การศึกษาหน้าที่ของโปรตีน LvDNAJ16-like ในการกระตุ้นระบบต้านทานไวรัสในกุ้งขาว Litopenaeus vannamei
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โรคตัวแดงดวงขาวเป็นโรคที่เกิดมากจากไวรัสตัวแดงดวงขาว (white spot syndrome virus ,WSSV) ซึ่งเป็นหนึ่งในโรคกุ้งที่มีความรุนแรงเป็นอย่างมากในประเทศไทย การเกิดการระบาดซ้ำของโรคตัวแดงดวงขาวส่งผลให้อุตสาหกรรมกุ้งเกิดความเสียหาย และสูญเสียรายได้เป็นอย่างมาก แม้ว่าที่ผ่านมาได้มีการรายงานข้อมูลระบบภูมิคุ้มกันกุ้งที่เกี่ยวข้องกับการต้านเชื้อไวรัสตัวแดงดวงขาว แต่ก็ยังไม่เพียงพอที่จะแก้ไขปัญหาการระบาดของโรคได้ ในปัจจุบันมีงานวิจัยพบว่าความแตกต่างของข้อมูลทางพันธุกรรมของกุ้งส่งผลต่อความสามารถในการต้านทานโรค ดังนั้นการตรวจหาสายพันธุ์กุ้งต้านโรค ควบคู่ไปกับการหาวิธีการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของกุ้ง อาจเป็นส่วนสำคัญในการทำให้กุ้งสุขภาพแข็งแรง เพื่อนำไปสู่ความยั่งยืนของอุตสาหกรรมเลี้ยงกุ้ง จากผลงานวิจัยที่ผ่านมาพบว่า การทำให้กุ้งเครียดด้วยความร้อน (non-lethal heat shock, NLHS) สามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน และส่งผลต่อการเพิ่มความสามารถในการต้านทานต่อการติดเชื้อแบคทีเรียและไวรัสได้ เนื่องจากการทำให้เครียดด้วยความร้อน ทำให้เซลล์เกิดความเสียหาย (cell necrosis) ส่งผลให้มีการปล่อยโปรตีนในกลุ่ม Heat shock (Hsps) ทำหน้าที่เป็น damage-associated molecular patterns (DAMPs) เพื่อทำหน้าที่ในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน แต่อย่างไรก็ตามข้อมูลเกี่ยวกับการศึกษาหน้าที่ของโปรตีนกลุ่ม Hsps ในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันยังมีน้อย ดังนั้นในงานวิจัยนี้จึงสนใจศึกษาหน้าที่ของยีนและโปรตีน LvDNAJ16-like ซึ่งถูกจัดอยู่ในกลุ่มของโปรตีน Hsps อีกทั้งยังพบว่ามีการแสดงออกของยีน LvDNAJ16-like เพิ่มขึ้นในกุ้งที่ถูกทำให้เครียดด้วยความร้อนอีกด้วย ในส่วนของงานวิจัยเริ่มจากการตรวจหาสภาวะที่เหมาะสมของการทำให้กุ้งเครียดด้วยความร้อน ที่สามารถเพิ่มความสามารถในการทนต่อไวรัสตัวแดงดวงขาวได้ จากนั้นจะใช้เทคนิค RNA interference ในการศึกษาหน้าที่ของ LvDNAJ16-like ในระบบการต้านไวรัสของกุ้ง และทำการต่อยอดผลที่ได้จากงานวิจัยโดยการผลิตโปรตีนรีคอมบิแนนท์ LvDNAJ16-like และนำไปทดสอบความสามารถในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของกุ้ง ซึ่งจะทำการทดสอบดังนี้คือ การฉีดโปรตีนเข้ากุ้งโดยตรง และอีกทางหนึ่งคือการนำโปรตีนไปผสมกับอาหารกุ้ง จากนั้นทำให้กุ้งติดโรคตัวแดงดวงขาวหลังจากได้รับโปรตีน และตรวจสอบอัตราการตายของกุ้ง ในท้ายที่สุดงานวิจัยนี้นอกจากการเพิ่มเติมองค์ความรู้เกี่ยวกับหน้าที่การทำงานของ LvDNAJ16-like ในระบบการต้านไวรัสของกุ้ง ยังสามารถนำงานวิจัยไปพัฒนาต่อยอดในการสร้างเป็นสารกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันต้นแบบ เพื่อตอบโจทย์การแก้ปัญหาการระบาดของโรคกุ้งในประเทศไทยต่อไป