การจัดการปัญหาการพิสูจน์สถานะและสิทธิของบุคคลตามกฎหมายเขตตำบลร่องเคาะ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

หัวข้อวิจัย การจัดการปัญหาการพิสูจน์สถานะและสิทธิของบุคคลตามกฎหมาย เขตตำบลร่องเคาะ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ผู้ดำเนินการวิจัย นางสาวมณีรัตน์ จันทร์หนิ้ว และนางสาวฐาปนี ชุมพลวงศ์ หน่วยงาน สาขาวิชานิติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง ปี พ.ศ. 2565 บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการปัญหาการพิสูจน์สถานะและสิทธิของบุคคคลตามกฎหมายเขตตำบลร่องเคาะ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรและกลุ่มตัวอย่างได้แก่ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตตำบลร่องเคาะ อำเภอเมือง จังหวัดลำปางจำนวน 65 รายและเจ้าหน้าที่รัฐจำนวน 2 ราย รวมจำนวน 67 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบสอบถามประชาชนและแบบสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่รัฐ ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า มีผู้ให้ข้อมูลทั้งสิ้นจำนวน 97 ราย จากที่กำหนดกลุ่มตัวอย่างไว้เพียง 65 ราย โดยจำแนกออกได้เป็น 3 กลุ่มคือ (1) กลุ่มบุคคลที่ได้รับสัญชาติไทยแล้วจำนวน 7 ราย (2) กลุ่มบุคคลที่มีสถานะทางทะเบียน แต่ยังไม่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยจำนวน 12 ราย และ (3) กลุ่มบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน และยังไม่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยจำนวน 78 ราย เมื่อวิเคราะห์ปัญหาของกลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่มีสถานะทางทะเบียน แต่ยังไม่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยและกลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน และยังไม่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยพบปัญหาด้านการพิสูจน์สถานะและสิทธิของบุคคลตามกฎหมายหลายประการ ได้แก่ ปัญหาด้านพยานหลักฐานในการพิสูจน์การเกิดที่ผู้ยื่นคำขอไม่อาจนำมาแสดงต่อเจ้าหน้าที่ของรัฐได้ ปัญหาด้านการสื่อสารต่างภาษาระหว่างผู้ยื่นคำขอกับเจ้าหน้าที่รัฐก่อให้เกิดการสื่อสารผิดพลาด ปัญหาด้านองค์ความรู้เกี่ยวกับสิทธิในสัญชาติไทยของผู้ยื่นคำขอ ปัญหาด้านบทบัญญัติของกฎหมายที่ให้อำนาจนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดแล้วแต่กรณีเป็นผู้อนุมัติคำขอ และปัญหาด้านเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานของรัฐที่มีการปรับเปลี่ยนหรือโยกย้ายตำแหน่งบ่อยครั้งรวมถึงความเกรงกลัวต่อความผิดพลาดที่จะเกิดขึ้น จากผลการวิเคราะห์สภาพปัญหาดังกล่าว ผู้วิจัยได้เสนอแนะแนวทางสำหรับการจัดการปัญหาการพิสูจน์สถานะและสิทธิของบุคคคลตามกฎหมายกฎหมายเขตตำบลร่องเคาะ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปางต่อหน่วยงานภาครัฐ ดังนี้ 1) ควรมีการทบทวนเงื่อนไขการพิสูจน์สถานะภาพบุคคลให้มีความชัดเจนและกระทำได้ง่ายขึ้น 2) ควรพิจารณาเพิ่มอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับสัญชาติโดยควรพิจารณาบุคคลที่มีองค์ความรู้ด้านภาษาถิ่นที่สามารถสื่อสารกับผู้ยื่นคำขอได้ดี 3) ควรจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะขึ้นเพื่อกำกับดูแลงานด้านการพิสูจน์สัญชาติหรือควรแต่งตั้งคณะกรรมการเฉพาะเพื่อร่วมกันพิจารณาคำร้องขอมีสัญชาติแทนการกำหนดให้เป็นอำนาจของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้อนุมัติคำขอแต่เพียงฝ่ายเดียว 4) ควรสร้างกลไกเพื่อตรวจสอบการรับคำร้อง การติดตามความคืบหน้าของคำร้องโดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วย เช่น การพัฒนา application ขึ้นมารองรับ 5) ควรมีการจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ความรู้ในด้านต่าง ๆ ที่อยู่ในรูปแบบที่หลากหลายภาษาและสามารถเข้าใจง่ายเพื่อเผยแพร่ไปยังช่องทางต่าง ๆ 6) ควรจัดอบรมให้ความรู้แก่ประชาชนและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านกฎหมายสัญชาติ การได้มาซึ่งสัญชาติไทย รวมถึงกระบวนการขั้นตอนตั้งแต่การยื่นคำร้อง รายการหลักฐานที่ต้องยื่นประกอบคำร้อง กระบวนการพิจารณาและอนุมัติตามคำร้องขอเพื่อให้การพิจารณาคำขอเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นธรรม และ 7) ควรจัดทำคู่มือแนวปฏิบัติการรับการแจ้งเกิดสำหรับเด็กที่เกิดในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นกรณีการเกิดในสถานพยาบาลหรือกรณีการเกิดนอกสถานพยาบาลเพื่อให้เกิดมาตรฐานในแนวทางการปฏิบัติอย่างเดียวกัน รวมถึงควรปรับปรุงการระบุอัตลักษณ์เพื่อใช้พิสูจน์หรือยืนยันตัวบุคคลในอนาคต

ระดับความพร้อมของโครงการ