การถ่ายทอดเทคโนโลยีและการเพิ่มสมรรถนะการผลิตเห็ดกระด้าง (Lentinus polychrous. Lev.) และเห็ดเศรษฐกิจทางเลือกในพื้นที่ชุมชนของจังหวัดนครพนมและแขวงคำม่วนสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

บทคัดย่อ

-การศึกษาเห็ดกระด้าง (Lentinus polychrous Lev.) หรือเห็ดบดเห็ดพื้นเมืองในแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือขึ้นบนขอนไม้โดยธรรมชาติเป็นเห็ดกินได้ที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง สำหรับงานวิจัยนี้ได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะเห็ดกระด้างสายพันธุ์ที่พัฒนาใหม่จากการผสมระหว่างเห็ดกระด้างป่าสองสายพันธุ์คือ เห็ดกระด้างป่าพันธุ์ดอกขาวก้านสั้นกับเห็ดกระด้างป่าพันธุ์ดอกดำก้านยาวได้เห็ดกระด้างสายพันธุ์ใหม่ที่มีลักษณะดอกหน้าดำก้านสั้น มีลักษณะที่ดีกว่าเดิม ซึ่งนำไปขยายเชื้อลงในขอนไม้จำนวน 5 ชนิด ได้แก่ ไม้มะม่วง ไม้เต็ง ไม้รัง ไม้กระบากหรือไม้ตะเคียนซึ่งให้ผลผลิตดอกเห็ดที่มีคุณภาพดี การเลือกชนิดไม้นั้นขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่หรือชุมชน พบว่าขอนไม้ทั้ง 5 ชนิดใช้เวลาบ่มพักเชื้อประมาณ 7 เดือนจึงออกดอก โดยขอนไม้มะม่วง ขอนไม้ตะเคียน และขอนไม้รัง เห็ดบดออกดอกได้เร็วกว่า ขอนไม้กระบาก และขอนไม้เต็ง การส่งเสริมอาชีพเพาะเห็ดกระด้างสายพันธุ์ที่พัฒนาใหม่ลงขอนไม้ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง โดยคณะผู้วิจัยได้จัดกิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะเห็ดกระด้างสายพันธุ์ที่พัฒนาใหม่ลงขอนไม้ในพื้นที่จำนวน 2 พื้นที่ ได้แก่ จังหวัดนครพนม จำนวน 1 พื้นที่ และพื้นที่แขวงคำม่วน สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวอีก 1 พื้นที่ เพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง ส่งเสริมเกษตรยั่งยืนในพื้นที่ในประเทศไทย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ขอนเห็ดออกดอกก็สามารถทำให้ออกดอกได้ 5-7 ครั้งต่อปี ผลผลิตดอกเห็ดนำมารับประทานในครัวเรือนและหากขายสดสู่ท้องตลาดในราคาอยู่ระหว่าง 150-300 บาทต่อกิโลกรัม เกษตรกรจะสามารถเพาะเห็ดบดในสวนไร่นาของตนเองได้อย่างมีศักยภาพ ส่งผลให้เกษตรกรพึ่งพาตนเองได้อย่างดีและยั่งยืนตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง นอกจากนี้การรับประทานเห็ดซึ่งถือเป็นทางเลือกสุขภาพสำหรับวิถีชีวิตยุคใหม่ที่หันมาบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพและปลอดสาร อันจะนำความผาสุกมาสู่ครอบครัวเกษตรกรได้

คำสำคัญ