การประยุกต์ใช้โมเดลพยาการณ์และระบบการติดตามด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ จากผลกระทบของวิกฤตสถานการณ์ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ต่อความมั่นคงทางอาหาร
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ทั่วโลก ทำให้มาตรการ Lock Down ถูกนำมาใช้เพื่อลดจำนวนผู้ติดเชื้อดังกล่าว ซึ่งส่งผลกระทบในวงกว้างต่อทำให้ประชาชนมีความยากลำบากในการเข้าถึงอาหาร และการบริโภคอาหารในครัวเรือน อันจะนำไปสู่การเกิดความไม่มั่นคงทางอาหารได้ในที่สุด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความมั่นทางอาหารในช่วงของการระบาดของโรค COVID-19 พัฒนาฐานข้อมูล โมเดลในการคาดการณ์สถานการณ์ความมั่นทางอาหาร และระบบติดตามความมั่นทางอาหารโดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ด้วยการวิจัยประยุกต์ (Applied research) กลุ่มตัวอย่างเป็นหัวหน้าครัวเรือน จำนวน 11,532 ครัวเรือน สุ่มตัวอย่างแบบ Systematic random sampling เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์ จำนวน 3 ครั้ง ทั้งในช่วงเริ่มต้นโครงการ ระยะ 6 เดือน และ 12 เดือน ในพื้นที่ 14 จังหวัดภาคใต้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณา และสถิติอนุมาณ จากผลการวิจัยพบว่า 1) ในช่วงเริ่มโครงการเดือนมีนาคม 2564 พบว่า จังหวัดที่มีความมั่นคงทางอาหารภายในครัวเรือนที่มากที่สุด คือ จังหวัดระนอง 88.8% และไม่มั่นคงทางอาหารระดับรุนแรงมากที่สุด คือ จังหวัดนราธิวาส 7.9% 2) ต่อมาในรอบ 6 เดือน สิงหาคม 2564 พบว่าจังหวัดที่มีความมั่นคงทางอาหารภายในครัวเรือนที่มากที่สุด คือ จังหวัดชุมพร 100% และไม่มั่นคงทางอาหารระดับรุนแรงมากที่สุด คือ จังหวัดตรัง 6.7% และ 3) ในรอบ 12 เดือน กุมภาพันธ์ 2565 พบว่าจังหวัดที่มีความมั่นคงทางอาหารภายในครัวเรือนที่มากที่สุด คือ จังหวัดชุมพร 99.0% และไม่มั่นคงทางอาหารระดับรุนแรงมากที่สุด คือ จังหวัดตรัง 4.3% 2) ข้อมูลจากการสำรวจจะถูกจัดเก็บเป็นฐานข้อมูลและนำเสนอใน Website Food security 3) โมเดลในการคาดการณ์สถานการณ์ความมั่นคงทางอาหาร ประกอบด้วยตัวแปร จำนวนสมาชิกในครัวเรือน ค่าอาหารภายในครัวเรือน ค่าเช่ารถ ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา ค่าใช้จ่ายด้านสาธารณูปโภค ความเพียงพอของรายได้ต่อรายจ่าย การมีตลาดสด/นัด การมีรถเร่ขายอาหาร การมีแหล่งอาหารกลางของชุมชน การมีห้างสรรพสินค้า จำนวนตลาดในชุมชน การซื้ออาหารสำเร็จรูป/อาหารกล่อง ประกอบอาหารรับประทานเอง การรับประทานอาหารของครัวเรือน การแก้ปัญหาจากภาวะความมั่นคงทางอาหาร และการประเมินการบริโภคอาหาร 4) ระบบติดตามความมั่นทางอาหารโดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ พบว่าช่วงเริ่มโครงการเดือนมีนาคม 2564 จังหวัดนราธิวาสเป็นจังหวัดที่ต้องเฝ้าระวังความไม่มั่นคงทางอาหารสูงสุด (Alert) ต่อมาในช่วงเดือนสิงหาคม 2564 พบว่าจังหวัดตรังเป็นจังหวัดที่ต้องเฝ้าระวังความไม่มั่นคงทางอาหารสูงสุด (Alert) และในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2565 พบว่าทุกจังหวัดอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ (Acceptable) จากผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าประชาชนส่วนมากมีการปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของระบาดของ COVID-19 มากขึ้นแต่ยังมีกลุ่มคนอีกส่วนหนึ่งที่ยังต้องการความช่วยเหลือเพื่อให้ผ่านพ้นจากวิกฤตนี้คำสำคัญ: ความมั่นคงทางอาหาร โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์