การประยุกต์ใช้เทคนิคการปลูกถ่ายเซลล์สืบพันธุ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะพันธุ์ปลาในบ่อเลี้ยง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการปลูกถ่ายเซลล์สืบพันธุ์ ในปลากลุ่ม Pangasiid ในขั้นแรกได้ทำการพัฒนายีนเครื่องหมายที่ใช้ในการจำแนกเซลล์สืบพันธุ์ในปลาบึก (Pangasianodon gigas) การศึกษานี้ได้ทำการโคลนและศึกษาโครงสร้างของยีน vasa ในปลาบึก และให้ชื่อว่า Pgi-vasa โดยยีน Pgi-vasa ประกอบด้วยกลุ่มของโมทีฟของกรดอะมิโนที่เป็นคุณลักษณะของยีน vasa ในปลาชนิดอื่น ๆ ได้แก่ ชุดซ้ำของกรดอะมิโน RG และ RGG กรดออะมิโน ATPase motifs และกรดออะมิโน DEAD-box การวิเคราะห์แผนภาพ Phylogenetic เปรียบเทียบกับโปรตีนของกลุ่ม DEAD-box family พบว่าโปรตีนของยีน Pgi-vasa จัดอยู่ในกลุ่มโปรตีน Vasa การวิเคราะห์การแสดงออกของยีนด้วยวิธี Reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) พบว่ายีน Pgi-vasa-vasa มีการแสดงออกที่รังไข่และอัณฑะ ผลการศึกษาเนื้อเยื่อวิทยาร่วมกับ in situ hybridization โดยโพรบ Antisense พบว่ายีน Pgi-vasa มีการแสดงออกเฉพาะที่เซลล์สืบพันธุ์ (Germ cell) และสามารถใช้ในการจำแนกโอโอไซท์ (oocyte) ไพรมารีโอโอไซท์ (primary oocyte) และ โอโอโกเนีย (oogonia) ในรังไข่ และจำแนก สเปริมมาโตไซท์ (spermatocytes) และ สเปริมาโตโกเนีย (spermatogonia) ในอัณฑะได้ การศึกษาต่อมาทำการพัฒนาเทคนิคการปลูกถ่ายเซลล์สืบพันธุ์โดยใช้ปลาบึกเป็นปลาผู้ให้ และปลาสวาย (Pangasianodon hypophthalmus) เป็นปลาผู้รับ การศึกษาถึงระยะที่เหมาะสมของปลาบึกต่อการเป็นปลาผู้ให้ พบว่าปลาบึกที่ระยะ Immature หรือที่น้ำหนักตัวตั้งแต่ 1 - 10 กิโลกรัม เหมาะสมที่จะเป็นปลาผู้ให้ เนื่องจากพบจำนวนของ spermatogonia หรือ oogonia สูงที่สุด ระยะของลูกปลาสวายวัยอ่อนที่เหมาะสมสำหรับเป็นปลาผู้รับ คือ ที่ระยะ 4 dph (day post hatching; dph) เอ็นไซม์ (Dissociation enzyme) ที่เหมาะสมในการสกัดเซลล์จากอัณฑะปลาบึกคือ 0.4 % Collagenase IV และ 0.03 % Dispase II โดยให้จำนวนเซลล์ Spermatogonia 1.4 x 106 เซลล์ ต่อเนื้อเยื่ออัณฑะ 100 มิลลิกรัม เอ็นไซม์ (Dissociation enzyme) ที่เหมาะสมในการสกัดเซลล์จากรังไข่ปลาบึกคือ 0.4 % Collagenase IV และ 0.03 % Dispase II เช่นเดียวกัน โดยให้จำนวนเซลล์ Oogonia 5.3 x 105 เซลล์ ต่อเนื้อเยื่อรังไข่ 100 มิลลิกรัม การปลูกถ่ายเซลล์ที่สกัดได้จากอัณฑะของปลาบึก เข้าสู่ลูกปลาสวายวัยอ่อน พบว่ามีอัตราการเข้าอาศัยของเซลล์ Spermatogonia เท่ากับ 90 % การปลูกถ่ายเซลล์ที่สกัดได้จากรังไข่ของปลาบึก เข้าสู่ลูกปลาสวายวัยอ่อน พบว่ามีอัตราการเข้าอาศัยของเซลล์ oogonia เท่ากับ 80 % ปลาสวายผู้รับวัยอ่อนที่ได้รับการปลูกถ่ายเซลล์ มีอัตราการรอดเท่ากับ 26 % ซึ่งอัตราการรอดของลูกปลาสวายไม่แตกต่างจากกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้รับบการปลูกถ่ายเซลล์สืบพันธุ์

คำสำคัญ