นวัตกรรมการจัดการความรู้การย้อมสีจากมูลหนอนไหมเพื่อยกระดับอาชีพและเสริมสร้างขีดความสามารถของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การย้อมสีจากธรรมชาตินับว่าเป็นภูมิป้ญญาอันชาญฉลาดของศิลปินผ้าทอชาวอีสาน ที่สามารถนำสีจากพืชพรรณนานาชนิด ที่มีอยู่ในท้องถิ่นนำมาย้อมมีเอกลักษณ์เฉพาะผืน จากความ หลากหลายทางชีวภาพของการให้สีจึงทำให้ผู้วิจัยทำการศึกษาวิจัยโดยงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อจัดการความรู้นวัตกรรมการสกัดสีและการย้อมสีจากมูลหนอนไหมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษ (2) เพื่อพัฒนากระบวนการนวัตกรรมการสกัดสีและการย้อมสีจากมูลหนอนไหมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษ (3) เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ นวัตกรรมการสกัดสีและการย้อมสีจากมูลหนอนไหมเพื่อยกระดับอาชีพและสร้างขีดความสามารถ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษ ผลการวิจัย พบว่า 1) องค์ความรู้เกี่ยวกับการสกัดสีจากมูลหนอนไหมโดยกำหนดปัจจัยใน การศึกษาคือ ปริมาณ ตัวทำละลาย (น้ำกลั่น) และเวลาที่ใช้ในการสกัด โดยใช้ปริมาณตัวอย่างใน การสกัดที่ 10 กรัมเท่ากันทุกการทดลอง ซึ่งลักษณะของมูลหนอนไหมมีสีเขียวเข้มปนสีน้ำตาลเข้ม ที่ได้จากการทดลองในห้องปฏิบัติการ จึงทำให้สารสกัดที่ได้จึงมีความเข้มข้นลดลงส่งผลให้สีที่ได้จาก การสกัดมีค่าลดลงตาม ซึ่งหากต้องการนำเอาสภาวะย้อมต่างๆ ไปใช้ประโยชน์ในด้านการย้อมที่ ต้องการความเข้มข้นของสีที่แตกต่างกันนั้น ให้พิจารณาทั้งปริมาณของตัวทำละลาย (น้ำ) ที่ใช้ และ เวลาในการสกัด เพราะเป็นปัจจัยหลักที่กำหนดความเข้มของสีที่ได้จากการสกัดขี้หนอนไหมเพื่อ นำไปใช้ในการย้อมต่อไป 2) องค์ความรู้เกี่ยวกับการย้อมสี การย้อมสีธรรมชาติเป็นทีที่ได้จากมูล หนอนไหม ซึ่งเป็นสีธรรมชาติ เป็นสีที่ต้องอาศัยสารช่วยในการเร่งกระตุ้นช่วยให้สีออกเร็ว และให้สีติด แนบกับเส้นไหม โดยสภาวะการสกัดเพื่อให้สีออกจากวัตถุดิบที่มาจากธรรมชาติ ทั้งนี้ตัวทำละลาย ซึ่งในการทดลองได้ใช้น้ำกลั่นจะช่วยเพิ่มและเปลี่ยนสีสันให้ได้สีที่หลากหลายขึ้นจากเดิมเมื่อเข้าสู่ กระบวนการย้อม ซึ่งแต่ละตัวจะทำให้ผ้าที่ย้อมเปลี่ยนเป็น สีต่างๆ เช่น เข้มขึ้น จางลง ขึ้นอยู่กับ คุณสมบัติของของตัวทำละลายในการสกัดดังกล่าวด้วยเช่นกัน ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น และนวัตกรรม สำหรับการย้อมสีดังกล่าวทำให้เกิดมูลค่า ลดต้นทุนในการผลิต ลดการใช้สีย้อมจากสารเคมีที่มี ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและผู้บริโภคทำให้เกิดความคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด 3) นวัตกรรมการ ย้อมสีจากมูลหนอนไหม กลุ่มผู้ผลิตผ้าทอมือเกิดองค์ความรู้ใหม่ในการสกัดสีและการย้อมสีที่เกิดจาก ทุนทางปัญญาบนฐานภูมิปัญญาของชุมชนและนวัตกรรม โดยนำข้อมูลและองค์ความรู้ที่ได้มา พัฒนาการผลิตให้มีมูลค่าสูงขึ้น อีกทั้งเป็นการเสริมสร้างศักยภาพและขีดความสามารถในการ ประกอบอาชีพของกลุ่มผู้ผลิตผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษ และยังคงอัตลักษณ์ของท้องถิ่นไว้ใน ผลิตภัณฑ์อย่างเหมาะสม ตลอดจนการเพิ่มมูลค่าเชิงพาณิชย์ให้แก่ผ้าทอมือจังหวัดศรีสะเกษเพื่อ การพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืนต่อไป คำสำคัญ : นวัตกรรม การจัดการความรู้ การสกัดสีและการย้อมสี มูลหนอนไหม