การเปลี่ยนเกษียณเป็นพลัง : ต่อยอดทักษะ ความรู้การจัดการสมัยใหม่เพื่อการประกอบอาชีพในเศรษฐกิจใหม่

บทคัดย่อ

โครงการ “เปลี่ยนเกษียณเป็นพลัง : ต่อยอดทักษะ ความรู้การจัดการสมัยใหม่เพื่อการประกอบอาชีพในระบบเศรษฐกิจแบบใหม่” เป็นโครงการวิจัยเชิงปฎิบัติการ ดำเนินการโดยศูนย์พัฒนาธุรกิจและการดูแลสังคมสูงอายุ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภายใต้การสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เพื่อสร้างทักษะใหม่ การเรียนรู้ใหม่ ให้กลุ่มเป้าหมายที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไปที่กำลังทวีจำนวนมากขึ้นในสังคมไทยที่กำลังจะก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุเต็มรูปแบบ (Super aged society) ในอีกประมาณ 10 ต่อจากนี้ไป โครงการเปลี่ยนเกษียณเป็นพลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาและสร้างต้นแบบการสนับสนุนผู้ที่กำลังจะก้าวเข้าสู่ภาวะผู้สูงอายุ แนวคิดอันเป็นแกนหลักของโครงการนี้ คือสนับสนุนกลุ่มเป้าหมายที่ “อยากรู้ อยากรวย อยากทำ” ให้มีทักษะสมัยใหม่ที่จำเป็นในการดำรงชีพ ให้มีเวทีในการซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการ และมีช่องทางที่สามารถแสวงหางานที่เหมาะสม ภายใต้โครงการ “Ready Senior” วัตถุประสงค์หลักของโครงการคือ 1) ค้นหาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ของผู้สูงอายุไทย ทั้งการเข้าถึงโอกาสในการประกอบอาชีพ ทักษะที่เป็นที่ต้องการ ความรู้และทักษะในยุคเศรษฐกิจแบบใหม่ ฯลฯ ข้อมูลเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำคัญในการออกแบบเนื้อหาและกระบวนการต่อยอดทักษะและความรู้ให้กับผู้สูงอายุ 2) ดำเนินการสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ การค้าขาย และการเสาะหางาน ทั้งในรูปแบบ online และ onsite บนแพลทฟอร์มที่สะดวกและคุ้นเคยสำหรับผู้สูงอายุ สร้างหลักสูตรและกระบวนการจัดการความรู้ที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย 3) พัฒนาระบบนิเวศที่เอื้อต่อการต่อยอดทักษะ และสร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิต รวมถึงการสร้างเครือข่ายเพื่อร่วมกันยกระดับความสามารถของผู้สูงอายุในสังคมเศรษฐกิจแบบใหม่ วิธีการดำเนินงานประกอบด้วยสองส่วน ส่วนแรกเป็นการค้นคว้าวิจัย 1.ค้นคว้าข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุทั้งการเข้าถึงโอกาสในการประกอบอาชีพ ทักษะที่เป็นที่ต้องการ ความรู้และทักษะในยุคเศรษฐกิจแบบใหม่ ฯลฯ ที่เผยแพร่ช่วงปีพ.ศ. 2558 –พ.ศ. 2562 บนฐานฐานข้อมูล TNRR คลังข้อมูลงานวิจัยไทย และ Scholar Google และสืบค้นแหล่งข้อมูลจากเครือข่ายอินเตอร์เน็ตที่เชื่อถือได้โดยใช้เกณฑ์การประเมินเว็บไซต์ (website evaluation criteria) มุ่งเน้นประเด็นการดูแลตนเอง เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี (Selfcare for being well) โดยแบ่งเป็น 5 หัวข้อ คือ การดูแลสุขภาพ การบริหารการเงินเพื่อเตรียมเกษียณ การประกอบอาชีพ การเรียนรู้ การใช้ชีวิต คัดเลือกเนื้อหานำมาจัดทำอินโฟกราฟฟิค เผยแพร่ทั้งผ่าน Social Media และทางเว็บไซด์ของ Ready Senior 140 รายการ 2.