การอนุรักษ์และขยายพันธุ์พืชหายากสกุลเปราะและสกุลหงส์เหิน(วงศ์ขิง) ด้วยเทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ภายใต้โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนพืชสกุลเปราะและสุกลหงส์เหินชนิดหายากที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือด้วยเทคนิคเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อโดยใช้หน่ออ่อน รวม 4 ชนิด ได้แก่ เปราะราศี (Kaempferia larsenii Sirirugsa) ว่านลาวัลย์ (K. laotica) กระทือกัมพูชา (Globba cambodensis) และกระทือพระยาวินิจ (G. winitii) ผลการวิจัยพบว่า เปราะราศี ที่เพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร MS ที่เติมฮอร์โมน TDZ 0.5 มก/ล ร่วมกับ IAA 0.5 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากที่สุด 4.00 ยอด/ชิ้นส่วนพืช และอาหารสูตร MS ที่เติมฮอร์โมน TDZ 3 มก/ล ร่วมกับ IAA 0.5 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนรากเฉลี่ยมากที่สุด 7.80 ราก/ชิ้นส่วนพืช การเพาะเลี้ยงหน่ออ่อนแบบไม่ผ่าครึ่งในอาหารแข็งสามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากกว่าการเพาะเลี้ยงโดยใช้หน่ออ่อนแบบไม่ผ่าครึ่ง เมื่อย้ายต้นเปราะราศีปลูกในธรรรมชาติ พบว่า เปราะราศีมีอัตราการรอดชีวิต 100% และมีการเจริญเติบโตได้ดีในวัสดุปลูกที่เป็นทราย ว่านลาวัลย์ ที่เพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร MS ความเข้มข้น 0.75 เท่า ที่เติมฮอร์โมน NAA 0.5 มก/ล ร่วมกับ TDZ 4.0 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากที่สุด 3.10 ยอด/ชิ้นส่วนพืช และอาหารสูตร MS ความเข้มข้น 0.75 เท่า ที่เติมฮอร์โมน NAA 0.5 มก/ล ร่วมกับ BA 0.5 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนรากเฉลี่ยมากที่สุด 9.90 ราก/ชิ้นส่วนพืช เมื่อเปรียบเทียบการเพาะเลี้ยงบนอาหารแข็งและอาหารเหลว พบว่า หน่ออ่อนว่านลาวัลย์ที่เพาะเลี้ยงในอาหารเหลวสูตร MS ที่เติมฮอร์โมน BA 1 มก/ล ร่วมกับ NAA 0.1 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากกว่าที่เพาะเลี้ยงในอาหารแข็ง กระทือกัมพูชา ที่เพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร MS เติมฮอร์โมน TDZ 0.5 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากที่สุด 10.40 ยอด/ชิ้นส่วนพืช ส่วนกระทือพระยาวินิจ ที่เพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร MS เติมฮอร์โมน BA 4 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนยอดเฉลี่ยมากที่สุด 8.10 ยอด/ชิ้นส่วนพืช และอาหารสูตร MS ที่เติมฮอร์โมน BA 1 มก/ล สามารถชักนำให้มีจำนวนรากเฉลี่ยมากที่สุด 41 ราก/ชิ้นส่วนพืช โดยสรุป งานวิจัยนี้ประสบความสำเร็จในการเพาะขยายพืชหายากสกุลเปราะและหงส์เหินจำนวน 4 ชนิดเพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนต่อไป