การประเมินความเสี่ยง SARS-CoV-2 และไวรัสก่อโรคที่ติดต่อผ่านอาหาร

บทคัดย่อ

การประเมินความเสี่ยง SARS-CoV-2 และ ไวรัสก่อโรคที่ติดต่อผ่านอาหาร ตามแนวทางของ Codex Alimentarius Commisssion ประกอบด้วย 1.การระบุอันตราย กล่าวถึง ไวรัสที่ติดต่อทางอาหารและน้ำ 4 ชนิด คือ ไวรัสโนโร ไวรัสโรทา ไวรัสตับอักเสบเอ และ ไวรัสตับอักเสบอี รวมถึง SARS-CoV-2 ซึ่งเป็นไวรัสโรคอุบัติใหม่ แม้ยังไม่มีรายงานการติดต่อผ่านอาหารหรือน้ำ แต่มีความเป็นไปได้ที่จะมีการปนเปื้อนจากการจับต้องด้วยมือจากบุคลลากรที่เจ็บป่วย 2.การอธิบายอันตราย เป็นการคำนวณการตอบสนองในรูปของการเจ็บป่วยจากการได้รับอันตรายที่ปนเปื้อนผ่านทางอาหารจาก dose-response model ซึ่งจำเพาะตามชนิดไวรัส 3.การประเมินการสัมผัส เป็นการประเมินโอกาสของการรับสัมผัสไวรัสผ่านการบริโภคอาหาร โดย 5 อาหารกลุ่มเสี่ยงในการศึกษาครั้งนี้คัดเลือกจากรายงานทางระบาดวิทยาทั่วโลกและประเทศไทย ประกอบด้วย ผักทานสด (n = 72) น้ำแข็ง (n = 36) เนื้อสุกร (n = 36) อาหารพร้อมบริโภค (n = 36) เก็บตัวอย่างเฉพาะใน 6 เขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร และ หอยทะเล 2 ฝา (n = 72) รวมถึงสินค้าเกษตรส่งออก คือ สัตว์ปีก (n = 110) ประมง (n = 110) และทุเรียน (n = 270) ที่จำเป็นต้องมีการเฝ้าระวังการปนเปื้อน SARS-CoV-2 โดยเก็บตัวอย่าง 2 ฤดูในช่วงเมษายน และ สิงหาคม 2565 4.การอธิบายความเสี่ยง ประเมินโอกาสในการเจ็บป่วยจากการรับสัมผัสไวรัสผ่านการบริโภคอาหาร เป็นขั้นตอนที่บูรณาการขั้นตอนที่ 2 และ 3 เข้าด้วยกัน แม้ว่า ไม่มีตัวอย่างอาหารที่พบการปนเปื้อนของไวรัสเป้าหมายเลย อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงของอาหารต่อไวรัส 4 ชนิด อยู่ระหว่างระดับละเลยได้ (negligible risk < 10-6) ถึง ระดับต่ำอย่างมาก (10-6 < extremely low risk < 10-3) ความเสี่ยงของสินค้าเกษตรทั้ง 3 ชนิดต่อ SARS-CoV-2 อยู่ในระดับละเลยได้ ในขณะทึ่ความเสี่ยงของไวรัสในอาหารทุกชนิดอยู่ในระดับละเลยได้ ถึง ระดับต่ำอย่างมาก ยกเว้น ความเสี่ยงของไวรัสตับอักเสบอี ในอาหารทุกชนิดอยู่ในระดับละเลยได้ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพนอกจากอัตราป่วยแล้ว ยังสามารถรายงานในรูปของภาระโรค (disease burden) เช่น Disability adjusted life year (DALY) เป็นต้น ข้อสังเกตสำคัญในการศึกษานี้ ตือ ระดับความเสี่ยงของไวรัสในอาหารหรือสินค้าเกษตรที่ประเมินได้นี้จำเพาะกับพื้นที่เก็บตัวอย่าง จำนวนตัวอย่าง ช่วงเวลาเก็บตัวอย่าง (cross-sectional) เท่านั้น ปัจจัยที่คาดว่ามีผลต่อการไม่พบการปนเปื้อนไวรัสในการศึกษาครั้งนี้ คือ ฤดูกาล (season) สุขอนามัยส่วนบุคคล (personal hygiene) และขนาดตัวอย่าง (sample size) การนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ได้ทันที เช่น การกำหนดแผนการเฝ้าระวังความปลอดภัยไวรัสฐานความเสี่ยง โดยการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ (Apropriate Level of SPS Protection) จากนั้นก็ได้ขนาดตัวอย่างในการเก็บเพื่อเฝ้าระวัง ซึ่งมีความแตกต่างตามชนิดไวรัส (virus-specific) และชนิดอาหาร (food-specific) ด้วย

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