การปรับปรุงพันธุ์ปลากัดไทยอย่างยั่งยืน: การพัฒนาสายพันธุ์ การพัฒนาวัคซีนป้องกันโรค และการผลิตปลากัดเพศผู้

บทคัดย่อ

นำพ่อแม่พันธุ์ปลากัดเข้ามาทำการเพาะพันธุ์ และสามารถเพาะลูกปลากัดหางสั้นรุ่น G1 จำนวน 14 ครอบครัว ปลากัดหางยาว 2 ชุด จำนวน 20 และ 10 ครอบครัวตามลำดับ ประเมินความหลากหลายทางพันธุกรรมโดยใช้ไมโครแซทเทลไลต์จำนวน 8 ตำแหน่ง ประกอบด้วย BsSSR009, BsSSR039, BsSSR044, BsSSR051 BsSSR069 BettaMS4, BettaMS5 และ BettaMS40 จากการวิเคราะห์ผลที่ได้พบว่า ความหลากหลายทางพันธุกรรมของลูกปลากัดหางสั้นมีระดับค่อนข้างต่ำ โดยมีค่าเฉลี่ยจำนวนอัลลีลต่อตำแหน่งเท่ากับ 1.500 – 3.000 ค่า AR = 1.494 – 2.219 ค่า observed heterozygosity = 0.125 – 0.428 ค่า expected heterozygosity = 0.216 – 0.480 เมื่อทำการตรวจสอบจีโนไทป์ลูกปลากัดหางยาวจากตัวอย่างชุดที่สอง พบว่าความหลากหลายทางพันธุกรรมระดับสูงกว่าในปลากัดหางสั้น โดยมีค่าเฉลี่ยจำนวนอัลลีลต่อตำแหน่งเท่ากับ 2.625 – 4.875 ค่า AR = 2.154 – 2.833 ค่า observed heterozygosity ระหว่าง 0.478 – 0.563 ค่า expected heterozygosity ระหว่าง 0.460 – 0.619 ผลการตรวจเชื้อ Megalocytivirus และ เชื้อ Mycobacterium spp. ในตัวอย่างน้ำเลี้ยงปลากัดหางสั้นรุ่นG1 จำนวน 14 ครอก ไม่พบการติดเชื้อ Megalocytivirus และ Mycobacterium spp. สำหรับปลากัดชุดอื่นๆพบปลากัดบางส่วนที่มีการติดเชื้อทั้ง Megalocytivirus และ Mycobacterium ระหว่างดำเนินโครงการวิจัยนี้ฟาร์มเพาะเลี้ยงปลากัดประสบปัญหาปลาป่วยตายเป็นจำนวนมาก คณะผู้วิจัยจึงได้สุ่มเก็บตัวอย่างปลาที่แสดงลักษณะอาการป่วย ผลการตรวจโรคพบว่าปลากัดป่วย มีการติดเชื้อ Megalocytivirus ที่ระดับสูง (105 - 106 copies) และยังพบว่าปลากัดมีการติดเชื้อ Mycobacterium spp. ร่วมด้วย ซึ่ง Melting peak ของการตรวจเชื้อ Mycobacterium spp. ตรงกับเชื้อ M. marinum ซึ่งการติดเชื้อดังกล่าวนี้อาจเป็นหนึ่งในสาเหตุทำให้ฟาร์มประสบปัญหาปลาป่วยตายเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ได้ตรวจสอบการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับสีของปลากัด ในผิวหนัง กล้ามเนื้อ และหาง ของปลากัดลายธงชาติ ปลากัดสีน้ำเงิน ปลากัดสีแดง และปลากัดสีขาว จำนวน 8 ยีน (Bsbco1l, Bsfrem2b, Bskcnj13, Bszic2a Bspah, Bstfap2a, Bspmelb และBspitX3) พบว่ายีนที่ทำการศึกษามีการแสดงออกที่แตกต่างกันในผิวหนัง กล้ามเนื้อ และหางของปลากัดสีเดียวกัน และพบการแสดงออกที่แตกต่างกันในเนื้อเยื่อเดียวกันของปลากัดสีต่างๆ ในส่วนการศึกษาสนิปได้ทำการตรวจสอบสนิปของยีนที่เกี่ยวข้องกับสี จำนวน 25 ยีน และพบว่าสนิปของยีน Bszic2a สามารถจำแนกปลากัดคอปเปอร์จากสายพันธุ์อื่นๆได้ ทำการสร้าง dsRNA ของยีน Bsbco1l สำหรับฉีดกระตุ้นลักษณะสีแดง พบว่าสามารถลดการแสดงออกของยีน Bsbco1l ในผิวหนัง หลังจากที่ฉีดด้วย dsBsbco1l ปริมาณ 5 ?g เป็นเวลา 48 ชั่วโมง แต่ไม่มีผลต่อการลดการแสดงออกของยีน Bsbco1l ในกล้ามเนื้อและหาง จากการวัดการเปลี่ยนแปลงของสีผิวหนังของปลากัดสีแดงหลังจากที่ฉีดด้วย dsBsbco1l พบว่ามีค่าพารามิเตอรฺ b* ที่ลดลง แสดงว่ามีความเข้มของสีเหลืองที่ลดลง จากนั้นสร้างโปรตีนลูกผสม BsGch1 และ BsPts และทำบริสุทธิ์เพื่อใช้เป็น additive สำหรับกระตุ้นสีเหลืองของปลากัดต่อไป