งกาย ประดิษฐ์การแสดงพื้นเมืองสร้างสรรค์ ชุดลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร เพื่อใช้ในการประชาสัมพันธ์จังหวัดมหาสารคามการแสดงชุด ลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร เป็นการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้านที่ประดิษฐ์ขึ้นจากความคิดสร้างสรรค์โดยได้รับแรงบันดาลใจมาจากประเพณีบุญเบิกฟ้า เพื่อต้องการประชาสัมพันธ์จังหวัดมหาสารคามให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น การแสดงนี้ได้ประพันธ์บทร้องขึ้นใหม่จากประวัติความเป็นมาในการก่อตั้งเมืองมหาสารคามแล้วนามาขับร้องในทานองเพลงลาเพลิน ประดิษฐ์ท่าราตามแบบของการราลาเพลิน ท่าแม่บทอีสาน และท่าฟ้อนกลองยาวของชาววาปีปทุม ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้านของจังหวัดมหาสารคามเช่นเดียวกัน เพื่อให้เกิดความสนุกสนาน มีการแต่งกายแบบลาเพลินและการแต่งกายของผู้หญิงชาวอีสานสวมเสื้อแขนสั้น ห่มสไบ นุ่งผ้าถุงลายสร้อยดอกหมาก สวมเครื่องประดับเงิน ติดดอกลั่นทม จากผลการศึกษาเกิดเป็นองค์ความรู้ที่ได้จากงานวิจัยฉบับนี้ คือการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ สืบทอด และเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณี การแสดง และการทอผ้า เพื่อให้เยาวชนรุ่นหลังได้เล็งเห็นคุณค่าและตระหนักถึงความสาคัญของจังหวัดมหาสารคามอีกทั้งยังได้มีส่วนช่วยในการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์จังหวัดมหาสารคามอย่างภาคภูมิใจ ในการแสดง นาฏศิลป์พื้นเมืองสร้างสรรค์ ลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร คาสาคัญ เบิกฟ้า, ตักสิลานคร, ลาเพลินเบิกฟ้าตักสิลานคร

คำสำคัญ