การเพิ่มพื้นที่ป่าไม่มีค่าแบบผสมผสานในพื้นที่เกษตรและป่าเสื่อมโทรมบริเวณสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ ชื่อโครงการ การเพิ่มพื้นที่ป่าไม้มีค่าแบบผสมผสานในพื้นเกษตรและป่าเสื่อมโทรมบริเวณสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช ชื่อนักวิจัย วสันต์ จันทร์แดง1, ดุริยะ สถาพร3, เจษฎา วงค์พรหม1, เดชา ดวงนามล2 , ละอองดาว เถาว์พิมาย1 , กนกทิพย์ สมศิริ4 และปัทมา แสงวิศิษฎ์ภิรมย์1 1คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 3ศูนย์วนวัฒนวิจัยที่ 6 (นครราชสีมา) กรมป่าไม้ 4สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย E-mail address fforwsj@ku.ac.th ระยะเวลาโครงการ 26 เมษายน 2564 - 26 เมษายน 2565 ป่าสงวนแห่งชาติป่าวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา เป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยเห็ดป่า ชุมชนโดยรอบป่าสงวนแห่งชาติป่าวังน้ำเขียวมีการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของเห็ดป่ากินได้อย่างเข้มข้น ซึ่งเป็นที่มาของข้อกังวลในประเด็นของความยั่งยืนของการใช้ประโยชน์เห็ดป่าในอนาคต โครงการการเพิ่มพื้นที่ป่าไม้มีค่าแบบผสมผสานในพื้นเกษตรและป่าเสื่อมโทรมบริเวณสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช มีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์พันธุกรรมของไม้มีค่าในพื้นที่ป่าสะแกราชที่ใกล้จะสูญพันธ์อันเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การฟื้นฟูป่าและเพิ่มพื้นที่ป่าด้วยไม้วงศ์ยางผสมเชื้อเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซา เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลากหลายทางชีวภาพและเป็นแหล่งอาหารชุมชนในพื้นที่สงวนชีวมณฑลสะแกราช โดยการสำรวจแหล่งเมล็ดพันธุ์ไม้วงศ์ยางและไม้มีค่าทางเศรษฐกิจ ความหลากหลายทางชีวภาพของเห็ดกินได้ เพื่อจัดทำฐานข้อมูลแหล่งเมล็ดพันธุ์ไม้วงศ์ยางและและพันธุ์ไม้มีค่าทางเศรษฐกิจ การกระจายของเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซา และแผนที่ตำแหน่งแม่ไม้และการกระจายของเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซา แปลงสาธิตปลูกเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาให้กับกล้าไม้ ด้วยวิธีการใช้กล้าไม้ที่มีเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาอยู่แล้ว เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้แก่ชุมชน ใน 3 พื้นที่เป้าหมาย 1. พื้นที่ป่าเสื่อมโทรมบริเวณสถานีวิจัยและฝึกนิสิตวนศาสตร์วังน้ำเขียว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 2. พื้นที่ป่าเสื่อมโทรมศูนย์วนวัฒวิจัยที่ 6 (นครราชสีมา) สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ และ 3. พื้นที่สาธารณะประโยชน์ องค์การบริหารส่วนตำบลอุดมทรัพย์ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ละ 3 ไร่ มีพรรณไม้ทั้งหมด 4 ชนิด คือ พะยอม (Shorea roxburghii G.Don.) ยางนา (Dipterocarpus alatus Roxb.) ตะเคียนทอง (Hopea odorata Roxb.) และรัง (Shorea siamensis Miq.) ถ่ายทอดองค์ความรู้ การคัดเลือกแม่ไม้คุณภาพ การผลิตกล้าไม้คุณภาพสูง และการปลูกเชื้อเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาในกล้าไม้วงศ์ยาง การส่งเสริมให้ชุมชนปลูกไม้มีค่า (ไม้วงศ์ยาง) ผสมเชื้อเห็ดคุณภาพสูงในรูปแบบผสมผสานหรือวนเกษตรในพื้นที่เกษตรกรรมและทำการจัดตั้งศูนย์การถ่ายทอดความรู้ด้านการผลิตกล้าไม้ท้องถิ่นคุณภาพสูง และการคัดแยกเชื้อเห็ดไมคอร์ไรซาร์ในพื้นที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการป่าไม้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา โดยการถ่ายทอดองค์ความรู้ขั้นสูงให้กับเจ้าหน้าที่ของสถานีสถานีวนวัฒนวิจัยสะแกราชและสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราชเพื่อเป็นสถานที่ถ่ายทอดองค์ความร็ให้กับชุมชนต่อไป ผลการศึกษาพบว่ามีพันธุ์ไม้วงศ์ยางและไม้มีค่าทางเศรษฐกิจที่เหมาะสำหรับเป็นแม่ไม้คุณคุณภาพได้ทั้งหมด 420 ต้น แบ่งออกเป็น 21 ชนิด โดยพรรณไม้ที่พบมากที่สุดคือ ประดู่ป่า (Pterocarpus macrocarpus Kurz.) รัง (Shorea siamensis Miq.) และตะเคียนหิน (Hopea ferrea Laness.) ส่วนเห็ดกินได้ที่พบในป่าสะแกราช มีทั้งหมด 12 ชนิด 6 สกุล 6 วงศ์ ซึ่งประกอบด้วยเห็ดสกุลต่าง ๆ ดังนี้ Amanita จำนวน 1 ชนิด Astraeus จำนวน 1 ชนิด Boletus จำนวน 2 ชนิด Cantharellus จำนวน 1 ชนิด Russula จำนวน 5 ชนิด และ Termitomyces จำนวน 3 ชนิด ในขณะที่ถ่ายทอดองค์ความรู้การคัดเลือกแม่ไม้ ในกลุ่มของไม้มีค่าทางเศรษฐกิจที่ใกล้จะสูญพันธ์และกลุ่มของไม้วงศ์ยางที่เจริญร่วมกับเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซา การผลิตกล้าไม้ท้องถื่นคุณภาพสูง และการเพาะเชื้อเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาในกล้าไม้วงศ์ยาง มีผู้เข้าร่วมทั้งหมด 150 คน จาก 10 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 13 บ้านซับไทรทอง หมู่ที่ 14 บ้านไทรทองพัฒนา และหมู่ที่ 19 บุตะโกเมืองใหม่ ตำบลวังน้ำเขียว หมู่ที่ 1 บ้านบะใหญ่ หมู่ที่ 5 บ้านบะด่าน หมู่ที่ 9บ้านวังน้ำเขียว หมู่ที่ 11 ห้วยน้ำเค็ม ตำบลอุดมทรัพย์ หมู่ที่ 2 บ้าน หนองนกเขียน หมู่ที่ 9 บ้านห้วยแก้ว และหมู่ที่ 10 บ้านหนองนกเขียน ตำบลภูหลวง อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา โดยผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจมากที่สุดต่อรูปแบบการอบรมถ่ายทอดองค์ความรู้ และมีความพอใจมากต่อองค์ความรู้ที่ได้รับ รวมทั้งการนำความรู้จากการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ นอกจากนี้โครงการวิจัยสามารถเพิ่มพื้นที่ป่าโดยกล้าไม้มีค่าทางเศรษฐกิจในท้องถิ่นและกล้าไม้วงศ์ยางในพื้นที่เกษตรกรรมในชุมชนจำนวน 30 ไร่ คำสำคัญ :ไม้มีค่าทางเศรษฐกิจ, เห็ดเอคโตไมคอร์ไรซ่า, การปลูกป่าแบบผสมผสาน, การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, การกักเก็บคาร์บอน, การจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน