การศึกษาความเป็นไปได้ในการเตือนภัยก่อนแผ่นดินไหวโดยใช้การรับรู้ระยะไกลช่วงคลื่นความร้อนอินฟราเรด

บทคัดย่อ

แผ่นดินไหว เป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่สร้างความเสียหายให้กับพื้นที่ในบริเวณจุดเหนือศูนย์กลางแผ่นดินไหวและบริเวณใกล้เคียง ซึ่งรวมถึงความสูญเสียของชีวิตมนุษย์และสัตว์เลี้ยงด้วยเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ยังไม่สามารถคาดการณ์หรือพยากรณ์ได้ล่วงหน้า การศึกษาวิจัยเพื่อหาวิธีการในการทำนายหรือพยากรณ์การเกิดแผ่นดินไหวยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่อง ความผิดปกติของความร้อนผิวดินเชื่อว่าเป็นเหตุการณ์หนึ่งที่อาจใช้ในการพยากรณ์หรือทำนายการเกิดแผ่นดินไหว การศึกษาความเป็นไปได้ในการเตือนภัยก่อนแผ่นดินไหวโดยใช้การรับรู้ระยะไกลช่วงคลื่นความร้อนอินฟราเรด เป็นการใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศในการประเมินความผิดปกติของความร้อนผิวดินที่ส่วนมากจะเกิดขึ้นก่อนการเกิดแผ่นดินไหว แม้ว่าเหตุการณ์แผ่นดินไหวในประเทศไทยส่วนใหญ่จะเกิดเพียงเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาดเล็ก แต่หากสามารถมีเครื่องมือหรือข้อสารสนเทศที่มีความถูกต้อง และมีประสิทธิภาพก็จะช่วยแสดงให้เห็นถึงโอกาสที่อาจจะเกิดแผ่นดินไหวในอนาคตได้ ก็เป็นโอกาสที่จะทำให้หน่วยงาน องค์กร ทั้งภาครัฐ และภาคประชาชนได้มีโอกาสในการเตรียมพร้อมในการรับมือกับภัยที่อาจจะเกิดจากแผ่นดินไหวขึ้นในอนาคตได้ดียิ่งขึ้น การศึกษาความเป็นไปได้ในการเตือนภัยก่อนแผ่นดินไหวโดยใช้การรับรู้ระยะไกลช่วงคลื่นความร้อนอินฟราเรด จาก ข้อมูลอุณหภูมิพื้นผิวรายวัน (MOD/MYD11A1) จากดาวเทียม MODIS ระบบ Terra/Aqua ความละเอียด 1 กิโลเมตร ซึ่งการศึกษาประกอบไปด้วยแนวทางการศึกษาการประเมินความผิดปกติของความร้อนของผิวดิน จำนวน 3 เหตุการณ์ คือ 1) แผ่นดินไหวขนาด 4.4 ริกเตอร์ วันที่ 17 พฤศจิกายน 2549 ณ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย 2) แผ่นดินไหวขนาด 4.5 ริกเตอร์ วันที่ 22 เมษายน 2550 ณ อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย และ 3)แผ่นดินไหวขนาด 6.3 ริกเตอร์ วันที่ 5 พฤษภาคม 2557 ณ ตำบลดงมะดะ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย ใช้วิธีการ comparative method รวมไปถึงผลการศึกษาและการอภิปรายผลการศึกษา ที่แสดงให้เห็นถึงแนวโน้มค่าอุณหภูมิที่ผิดปกติของผิวดินในแต่ละช่วงเวลา ทั้งก่อนและหลังการเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นของทั้ง 3 เหตุการณ์ พบว่า ความผิดปกติของความร้อนของผิวดิน สามารถตรวจจับได้ ทั้งก่อนการเกิด ระหว่าง และหลังการเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหว ทำให้คาดการณ์ได้ว่า การเกิดความผิดปกติของความร้อน และเหตุการณ์การเกิดแผ่นดินไหว น่าจะมีความสัมพันธ์กัน โดยที่ค่าผิดปกติของอุณหภูมิพื้นผิวที่สูงสุด อาจสูงได้ถึง 10.19 องศาเซลเซียส และเกิดความผิดปกติของอุณหภูมิพื้นผิวก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหว นานได้ถึง 12 วัน

คำสำคัญ