แผนงานการเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากให้กับชุมชนกลุ่มไม้ดอกไม้ประดับด้วยนวัตกรรมเกษตร ด้วยแนวทางมาลัยวิทยสถาน อว.

บทคัดย่อ

โครงการการเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากให้กับชุมชนกลุ่มไม้ดอกไม้ประดับด้วยนวัตกรรมเกษตร ด้วยแนวทางมาลัยวิทยสถาน อว. ได้แบ่งการดำเนินงานโครงการออกเป็น 4 กิจกรรมย่อย โดยมีพื้นที่เป้าหมายในการดำเนินงานโครงการ 2 พื้นที่หลัก คือ พื้นที่จังหวัดเลย และจังหวัดลำปาง ทั้งนี้ได้มีผลการดำเนินงาน ดังนี้ 1. พัฒนาชุดข้อมูลพื้นฐานไม้ดอกไม้ประดับอัตลักษณ์ประจำถิ่น เพื่อประโยชน์เชิงพาณิชย์ โดยมีการรวบรวมข้อมูลเกษตรกรที่ปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับ ซึ่งพบว่าเกษตรกรในพื้นที่เป้าหมายส่วนใหญ่มีการปลูกเลี้ยงไม้ตัดดอก เช่น เบญจมาศ กุหลาบ เยอรบีร่า ดาวเรือง และกล้วยไม้ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการปลูกเลี้ยงพรรณไม้กระถางประดับ เช่น คริสต์มาส พิทูเนีย พญาคล้าทอง ดาวเรืองฝรั่งเศส สับปะรดสี และกุหลาบ เป็นต้น ทั้งนี้ได้การจัดทำระบบชุดข้อมูลดังกล่าวไว้ในเว็ปไซด์มาลัยวิทยสถาน เพื่อให้เกษตรกรและผู้ที่สนใจสามารถเข้าถึงสินค้าไม้ดอกไม้ประดับของเกษตรกรได้ นอกจากนี้ยังได้มีการจัดทำคู่มือ ไม้ดอกไม้ประดับ (มาลัยวิทยสถาน) เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์ของพื้นที่ปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับจังหวัดเลย และลำปาง รวมทั้งชนิดของพรรณไม้ที่เกษตรกรปลูกเลี้ยงจำหน่าย โดยมีรายละเอียดของพรรณไม้เศรษฐกิจ พรรณไม้ดอกหอม พรรณไม้พื้นเมือง และพรรณไม้ขุดล้อม ให้ผู้บริโภคได้ทราบถึงแหล่งผลิตต้นทาง อุดหนุนสินค้าไม้ดอกไม้ประดับจากแปลงเกษตรกรโดยตรง อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมให้พื้นที่ได้พัฒนาสินค้า สร้างโอกาส และรายได้ เกิดความเข้มแข็งในชุมชนต่อไป 2. พัฒนาปัจจัยการผลิตในการทำเกษตรปลอดภัยสำหรับไม้ดอกไม้ประดับ โดยมีการขยายพันธุ์ต้นกล้าคริสต์มาสสีแดง สีชมพู เก๊กฮวยเหลือง เก๊กฮวยขาว และฟิโลเดนดรอนไวท์วิซาร์ด ในสภาพปลอดเชื้อด้วยเทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ทดสอบความปลอดโรคแล้วส่งมอบต้นกล้าไม้ดอกไม้ประดับชนิดต่างๆ ให้กับผู้ผลิตไม้ดอกไม้ประดับจำนวน 60 ราย เพื่อใช้ทำเป็นแม่พันธุ์ต่อไป พร้อมทั้งถ่ายทอดกระบวนการอบดินและวัสดุเพาะปลูกด้วยไอน้ำเพื่อลดปัญหาที่เกิดจากโรคทางดินสำหรับพื้นที่ที่เคยมีประวัติพบโรค พัฒนาปัจจัยการผลิตกลุ่มวัสดุเพาะ วัสดุปักชำ และวัสดุปลูกที่เหมาะสมต่อการผลิตไม้ถุงไม้กระถาง พัฒนาปุ๋ยหมักจากเศษวัสดุเหลือทิ้ง ได้แก่ มูลแพะ มูลไก่แกลบ เปลือกมันล้าง และต้นดาวเรืองเหลือจากการตัดดอก และปุ๋ยอินทรีย์เคมีสูตรพื้นฐานสำหรับไม้ใบ รวมทั้งพัฒนาผลิตภัณฑ์ภาชนะเพาะปลูกและเม็ดดินเผาจากวัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น และวัสดุเหลือทิ้งที่มีเยื่อใย เช่น กระถางดินผีตาโขน ถาดเพาะและกระถางจากวัสดุธรรมชาติ เป็นต้น 3. การยกระดับระบบการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับที่ดีด้วยเกษตรแม่นยำ โดยพัฒนาแปลงต้นแบบการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตไม้ดอกไม้ประดับ ให้คำแนะนำการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืชอาหาร (มกษ. 9001 : 2556) (Good Agricultural Practice : GAP) และรับรองการผลิตไม้ดอกไม้ประดับตามมาตรฐาน GAP จำนวน 12 ราย และพัฒนาแปลงต้นแบบการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับในรูปแบบ smart farm โดยติดตั้งเครื่องตรวจวัดและควบคุมปริมาณการให้ปัจจัยการผลิตในปริมาณที่เหมาะสมในโรงเรือน ตามแนวทางเกษตรแม่นยำ (Precision agriculture) ควบคุมการทำงานโดยระบบดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชันมือถือ ในแปลงเกษตรกรตามพื้นที่เป้าหมายให้สามารถควบคุมปัจจัยการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำ 4. นำเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยวและเทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมมาประยุกต์ใช้ในไม้ดอกและไม้ประดับเพื่อปรับปรุงคุณภาพและส่งเสริมการจัดจำหน่ายออนไลน์ ทั้งนี้ได้มีการทดสอบการใช้น้ำยายืดอายุทางการค้าชนิดต่าง ๆ และการทำพัลซิ่งเพื่อยืดอายุการปักแจกันของไม้ตัดดอก พบว่าการใช้สารละลาย RIONA ช่วยทำให้ดอกกุหลาบมีอายุการปักแจกันได้นานขึ้นและดอกมีสีแดงสดกว่า ส่วนการใช้สารละลาย ANDGRO ช่วยยืดอายุการปักแจกันของดอกเบญจมาศได้ดีที่สุด นอกจากนี้ยังพบว่า การฉีดพ่นด้วย ABA ความเข้มข้น 250 mg/L ฉีดพ่นก่อนทำการขนส่งช่วยลดอาการเหี่ยวที่เกิดจากการขาดน้ำในต้นคริสมาสต์และเบญจมาศและยังช่วยให้ทนแล้งและฟื้นตัวได้ดีภายหลังภาวะขาดน้ำ ในขณะที่การฉีดพ่นต้นคริสต์มาสด้วยสารละลาย TDZ ความเข้มข้น 10 ?M ช่วยให้ต้นคริสมาสต์คงความสดของสีใบประดับได้ดีที่สุด นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาบรรจุภัณฑ์สำหรับไม้ตัดดอกและไม้ประดับกระถางเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าและปกป้องสินค้าขณะขนส่ง โดยบรรจุภัณฑ์ไม้ประดับกระถางนั้นผลิตจากพลาสติกรีไซเคิลที่มีราคาต้นทุนต่ำ และโครงสร้างที่พัฒนาขึ้นจะสามารถใช้ประโยชน์ต่อได้ (Upcycling)

คำสำคัญ