การปรับปรุงพันธุ์ข้าว กข47 ให้ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้งโดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลช่วยในการคัดเลือก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การสำรวจโรคขอบใบแห้งในแปลงนาข้าวเขตจังหวัดพิษณุโลก (อำเภอพรหมพิราม อำเภอบางระกำ อำเภอบางกระทุ่ม และอำเภอเมืองพิษณุโลก) และจังหวัดพิจิตร (อำเภอเมืองพิจิตร และอำเภอดงเจริญ) ช่วงฤดูฝน (เดือนมิถุนายน สิงหาคม และกันยายน 2559) พบการระบาดของโรคขอบใบแห้งในทุกพื้นที่สำรวจ และสามารถแยกเชื้อ Xanthomonas oryzae pv. oryzae (Xoo) บริสุทธิ์จากใบและเมล็ดข้าวที่มีอาการของโรคขอบใบแห้งจากพื้นที่สำรวจได้ ซึ่งการทดสอบปลูกเชื้อบนข้าวพันธุ์ กข47 พบว่าเชื้อทุกไอโซเลตสามารถก่อโรคขอบใบแห้งได้ การตรวจสอบตัวแทนเชื้อ Xoo ที่แยกได้จำนวน 4 ไอโซเลต (Xoo16PK001 Xoo16PK002 Xoo16PT001.2 และ Xoo16PT005) ด้วยวิธี PCR โดยใช้ TXT marker และ Xoo4009 marker ได้ PCR product ที่จำเพาะและมีลำดับนิวคลีโอไทด์ตรงกับเชื้อ Xoo ในฐานข้อมูล การปรับปรุงพันธุ์ข้าว กข47 (RD47) ให้ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้งโดยการเพิ่มยีน Xa21 ในข้าวพันธุ์ กข47 ใช้วิธีการผสมกลับ โดยในปีที่ 2 ได้ทำการผสมกลับ BC1F1 (ที่ได้จากปีที่ 1) ไปยังพันธุ์ข้าว กข47 อีกจำนวน 3 ชั่วรุ่น จนได้ลูกผสมกลับรุ่น BC4F1 ที่คัดเลือกไว้จำนวน 4 สายพันธุ์ ลูกผสมกลับรุ่น BC2F2 ที่มีสภาพจีโนไทป์ heterozygous Xa21 และลูกผสมกลับรุ่น BC3F3 ที่มีสภาพจีโนไทป์ heterozygous Xa21 สำหรับใช้ตรวจสอบการตอบสนองของยีน Xa21 และ OsPAL4 ต่อเชื้อ Xoo และทดสอบระดับความต้านทานโรคขอบใบแห้ง ตามลำดับ คัดเลือกได้ด้วย pTA248 marker ระดับความต้านทานโรคขอบใบแห้งในข้าวลูกผสมกลับ BC3F3 ที่มีสภาพจีโนไทป์ heterozygous Xa21 เปรียบเทียบกับพันธุ์แม่ กข47 และพันธุ์พ่อ IRBB21 หลังปลูกเชื้อ Xoo ไอโซเลต Xoo16PK001 และ Xoo16PT001.2 พบว่าข้าวลูกผสมกลับ BC3F3 ที่มีสภาพจีโนไทป์ heterozygous Xa21 มีระดับความต้านทานเหมือนพันธุ์พ่อ IRBB21 แต่มากกว่าพันธุ์แม่ กข47 ที่อ่อนแอโดยสมบูรณ์ อย่างไรก็ตาม ระดับความต้านทานยังจัดอยู่ในกลุ่มค่อนข้างอ่อนแอ การแสดงออกสัมพัทธ์ของยีน Xa21 ในลูกผสมกลับรุ่น BC2F2 ที่มีสภาพจีโนไทป์ heterozygous Xa21 หลังปลูกเชื้อ Xoo ถูกยับยั้งภายใน 24 ชั่วโมง ขณะที่ยีน Xa21 ใน IRBB21 ถูกชักนำให้แสดงออกภายใน 24 ชั่วโมงแรก ต่อเนื่องถึง 72 ชั่วโมง แต่การแสดงออกจะลดลงในวันที่ 7 หลังได้รับเชื้อ สำหรับยีน OsPAL4 ไม่สามารถตรวจวัดการแสดงออกได้ในทุกตัวอย่างของ BC2F2 ขณะที่ใน IRBB21 พบการแสดงออกเพิ่มขึ้นต่อเนื่องหลัง 24 ชั่วโมงแรก ถึง 72 ชั่วโมง ก่อนลดลงในวันที่ 7 หลังได้รับเชื้อ เช่นเดียวกับการแสดงออกของยีน Xa21 แต่ยีน OsPAL4 มีอัตราการแสดงออกเพิ่มขึ้นช้ากว่ายีน Xa21