การพัฒนาแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุดมรดกภูมิปัญญา โขนกรุงศรี บนทุนทางวัฒนธรรมและสังคมของชุมชน สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อออกแบบและพัฒนาแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” บนทุนทางวัฒนธรรมและสังคมของชุมชน สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา 2) เพื่อศึกษาผลการใช้แอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” บนทุนทางวัฒนธรรมและสังคมของชุมชน สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา โดยออกแบบการวิจัยและพัฒนา ดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ขั้นการสำรวจเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลในการสร้างพัฒนานวัตกรรม โดยสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นตอนที่ 2 ขั้นการสร้างและพัฒนานวัตกรรม แอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” และคู่มือการใช้งาน โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 10 คน และครูผู้สอนในระดับประถมศึกษา จำนวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบประเมินประสิทธิภาพด้านเทคนิคและการออกแบบ และแบบประเมินกิจกรรมบูรณาการ วิเคราะห์ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขั้นตอนที่ 3 ขั้นการทดลองเพื่อตรวจสอบคุณภาพของนวัตกรรม โดยครูนักวิจัยในพื้นที่ จำนวน 5 คน นำแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” ไปจัดการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมบูรณาการตามคู่มือ กับนักเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนในระดับประถมศึกษาตอนปลายโรงเรียนประตูชัย จำนวน 40 คน และโรงเรียนวัดโคกช้าง จำนวน 24 คน รวมจำนวน 64 คน ได้มาด้วยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบทดสอบประวัติโขน และแบบวัดจิตสำนึกรักษ์ท้องถิ่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าสถิติที และการวิเคราะห์เนื้อหา และขั้นตอนที่ 4 นำผลมาดำเนินการประเมินและปรับปรุงนวัตกรรม จนได้นวัตกรรมต้นแบบ ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการออกแบบและพัฒนาแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า สภาพปัจจุบันของการอนุรักษ์ สืบสาน “โขน” ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ได้มีการส่งเสริม อนุรักษ์ ฟื้นฟู เกี่ยวกับ “โขน” ในมิติต่างๆ โดยจัดกิจกรรมการแสดงศิลปวัฒนธรรม ผ่านเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชน และสถาบันการศึกษาในพื้นที่ นอกจากนี้ ปัจจุบันปัญหาของการอนุรักษ์ สืบสาน “โขน” สำหรับเยาวชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อาทิ (1) การขาดแคลนบุคลากรเฉพาะทาง (2) มีค่าใช้จ่ายสูง (3) โขนถูกสร้างให้เข้าถึงยาก มีความน่ากลัว (4) ปัญหาอื่นๆ เช่น ผู้บริหาร หรือครูผู้สอน ที่รับผิดชอบเรื่องโขนในโรงเรียน เกษียณอายุราชการ หรือโยกย้าย และ แนวทางการอนุรักษ์ และสืบทอด “โขน” ในกลุ่มเด็กและเยาวชน ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ควรดำเนินการดังนี้ (1) ออกแบบบูรณาการกิจกรรมการเรียนการสอนในโรงเรียน (2) จัดตั้งชมรม ชุมนุม หรือค่ายโขนในโรงเรียน (3) จัดทำแหล่งเรียนรู้ หรือสื่อการเรียนรู้เกี่ยวกับโขน (4) การสนับสนุนจากผู้ปกครอง ชุมชน และหน่วยงานต่างๆ ผลการออกแบบและพัฒนานวัตกรรม พบว่า แอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” และคู่มือการใช้ โดยผู้เชี่ยวชาญในภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด (X ? = 4.50, SD = 0.23) และด้านคู่มือการใช้งาน อยู่ในระดับมาก (X ? = 4.40, SD = 0.31) และผลการประเมินประสิทธิภาพด้านเทคนิคและการออกแบบแอปพลิเคชันโดยครูผู้สอนในระดับประถมศึกษาในภาพรวมมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (X ? = 4.68, SD = 0.28) และผลการประเมินความเหมาะสมของคู่มือในภาพรวมมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (X ? = 4.60, SD = 0.37) ตามลำดับ 2) ผลการใช้แอปพลิเคชันนิทานเสมือนจริง ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” บนทุนทางวัฒนธรรมและสังคมของชุมชน สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา พบว่า นักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลายมีผลการเรียนรู้ประวัติโขนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา หลังการจัดการเรียนรู้ด้วยแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม ชุด มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 มีจิตสำนึกรักษ์ท้องถิ่นในภาพรวมอยู่ในระดับมาก และครูผู้สอนมีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด ต่อการนำแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริมไปจัดกิจกรรมบูรณาการ คำสำคัญ แอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริม, มรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี”, ประถมศึกษา

คำสำคัญ