การคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์จิ้งหรีดบ้าน Acheta domesticus เพื่อเพิ่มผลผลิตในเชิงพาณิชย์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การเลี้ยงและการจัดการฟาร์มที่เกษตรกรผู้เลี้ยงจิ้งหรีดต้องประสบจากความอ่อนแอของจิ้งหรีด เมื่อเลี้ยงจิ้งหรีดเป็นหลายรุ่น ซึ่งเกิดจากการผสมเลือกชิด ทำให้ผลผลิตลดลง แนวทางการแก้ไขปัญหาของเกษตรกรคือนำพ่อแม่พันธุ์จากแหล่งอื่นมาผสม เพื่อลดปัญหาเลือดชิดหรือความพิการของจิ้งหรีด อย่างไรก็ตามการนำไข่จากจากแหล่งอื่นมาเพาะพันธุ์ยังเป็นการเพิ่มต้นทุนของเกษตรกร ซึ่งไข่จิ้งหรีดมีราคาค่อนข้างสูง การศึกษาวิจัยจึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อคัดเลือกพันธุ์จิ้งหรีดบ้าน Acheta domesticus จากฟาร์มในพื้นที่ประเทศไทย คัดเลือกลักษณะพ่อแม่พันธุ์ที่มีลักษณะดี และปรับปรุงพันธุ์จิ้งหรีดให้มีลักษณะและการเจริญเติบโตดี สามารถเพิ่มผลผลิตในเชิงพาณิชย์ โดยสืบประวัติสายพันธุกรรมของจิ้งหรีดบ้าน A. domesticus การประเมินพ่อแม่พันธุ์จิ้งหรีดพันธุ์แท้ ตามลักษณะฟีโนไทป์ที่ปรากฏและจีโนไทป์ ด้วยการตรวจพันธุกรรมจิ้งหรีด เพื่อหาเครื่องหมายโมเลกุล simple sequence repeats (SSRs) ด้วยชุดไพรเมอร์ จำนวน 4 ชุด วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ จากนั้นคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์จิ้งหรีดบ้าน A. domesticus สายพันธุ์แท้ ลักษณะฟีโนไทป์ที่ใช้ในการคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ดี นำมาสร้างจิ้งหรีดลูกผสม วิเคราะห์ผลโดยวิธีพหุคูณแบบ Fisher’s Least-Significant Difference (LSD) ด้วยโปรแกรม SAS ผลการศึกษาวิจัย พบว่า ต้นกำเนิดชนิดจิ้งหรีดทั้ง 4 สาย มีความหลากหลายของต้นกำเนิด แต่เมื่อนำมาเลี้ยงและคัดเลือกลักษณะดี จากรุ่นผสมตนเอง รุ่นที่ 1-4 พบว่า การประเมินพ่อแม่พันธุ์จิ้งหรีด ลักษณะทางฟีโนไทป์ รุ่นที่ 4 ที่มีลักษณะเป็นพันธุ์แท้ และมีความสม่ำเสมอในด้านอัตราการเจริญเติบโต อัตราการรอดชีวิต อัตราการฟักไข่ ปริมาณไข่เฉลี่ยต่อแม่และปริมาณโปรตีน จิ้งหรีดพ่อพันธุ์มีลักษณะอัตราการรอดชีวิตสูง น้ำหนักเพศผู้สูง ได้แก่ สาย 3 มหาสารคาม และ สาย 4 ชลบุรี จิ้งหรีดแม่พันธุ์มีลักษณะเด่นด้านปริมาณไข่ต่อแม่สูง คือ สาย 2 อยุธยา ลักษณะเด่นด้านน้ำหนักตัวเต็มวัยเพศเมีย คือ สาย 3 มหาสารคาม และลักษณะเด่นด้านปริมาณโปรตีนและปริมาณไข่ 3 วันแรกสูง คือ สาย 4 ชลบุรี การสร้างสายพันธุ์จิ้งหรีดบ้าน A. domesticus ลูกผสม พบว่า น้ำหนักเพศมีย อัตราการรอดชีวิต ในรุ่นลูกผสมสูงกว่ารุ่นพ่อแม่พันธุ์ ลูกผสมที่ผสมจาก พ่อพันธุ์จิ้งหรีด Mah458 ให้ปริมาณไข่เฉลี่ยต่อแม่สูงที่สุด แนวทางการเพิ่มปริมาณจิ้งหรีดพันธุ์แท้และลูกผสม ดำเนินการเพิ่มปริมาณและเก็บรักษาจิ้งหรีดพันธุ์แท้ไว้ ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี โดยการขยายพันธุ์จิ้งหรีดลูกผสมให้กับฟาร์มเกษตรกร