โครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะประจำพันธุ์ คุณลักษณะทางสัณฐานวิทยาเบื้องต้น ศึกษาและพัฒนาการจัดการสวนโดยวิธีผสมผสานทั้งด้านการจัดการสวน การจัดการศัตรูพืช เช่นโรค และแมลง การเก็บเกี่ยวและการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว ตลอดจนสภาพการผลิตการการตลาดของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยาม เพื่อการผลิตส้มโอคุณภาพและปลอดภัยอย่างยั่งยืน โดยมีวิธีการคือ ลักษณะประจำพันธุ์ของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามทดสอบและพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อยกระดับมาตรฐานคุณภาพผลผลิตส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามทดสอบเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดโรคที่สำคัญในแปลงส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามภายใต้เกษตรดีที่เหมาะสมทดสอบเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดแมลงที่สำคัญในแปลงส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามภายใต้เกษตรดีที่เหมาะสมศึกษาชนิด การระบาดและความรุนแรงของโรคที่สำคัญของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามศึกษาชนิด จำนวนประชากร และความสำคัญทางเศรษฐกิจของแมลงศัตรู และศัตรูธรรมชาติในส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามศึกษาชนิดของสารเคลือบผิวที่เหมาะสมในการยืดอายุการเก็บรักษาผลส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามและศึกษาสภาพการผลิตและการตลาดของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามดำเนินการในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ในปี 2554-2556 พบว่าลักษณะที่เด่นชัดและแตกต่างจากส้มโอพันธุ์อื่นๆ คือ การมีขนอ่อนนุ่มคล้ายกำมะหยี่ใต้ผิวใบ และบริเวณผิวเปลือกผล สีหลักของเนื้อ(กุ้ง) มีสีชมพูเข้มถึงแดงเหมือนสีทับทิม กุ้งมีขนาดเล็กเบียดกันแน่น ฉ่ำน้ำ ความหนาของเปลือกผลค่อนข้างบาง ความหวานค่อนข้างสูง คือ 10-17.5 องศาบริกซ์ การจัดการสุขลักษณะสวน ร่วมกับการจัดการธาตุอาหารตามวิธีแนะนำ มีแนวโน้มให้ผลผลิตมากที่สุดเท่ากับ 132.30 ผลต่อต้นต่อปี ขณะที่วิธีเกษตรกรมีผลผลิตเฉลี่ย 98.98 ผลต่อต้นต่อปี เมื่อวิเคราะห์ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ พบว่าการจัดการสุขลักษณะสวน ร่วมกับการจัดการธาตุอาหารตามวิธีแนะนำมีแนวโน้มให้ผลตอบแทนมากที่สุด เท่ากับ 13,970.96 บาทต่อต้นต่อปี และการจัดการสุขลักษณะสวนร่วมกับการจัดการธาตุอาหารตามวิธีเกษตรกรมีผลตอบแทนน้อยที่สุด เท่ากับ 10,040.26 บาทต่อต้นต่อปี จากการสำรวจพบโรคที่สำคัญ คือ โรคแคงเกอร์ และเมลาโนส การทดสอบเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดโรคที่สำคัญ คือโรคแคงเกอร์พบว่า วิธีการฉีดพ่นด้วยฉีดพ่นด้วยคอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ (85% WP) และวิธีการฉีดพ่นด้วยคอปเปอร์ไฮดรอกไซด์ (77% WP) สามารถป้องกันกำจัดโรคแคงเกอร์ได้ดีมีระดับความรุนแรงของโรคเท่ากับ 1.69 และ 1.61 ตามลำดับ ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับกรรมวิธีการเขตกรรม กรรมวิธีฉีดพ่นด้วยเชื้อบาซิลลัสซับทีลิส (Bacillus subtilis : BS) และกรรมวิธีไม่ฉีดพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช ซึ่งมีระดับความรุนแรงของโรคเท่ากับ 2.172.06 และ 2.44 ตามลำดับการสำรวจแมลงศัตรูและศัตรูธรรมชาติของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยาม พบแมลงศัตรูสำคัญทางเศรษฐกิจของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามมี 2 ชนิด คือ หนอนชอนใบส้ม Phyllocnistis citrella Stainton และเพลี้ยไฟพริก Scirtothrips dorsalis Hood และพบว่าไรขาวพริก Polyphagotarsonemus latus (Banks) เป็นศัตรูสำคัญอีกชนิดหนึ่งที่ระบาดและสร้างความเสียหายอย่างมาก และได้ทดสอบเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูสำคัญของส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามภายใต้เกษตรดีที่เหมาะสมพบว่า สารที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัดหนอนชอนใบส้ม และเพลี้ยไฟพริก คือ Clothianidin(Dantaosu 16 % SG) อัตรา 5 กรัม/น้ำ 20 ลิตร และ Imidacloprid (Confidor 10 SL 10% SL) อัตรา 10 มิลิลิตร/น้ำ 20 ลิตร ซึ่งหลังจากทำการฉีดพ่นสารทุกๆ 7 วัน จำนวน 2 ครั้ง ประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัดหนอนชอนใบส้มและเพลี้ยไฟจะเพิ่มสูงขึ้น และไม่พบอาการเป็นพิษต่อพืช แต่การใช้สารฆ่าแมลงจะมีผลต่อการลดจำนวนของศัตรูธรรมชาติการศึกษาชนิดของสารเคลือบผิวที่เหมาะสมในการยืดอายุการเก็บรักษาผลส้มโอพันธุ์ทับทิมสยาม จากการดำเนินการเก็บเกี่ยวผลผลิตส้มโอพันธุ์ทับทิมสยามที่อายุ 210 วัน พบว่า เปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักส้มโอจากกรรมวิธีควบคุมมีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักเฉลี่ยตลอดการทดลองมากที่สุด 10.01 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลส้มโอที่มีการใส่ถุงพลาสติก Composite มีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักน้อยที่สุดมีค่าเท่ากับ 1.57 เปอร์เซ็นต์ ส่วนการเคลือบด้วย Tropica wax มีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักเท่ากับ 6.34 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ผลส้มโอในทุกกรรมวิธีมีการเปลี่ยนแปลงทางเคมี ได้แก่ ของปริมาณของแข็งที่ละลายได้ทั้งหมด ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH)และปริมาณกรดที่ไตเตรทได้ มีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย โดยปริมาณของแข็งที่ละลายได้ทั้งหมด และ pH มีค่าเพิ่มขึ้นเล็กน้อยระหว่างการเก็บรักษา ส่วนกรดที่ไตเตรทได้มีค่าลดลงเล็กน้อย เปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักของส้มโอจากกรรมวิธีควบคุมมีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักเฉลี่ยตลอดการทดลองมากที่สุด 10.59 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลส้มโอที่มีการใส่ถุงพลาสติก Composite มีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียน้ำหนักน้อยที่สุดมีค่าเท่ากับ 1.73 เปอร์เซ็นต์ สำหรับการตลาดการผลิตส้มโอพบว่าราคาผลละ 100-180 บาท (ขึ้นอยู่กับขนาดของผล) ตลาดส้มโอทับทิมสยามมีทั้งตลาดภายใน โดยขายที่แผงริมถนน หรือตลาดในตัวเมืองใหญ่แหล่งท่องเที่ยว ตลาดต่างประเทศ มีปริมาณเล็กน้อย ฮ่องกง ไต้หวันเป็นต้น ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 19,000 บาท/ไร่ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 2,280 ผล/ไร่ มีรายได้สุทธิเฉลี่ย 254,600 บาท/ไร่ และมีค่า BCR เท่ากับ 14.4

คำสำคัญ