Ugly Veggies - แบบจำลองเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อการจัดการการสูญเสียและเศษเหลือทื้งจากอาหารอย่างยั่งยืนในห่วงโซ่อุปทานผักสด
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ขยะอาหารยังถือเป็นปัญหาใหญ่ในประเทศไทย โดยเฉพาะฟากผู้ผลิตเช่นเกษตรกรที่จะต้องทิ้งพืช ผัก และผลผลิตไปเป็นขยะอย่างไร้ประโยชน์ เมื่อได้ลงพื้นที่พบปะกลุ่มเกษตรกรผักอินทรีย์ อำเภอกระนวน จังหวัดขอนแก่น จำนวน 7 ครัวเรือน พบว่ามีผักที่ไม่รูปลักษณ์ไม่สวย (Ugly Vegetables) และเศษเหลือทิ้งจากการผลิตผัก จำนวนกว่า 5.6 ตัน ถูกนำไปขายเลหลังราคาต่ำกว่าทุน บ้างก็ถูกนำไปเป็นอาหารสัตว์ ผู้วิจัยจึงมีแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนเข้ามาเปลี่ยนโมเดลทางธุรกิจปัจจุบันให้สามารถเพิ่มมูลค่าผักไม่สวย โดยโครงการวิจัยนี้มีจุดประสงค์หลัก 3 ประการคือ 1) เพื่อสร้างโมเดลธุรกิจและสร้างการตระหนักรู้แก่สังคม เกี่ยวกับผักไม่สวย 2) เพื่อพัฒนานวัตกรรมกระบวนการการจัดการผักไม่สวย นวัตกรรมแพลตฟอร์มช่องทางการขายแบบออนไลน์ และนวัตกรรมการตลาดแบบออนไลน์ 3) เพื่อนำเสนอโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียนการเพิ่มมูลค่าผักไม่สวยนี้แก่ชุมชนที่ร่วมโครงการ และนำไปสู่การปฏิบัติจริงอย่างเป็นรูปธรรม โดยได้ดำเนินการในพื้นที่จังหวัดขอนแก่นโดยใช้กลุ่มตัวอย่างเป็น กลุ่มเกษตรกรผักออร์แกนิค อ.กระนวน และกลุ่มลูกค้าในจังหวัดขอนแก่น ผลการวิจัยสามารถสรุปได้ตามจุดประสงค์ดังนี้ โมเดลธุรกิจถูกสร้างขึ้นในรูปแบบ E-commerce ภายใต้ชื่อแพลตฟอร์ม Ugly Veggies ที่ช่วยให้เกษตรกรที่มีผักไม่สวยและลูกค้าที่มีความต้องการสินค้าเหล่านั้นมาพบกันใน Line Web-app ทำให้เกษตรกรสามารถโพสต์ขายสินค้าด้วยตนเอง เมื่อทำการประเมินอุปสงค์และอุปทานโดยสถิติเชิงอนุมานพบว่าในจังหวัดขอนแก่นมีอุปสงค์และอุปทานของผักน่าเกลียดอยู่จริง เมื่อพยากรณ์ใน 5 ปี ธุรกิจนี้มี IRR ระดับ 51.24% และ Payback Period ในเวลา 2.59 ปี แสดงให้เห็นว่าโครงการนี้มีมีความเหมาะสมในการลงทุน หลังจากเปิดแพลตฟอร์มสู่สาธารณะเป็นระยะเวลาประมาณ 4 เดือนสามารถสร้างความตระหนักรู้แก่สังคมผ่านทางสื่อออนไลน์เช่น Facebook และ Instragram โดยมีผู้เข้าชมจำนวน 63,838 คน ผู้ติดตามจำนวน 2,582 คน และมียอดส่วนร่วมสะสม 10,892 คน นวัตกรรมกระบวนการจัดการผักไม่สวยมีผลการวิจัยคือ สามารถจัดประเภทของผลผลิตเป็นกลุ่มผักดี ผักดีรอง และผักน่าเกลียด และสร้างเกณฑ์การคัดแยกผักซึ่งสามารถลดปริมาณของเสียได้ 20% โดยเฉลี่ย ในส่วนของระบบโลจิสติกส์ เมื่อทำการปรับโมเดลธุรกิจจากเดิมที่มีการรวมศูนย์ก่อนส่งให้ลูกค้า เป็นการจัดส่งให้ลูกค้าเองโดยตรง สามารถลดต้นทุนลงได้ถึง 8.95% นวัตกรรมช่องทางการขายมีผลการวิจัยคือ ได้สร้างแพลตฟอร์มการขายออนไลน์ที่เป็นเครือข่ายในการส่งต่อข้อมูลระหว่างลูกค้า และเกษตรกร รวมถึง ระบบจัดการทางการเงินและขนส่งสินค้า ผลการวัดผลความพึงพอใจต่อการใช้เทคโนโลยีของผู้ใช้งานในระดับสูง (เฉลี่ยเกิน 4/5) แสดงว่าแพลตฟอร์มมีความปลอดภัย การให้สิทธิพิเศษ ความสะดวกสบาย และความยืดหยุ่น นวัตกรรมส่งเสริมการตลาดที่สร้างขึ้นมาในงานวิจัยนี้แบ่งออกเป็น 2 แคมเปญ คือ แคมเปญที่ 1: Innovative Brand Expression เช่น การบอกเล่าเรื่องราวของแบรนด์ สร้างการรับรู้ให้แก่ผู้บริโภค โฆษณาในวันสำคัญและเทศกาลสำคัญ แคมเปญที่ 2: Innovative Brand Delivery แนะนำแพลตฟอร์มแก่ผู้บริโภคเพื่อสร้างยอดขาย หลังจากการสร้างนวัตกรรม ผู้วิจัยได้นำผลการวิจัยไปสู่การปฏิบัติจริงเป็นเวลา 4 เดือน พบว่าโครงการวิจัยนี้ส่งผลเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจฐานราก กล่าวคือ ผักไม่สวยจากกลุ่มที่นำมาขายผ่านแพลตฟอร์มรวมเป็นจำนวน 112.9 กิโลกรัม และรายได้สะสมของชุมชนเกษตรกรรวมเป็นเงิน 23,148 บาท โดยจำนวนผักไม่สวยที่ขายได้และรายได้สะสมของเกษตรกรมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงระยะเวลา 4 เดือนโดยเฉพาะช่วงเวลาที่มีการจัดโปรโมชั่นและการประชาสัมพันธ์ผ่านช่องทางออนไลน์ที่ผู้ตอบรับจำนวนมาก ปัจจุบันมีเกษตรกรเครือข่ายที่สมัครเป็นสมาชิกในระบบ Line Web App จำนวนเป็น 21 ราย ในขณะที่ลูกค้าที่สมัครเป็นสมาชิกในระบบดังกล่าวมีจำนวน 492 ราย ที่ผู้วิจัยคาดว่าเมื่อมีลูกค้าและเกษตรกรเครือข่ายที่มากขึ้นในอนาคตผ่านการประชาสัมพันธ์ และกิจกรรมทางการตลาดที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย รวมถึงการจัดตั้งธุรกิจนี้ในรูปแบบ Startup อย่างสมบูรณ์จะทำให้การบริหารจัดการเกิดความคล่องตัว และสามารถดำเนินธุรกิจตามโมเดลธุรกิจที่ตั้งไว้ได้อย่างยั่งยืนตามการพยากรณ์ความคุ้มค่าทางการเงินโดยใช้เวลาในการคืนทุนจำนวน 2.59 ปี