ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดวัณโรคดื้อยาหลายขนาน (Multi Drugs Resistance Tuberculosis; MDR-TB) ในผู้ป่วยวัณโรคปอด: การวิเคราะห์เมตา (Meta-analysis)

บทคัดย่อ

ความเป็นมา ความแตกต่างของภูมิศาสตร์ ลักษณะทางประชากร และวิธีการในการบริหารการรักษาผู้ป่วย วัณโรค (TB) จะส่งผลให้ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดวัณโรคดื้อยาหลายขนาน (MDR-TB) แตกต่างกันได้ และในไทยและต่างประเทศเองก็ยังมีบางตัวแปรที่ยังไม่ได้ข้อสรุปที่แน่ชัด วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเกิดวัณโรคดื้อยาหลายขนานในผู้ป่วยวัณโรคปอด กลวิธีการสืบค้น สืบค้นจากฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิคส์ที่สําคัญของงานวิจัยด้านการแพทย์และสาธารณสุขได้แก่ Medline, Sciencedirect, Scopus และ Googlescholar และสืบค้นด้วยมือ (Hand searching) ที่ เผยแพร่ระหว่างปี ค.ศ. 2007-2011 ตามคําสําคัญที่นักวิจัยกําหนด เกณฑ์การคัดเลือก เป็นผลงานวิจัยที่ทําในผู้ป่วยวัณโรคเพื่อหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดวัณโรคดื้อยาหลาย ขนานที่วัดขนาดสัมพันธ์ในรูปความเสี่ยงสัมพัทธ์ ประเมินคุณภาพงานวิจัยจากผู้วิจัย 3 คน งานวิจัยที่ ผ่านการประเมินคุณภาพแล้วบันทึกข้อมูลลงในแบบบันทึกข้อมูลอย่างเป็นอิสระต่อกัน จากนั้น ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล เมื่อพบว่าข้อมูลไม่สอดคล้องกันได้มีการพิจารณาและอภิปราย ร่วมกันจนได้ข้อสรุปที่ถูกต้อง การเก็บข้อมูลและการวิเคราะห์ บันทึกข้อมูลในส่วนลักษณะทั่วไปของงานวิจัยทั้ง 28 เรื่อง และรายละเอียดตัวแปรที่สนใจใน การศึกษาจํานวน 15 ตัวแปร คือ เพศ ประวัติการรักษา TB กลุ่มอายุ ดื่มแอลลกอฮอล์ ติดเชื้อเอชไอ วี เบาหวาน AFB+ โพรงที่เยื่อหุ้มปอด ไร้ที่อยู่อาศัย ติดคุก พื้นที่อาศัย สูบบุหรี่ ระดับการศึกษา การ สัมผัสผู้ป่วยวัณโรคและการว่างงาน วิเคราะห์ลักษณะความแตกต่างของผลการศึกษาด้วยสถิติ Cochran Q test เพื่อพิจารณารวมผลการศึกษาทั้งในรูปแบบ Fixed และ Random effect รายงาน ค่ารวมขนาดผลการศึกษาด้วยค่า Pool OR และ 95%CI ผลการศึกษา ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดวัณโรคดื้อยาหลายขนานในผู้ป่วยวัณโรคปอด มี 5 ปัจจัย คือ การมีประวัติเคยรักษาวัณโรคมาก่อน (Pooled OR= 4.33, 95%CI: 3.83, 4.90) ผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอช ไอวี (Pooled OR=1.35, 95%CI: 1.09, 1.68) ผู้ป่วยที่ตรวจพบโพรงที่เยื้อหุ้มปอด (Pooled OR=1.80, 95%CI: 1.14, 2.86) ผู้ป่วยที่เคยติดคุก (Pooled OR=1.61, 95%CI: 1.02, 2.55) และ ผู้ป่วยที่อาศัยในเขตเมือง (Pooled OR=1.36, 95%CI: 1.06, 1.75) ส่วนปัจจัยที่เหลืออีก 10 ปัจจัย ไม่มีความสัมพันธ์กับการเกิดวัณโรคดื้อยาหลายขนานในผู้ป่วยวัณโรคปอด สรุปผลการศึกษา หน่วยงานที่ให้การดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคต้องพึงระวังและต้องดูแลอย่างใกล้ชิดในผู้ป่วยวัณโรค ที่มีประวัติเคยรับการรักษาวัณโรคมาก่อน เคยติดคุก ติดเชื้อร่วมเอชไอวี มีโพรงที่เยื่อหุ้มปอดและ ผู้ป่วยที่อาศัยในเขตเมือง เนื่องจากเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะพัฒนาเป็นMDR-TB ได้

คำสำคัญ