สุรศักดิ์ เจริญวงศ์ ในสัญญาวิจักษ์ : สุนทรียะจากสำนึกแห่งสายใย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เกิดขึ้นจากความสะเทือนใจต่อการสูญเสียบุคลากรแห่งวงวิชาการด้าน ศิลปกรรมไทย “สุรศักดิ์ เจริญวงศ์ในสัญญาวิจักษ์ : สุนทรียะจากสำนึกแห่งสายใย” มีวัตถุประสงค์ เพื่อรวบรวบ ศึกษา และวิเคราะห์ผลงานแบบพหุลักษณ์ของ ศาสตราจารย์สุรศักดิ์เจริญวงศ์ ทั้งผลงานวรรณกรรมจำนวน 42 เรื่อง รวมถึงผลงานศิลปกรรมในชุดต่างๆ ของท่าน สังเคราะห์ข้อมูล ตีความจากภาษาเขียนเป็นภาษาศิลปะ บูรณาการองค์ความรู้จากผลงานของศาสตราจารย์สุรศักดิ์ เจริญวงศ์ กับจิตวิทยาเชิงพุทธและสัญญาวิจักษ์ของผู้วิจัย สร้างมโนภาพโดยใช้ทัศนธาตุสื่อสารผ่าน ผลงานทางทัศนศิลป์นำเสนอสุนทรียะด้วยศิลปะสื่อผสมซึ่งใช้เทคนิคหัตถศิลป์ไทยทั้งการปักเดินเลื่อม และการประดับกระจกพื้นลายผสมผสานวัสดุร่วมสมัย ผลการศึกษาวิจัยพบว่ารูปแบบ และวิธีการ ที่ใช้รื้อสร้างผลงานของ ศาสตราจารย์สุรศักดิ์นั้นเกิดจากการใช้สีรูปร่าง และรูปทรงที่ทับซ้อนกันใน บริบทต่างๆ ผสานกับลายเส้นสัมพันธภาพระหว่างท่านกับผู้วิจัย สร้างมิติรูปซ้อนโต้ตอบกับความรู้สึก ที่พร่าเลือนจากการเหลื่อมซ้อนทับกันของที่ว่างและรูปทรงซึ่งเป็นผลที่ได้จากการวิจัย แสดงออกให้ เห็นถึงสาระของการเปรียบเทียบรูปแบบเชิงสัญลักษณ์ในวรรณกรรมทางพุทธศาสนา ตามแนวคิดเรื่องการทับซ้อนของเวลาให้เกิดมิติลวงตา สื่อถึงห้วงอารมณ์ในเชิงนามธรรมผ่านการสร้างสรรค์ ผลงานชุด“เส้น สีที่ว่าง ในสัญญา” โดยเปรียบเทียบกับสัญญาสำนึกและความทรงจำที่ถูกตัดต่อของผู้วิจัย จัดวางเชื่อมโยงผ่านผลงานศิลปะจัดวาง สร้างรูปความหมายใหม่จากการทับซ้อนกันของห้วงเวลาในสัญญาวิจักษ์ของการเคยมีเคยอยู่และเคยเป็นของศาสตราจารย์สุรศักดิ์ เจตนาเพื่อต้องการให้เกิดการกระตุ้นการรับรู้ที่จะนำไปสู่การสร้างจินตนาการของผู้ดูโดยเชื่อมโยงความหมายในสัมพันธภาพระหว่างผู้วิจัยกับท่าน ผัสสะต่างๆ ที่เกิดขึ้นนั้นมีความสอดคล้องกับความสำนึกในสัญญาขันธ์ตามหลักธรรมที่มีอยู่ในปรัชญาแห่งโลกตะวันออก แม้การสร้างสรรค์นั้นจะอาศัยหลักการทางทัศนศิลป์ตามแบบโลกตะวันตกก็ตาม

คำสำคัญ