วิเคราะห์ความสัมพันธ์ชาดกมาลากับชาดกในพระบาลีและอรรถกถา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่อง “วิเคราะห์ความสัมพันธ์ชาดกมาลากับชาดกในพระบาลีและอรรถกถา” นี้ มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของคัมภีร์ชาดกและชาดกมาลา 2) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าด้านวรรณศิลป์ 3) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าด้านสังคม 4) เพื่อนำองค์ความรู้ไปพัฒนาวิชาการด้านพระพุทธศาสนาและสังคม ผลการศึกษาพบว่า 1) ชาดกมาลามีความสัมพันธ์ในด้านเนื้อหาที่คล้ายคลึงกับชาดกพระบาลี อรรถกถา กล่าวได้ว่ามีความเป็นไปได้ที่อารยศูรน่าจะนำเนื้อหาในชาดกมาลามาจากชาดกพระบาลีนั่นเอง แต่เปลี่ยนแปลงการเน้นย้ำหลักธรรมคำสั่งสอนให้แตกต่างออกไป 2) ชาดก คือ เรื่องราวในอดีตของพระพุทธเจ้าที่ทรงนำมาแสดงปรารภเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นพระชาติที่พระพุทธองค์ทรงบำเพ็ญบารมีเพื่อจะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต ส่วนชาดกมาลาเป็นผลงานอารยศูรซึ่งประพันธ์เป็นร้อยกรองภาษาสันสกฤต ท่านน่าจะมีชีวิตอยู่ในราวคริสต์ศักราชที่ 350–400 3) คุณค่าทางด้านวรรณศิลป์ คือ ความไพเราะของบทประพันธ์ซึ่งทำให้ผู้อ่านเกิดอารมณ์ความรู้สึกและจินตนาการตามรสความหมายของถ้อยคำและภาษาที่ผู้ประพันธ์เลือกใช้เพื่อให้มีความหมายกระทบใจผู้อ่าน วรรณคดีบาลีสันสกฤตเรียกการประดับตกแต่งที่ทำให้บทกวีมีความไพเราะว่า “อลังการ” ในชาดกทั้ง 3 เรื่องมีความงามในด้านฉันทลักษณ์ และมีรสของอลังการที่เป็นเลิศ แม้แต่การวางตัวละคร การปรับปรุงแก้ไขคำให้มีรสของอลังการยังสามารถแสดงความสุนทรียรสออกมาได้อย่างสมบูรณ์ 4) คุณค่าด้านสังคม คือหลักธรรมในชาดกที่ส่งเสริมขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมในสังคมไทยได้เป็นอย่างดี มีค่านิยมเรื่องความซื่อสัตย์ของภรรยาต่อสามีและเรื่องความอ่อนน้อมถ่อมตน ความเชื่อเรื่องบุญบาป นรกสวรรค์ การประพฤติธรรมอาทิเช่น การให้ทาน การรักษาศีล การแสดงธรรม และการสวดมนต์ และหลักธรรมในการบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ เพื่อมุ่งแสดงให้เห็นคุณธรรมของพระโพธิสัตว์ในเรื่องของการบำเพ็ญบารมีเป็นหลัก โดยมุ่งเน้นให้พฤติกรรมของพระโพธิสัตว์เป็นแบบอย่างที่ดีให้กับผู้อ่านเพื่อนำไปประพฤติปฏิบัติพัฒนาตนและสังคมให้มีความสงบสุข 5) การนำองค์ความรู้ที่ได้ มาออกแบบพัฒนาคน อาทิเช่น พิษน้ำเมา ซึ่งโทษของการดื่มน้ำเมานั้นมีมากมายที่ปรากฏให้เห็นในปัจจุบัน การนำหลักธรรม คือการรักษาศีลอย่างจริงจัง เมื่อสมาทานแล้วตั้งใจรักษาตามสัจจวาจาที่ได้เปล่งออกไป และหนุนด้วยหลักธรรมสำคัญคือขันติ ซึ่งต้องมีจิตใจที่เข้มแข็งโดยประพฤติปฏิบัติตามศีล สัจจะ และขันติที่สมาทานเอาไว้อย่างตั้งใจจริงย่อมสำเร็จผลตามปรารถนาได้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรดำเนินการออกแบบในการนำหลักธรรมดังกล่าวมาใช้ในการป้องกันและบำบัดเกี่ยวกับโรคสุราต่อไป