สัมภาษณ์ผู้บริหารหน่วยงานรัฐแลเอกชนเพื่อสำรวจทักษะงานเฉพาะที่เป็นที่ต้องการของหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนในสังคมเศรษฐกิจแบบใหม่ ส่วนที่สองเป็นการดำเนินกิจกรรม 1.สร้างหลักสูตรและวิดิโอสอน 2.สร้างแพลทฟอร์ม พื้นที่การเรียนรู้ พื้นที่ค้าขาย และพื้นที่เสาะหางาน 3.จัดการอบรมหลักสูตรทั้งในรูปแบบออนไลน์ และอบรมในสถานที่จริงที่มีการฝีกปฎิบัติ 4.สร้างกระบวนการจัดการเรียนรู้ และการประเมินผลการอบรมเพื่อนำมาปรับปรุง 5.สร้างกระบวนการเผยแพร่กิจกรรมโครงการและวางแผนประชาสัมพันธ์เพื่อสื่อสารให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย 6. สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคมและนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญในด้านต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสนับสนุนกิจกรรมของโครงการ 7.สร้างกระบวนการจัดการความรู้ 8.พัฒนาระบบนิเวศที่ยั่งยืนที่เอื้อต่อการพัฒนาทักษะความรู้การจัดการสมัยใหม่ ผลการดำเนินงาน คือ 1. ได้สร้างหลักสูตร เพิ่มทักษะให้กับกลุ่มเป้าหมายในสองกลุ่มทักษะคือ 1.1.ทักษะด้านเทคโนโลยี โดยสร้างหลักสูตรระยะสั้น “สูงวัยทันทุกสมัย” ขึ้นเพื่อให้ผู้สูงวัยทันโลก สามารถใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างธุรกิจและสร้างรายได้ 1.2.ทักษะด้านสุขภาพ โดยสร้างหลักสูตรการดูแลผู้สูงอายุ (Senior Care) ทั้งหลักสูตรระยะสั้นและระยะยาว เน้นทั้งภาคทฤษฎีและการปฏิบัติให้ผู้สูงอายุมีทักษะในการดูแลตนเองและผู้อื่น ตลอดจนสามารถนำความรู้ไปประกอบอาชีพได้ 2. ได้จัดการอบรมทักษะสองกลุ่มประกอบด้วยคือ กลุ่มทักษะด้านเทคโนโลยี 4 หลักสูตร มีหัวข้อการอบรม 18 หัวข้อ และกลุ่มทักษะด้านสุขภาพ 5 หลักสูตร มีหัวข้อการอบรม 43 หัวข้อ มีผู้ผ่านการอบรมกว่า 4,000 คน การอบรมส่วนใหญ่เป็นการอบรมออนไลน์ เนื่องจากปัญหาการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ตลอดช่วงระยะเวลาการดำเนินงานโครงการ แต่มีการอบรมในสถานที่จัดการอบรมบ้างในหลักสูตรที่ต้องมีการปฏิบัติเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ ณ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ 3.ได้สร้างแพลทฟอร์ม (เว็บไซต์)ของ Ready Senior www.readysenior.com พื้นที่เรียนรู้ พื้นที่ค้าขาย และพื้นที่เสาะหางาน และสร้าง Ready Senior Market Place & Job Placeบน Social Media เพื่อให้เป็นพื้นที่ของการค้าขายระหว่างสมาชิกและบุคคลทั่วไป เปิดโอกาสให้ผู้ร่วมโครงการนำสินค้ามาจำหน่ายโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เพื่อให้ผู้สูงอายุได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์และได้ใช้ทักษะที่เป็นต้นทุนเดิมของตนในการสร้างธุรกิจ โดยโครงการมีการอบรมให้ความรู้ในการนำเสนอ การสร้างเนื้อหา การสร้างจุดขาย และการตลาดเพื่อให้สร้างยอดขายได้ ณ เดือนกรกฏาคม 2565 Ready Senior Market Place & Job Place มีสมาชิก รวม 2,018 คน และได้มีการจัดทำ Job Matching Platform ทั้งผ่าน Social Media คือ Ready Senior Market Place & Job Place และทางเว็บไซด์ของ Ready Senior โดยสมาชิกเข้ามานำเสนอคุณสมบัติของตนเองให้นายจ้างที่สนใจจะจ้างงาน และนายจ้างสามารถเข้ามาเสนองานที่ต้องการคนทำงานเช่นกัน ทั้งงานประจำ งานชั่วคราว หรืองานตามผลงาน เพื่อให้ผู้สูงอายุยังคงดำรงศักยภาพในการทำงานของตนอยู่ได้ 4. ได้สร้างเครือข่ายที่เข้มแข็ง โครงการยังได้สร้างและขยายเครือข่ายพันธมิตรออกไปอย่างกว้างขวางครอบคลุมทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญในด้านต่างๆ รวมทั้งเครือข่ายจากต่างประเทศที่เชี่ยวชาญในการจัดการสังคมผู้สูงอายุ เครือข่ายเหล่านี้ยังคงมีอยู่และเชื่อว่าจะมีการสร้างกิจกรรมในอนาคตร่วมกันต่อไป ตลอดระยะเวลา 1 ปีของการดำเนินงานในระหว่างเดือนเมษายน 2564 ถึง มีนาคม 2565 โครงการ Ready Senior ประสบความสำเร็จด้วยดี จำนวนผู้ร่วมกิจกรรมต่างๆ เป็นไปตามเป้าหมายในทุกหัวข้อและหลักสูตรการอบรม ผู้เข้ารับการอบรมมีความพอใจและสามารถนำเอาความรู้ไปต่อยอดได้ทั้งในชีวิตและการทำงาน โดยเฉพาะมีสมาชิกที่ติดตามเพจ Ready Senior 16,830 คน (ณ กรกฎาคม 2565) มีสมาชิกที่ยัง active ในกลุ่ม Line “สูงวัยทันทุกสมัย” และ “สมองดีมีคนดูแล” จำนวน 886 คน และ 860 คนตามลำดับ ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างสมาชิก โครงการ Ready Senior ได้สร้างต้นแบบพื้นที่การเรียนรู้ พื้นที่ค้าขาย พื้นที่เสาะหางาน สร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับผู้สูงวัยใจ active โดยมีเครือข่ายพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศมาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนกระบวนการจัดการความรู้ เพื่อดึงศักยภาพผู้สูงวัยใจ active ที่พร้อมเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ปรับตัวให้ทันโลก อยู่ในสังคมได้โดยไม่รู้สึกเป็นภาระของผู้อื่น และสร้างกิจกรรมที่สามารถสร้างรายได้ ผู้สูงวัยมีคุณภาพชีวิตและมีสังคมที่ดีขึ้น ภาคเอกชนมีแรงงานทักษะใหม่เพิ่ม รัฐมีภาระน้อยลงในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ และเชื่อว่า โครงการ Ready Senior จะสร้างผลกระทบให้สังคมได้ในวงกว้างด้วยการสร้างความร่วมมือ สร้างกิจกรรมกับเครือข่ายพันธมิตรครอบคลุมทั้งภาครัฐและเอกชน รวมทั้งเครือข่ายจากต่างประเทศที่เชี่ยวชาญในการจัดการสังคมผู้สูงอายุเพื่อการเปลี่ยนเกษียณให้เป็นพลัง เตรียมความพร้อมเพื่อเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างเต็มรูปแบบในอนาคตต่อไป

คำสำคัญ